Zdaniem prof. UAM dr. hab. Włodzimierza Urbaniaka, chemika z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, prawdziwa gospodarka obiegu zamkniętego zaczyna się właśnie tam, gdzie za deklaracją stoją: konkretne rozwiązanie technologiczne, wdrożenie i mierzalny efekt.
Nauka i biznes – luksus czy konieczność?
Profesor Włodzimierz Urbaniak uczestniczył podczas Forum Recyklingu w sesji poświęconej odpadom z przemysłu. Jednym z jej tematów było pytanie, czy współpraca przedsiębiorstw z jednostkami naukowymi jest jeszcze dodatkową możliwością, czy już elementem koniecznym do prowadzenia innowacyjnych projektów.
Z perspektywy prof. Włodzimierza Urbaniaka odpowiedź jest coraz bardziej jednoznaczna.
– Rzeczywiście uczestniczymy w wielu projektach, w których jednym z tematów wiodących jest zagospodarowanie odpadów lub ograniczenie ilości wytwarzanych odpadów – powiedział prof. Włodzimierz Urbaniak. Współpraca z uczelnią może być dla przedsiębiorstwa ważna również wtedy, kiedy projekt ma mieć charakter innowacyjny i ubiega się o zewnętrzne finansowanie. Zdaniem prof. Włodzimierza Urbaniaka, przedsiębiorcy często zgłaszają się do naukowców już z ogólnym pomysłem, ale potrzebują pomocy w odnalezieniu elementu, który rzeczywiście będzie nowy i możliwy do wdrożenia.
– Przedsiębiorcy przychodzą z konkretnym pytaniem: czy jesteśmy w stanie zaoferować rozwiązanie, które będzie innowacyjne? – powiedział profesor. Jednym ze sposobów potwierdzenia innowacyjności rozwiązania może być uzyskanie ochrony patentowej. Profesor Włodzimierz Urbaniak powiedział, że projekty realizowane przez jego zespół kończyły się zgłoszeniami wynalazków i uzyskiwaniem patentów, a część opracowanych rozwiązań została później wdrożona przez przedsiębiorstwa. Nie jest to wyłącznie formalność. Wynalazek kwalifikujący się do ochrony patentowej musi być nowy, posiadać poziom wynalazczy czyli nie wynikać w sposób oczywisty ze stanu techniki, oraz nadawać się do przemysłowego stosowania. To oznacza, że samo dobre opisanie istniejącego rozwiązania nie wystarczy.
– Zgłoszenie samo jeszcze niczego nie gwarantuje. Uzyskanie patentu jest potwierdzeniem innowacji – powiedział prof. Włodzimierz Urbaniak.
Zobacz całą rozmowę z prof. Włodzimierzem Urbaniakiem
Odpady przemysłowe dają duże możliwości
Szczególnie interesującym polem współpracy nauki z biznesem są odpady przemysłowe. Zdaniem prof. Włodzimierza Urbaniaka, pod pewnymi względami łatwiej pracować z nimi niż ze strumieniem odpadów komunalnych. Powód jest bardzo praktyczny.
– Z odpadami przemysłowymi jest troszeczkę łatwiej niż z odpadami komunalnymi, bo strumień z reguły ma charakter jednorodny – powiedział prof. Włodzimierz Urbaniak.
Przedsiębiorstwo ma też znacznie większy wpływ na to, jak odpady są zbierane już w miejscu powstawania. Jeżeli poszczególne materiały są mieszane, można przeprojektować proces i rozdzielić je wcześniej. Dzięki temu naukowcy oraz firmy technologiczne otrzymują bardziej jednorodny materiał, z którym można prowadzić dalsze prace. Znaczenie ma również skala. W zakładzie przemysłowym jeden konkretny strumień może oznaczać kilkadziesiąt ton materiału miesięcznie. Najciekawsze rozwiązanie nie zawsze polega na stworzeniu lepszego sposobu zagospodarowania odpadu. Czasami można zmienić sam proces w taki sposób, aby odpad przestał w ogóle powstawać w dotychczasowej postaci.
– Niewielka zmiana w technologii umożliwia likwidację pewnych strumieni odpadów. One stają się od razu produktem – powiedział prof. Włodzimierz Urbaniak. W określonych przypadkach oznacza to możliwość stworzenia praktycznie bezodpadowego fragmentu procesu produkcyjnego.
– Niektóre węzły produkcyjne stają się bezodpadowe, bo coś, co było odpadem, nagle staje się produktem, tylko innym. Musimy tylko znaleźć dla niego zastosowanie – zauważył profesor. To właśnie taki kierunek można uznać za jeden z najbardziej praktycznych przykładów gospodarki obiegu zamkniętego. Nie chodzi o poprawienie statystyki ani zmianę nazwy odpadu. Materiał rzeczywiście zostaje ponownie wykorzystany.
Technolodzy chcą zmian
Samo znalezienie rozwiązania nie wystarcza. Potrzebna jest także gotowość przedsiębiorstwa do jego wdrożenia. Prof. Włodzimierz Urbaniak zwrócił uwagę, że osoby odpowiedzialne bezpośrednio za technologię często są otwarte na eksperymentowanie i nowe rozwiązania. Trudniej może być na poziomie decyzji biznesowych.
– Technolodzy są z reguły bardzo pozytywnie nastawieni. Kierownictwo ma natomiast tabelki w Excelu i trochę inne kryteria – powiedział prof. Włodzimierz Urbaniak. Sytuacja zmienia się, kiedy pojawiają się pierwsze mierzalne efekty. Jeżeli nowe rozwiązanie pozwala ograniczyć koszty zagospodarowania odpadu, odzyskać materiał lub stworzyć produkt nadający się do sprzedaży, znacznie łatwiej uzasadnić kolejne wdrożenia.
Na Forum Recyklingu wielokrotnie powracał temat pozornych działań w gospodarce obiegu zamkniętego. Jak odróżnić realne wdrożenie od projektu, który przede wszystkim dobrze wygląda w raporcie? Profesor Włodzimierz Urbaniak odpowiedział bardzo prosto:
– Papier jest cierpliwy – podkreślił. Jego zdaniem dobrze przygotowany opis może sprawić, że pozorne działania będą prezentowały się bardzo przekonująco. Rozwój generatywnej sztucznej inteligencji może dodatkowo ułatwiać tworzenie atrakcyjnych opisów i dokumentacji. Nie oznacza to jednak, że AI może być uznana za miarę faktycznej innowacyjności. Profesor Włodzimierz Urbaniak wskazał, że istotą wynalazku jest element nowości i nieoczywistości.
– Wynalazek musi mieć element czegoś nieoczekiwanego. Wszyscy mówią, że czegoś nie da się zrobić, ktoś o tym nie wiedział i to zrobił. I wtedy mamy wynalazek – powiedział profesor.
Najlepsze rozwiązania bywają proste
Innowacja nie musi oznaczać drogiej instalacji, skomplikowanego urządzenia czy całkowitego przebudowania fabryki. Czasami dobry efekt można osiągnąć stosunkowo prostą zmianą.
– Rzeczywistość niekiedy jest bardzo prozaiczna. Okazuje się, że bardzo dobre efekty osiąga się bardzo prostymi metodami. Tylko trzeba na to wpaść – powiedział prof. Włodzimierz Urbaniak. Problemem może być jednak gotowość do podjęcia ryzyka. Nowe rozwiązanie z definicji nie ma jeszcze wieloletniej historii działania.
– Przedsiębiorcy raczej niechętnie ryzykują. Jeżeli innowacja, to najlepiej taka, która już dziesięć lat jest sprawdzana i wszyscy ją znają. Ale wtedy już nie jest innowacją – powiedział profesor. Rozmowa podczas Forum Recyklingu pokazuje, że współpraca nauki z przemysłem może pełnić znacznie bardziej praktyczną funkcję niż przygotowywanie analiz czy ekspertyz.
Firma ma konkretny odpad. Naukowcy mają kompetencje pozwalające zbadać jego właściwości. Wspólnie można znaleźć nowe zastosowanie, zmienić technologię, przygotować wynalazek, uzyskać ochronę patentową i wdrożyć rozwiązanie w zakładzie. Dopiero wtedy można mówić o faktycznym zamykaniu obiegu. Bo różnica między papierowym GOZ a rzeczywistą gospodarką obiegu zamkniętego nie polega na jakości raportu. Opiera się na tym, czy coś, co wczoraj trzeba było potraktować jako odpad, jutro rzeczywiście może stać się użytecznym produktem.
🔍 Czym jest prawdziwa gospodarka obiegu zamkniętego (GOZ) według prof. Urbaniaka?
Prawdziwy GOZ zaczyna się tam, gdzie za deklaracjami stoją konkretne rozwiązania technologiczne, faktyczne wdrożenia oraz mierzalny efekt, dzięki któremu odpad staje się pełnowartościowym produktem lub przestaje w ogóle powstawać w dotychczasowej postaci.
🔍 Dlaczego łatwiej pracować z odpadami przemysłowymi niż komunalnymi?
Odpady przemysłowe charakteryzują się z reguły większą jednorodnością strumienia, a przedsiębiorstwo ma duży wpływ na to, jak są one zbierane i wstępnie segregowane już w miejscu ich powstawania.
🔍 Jakie znaczenie ma ochrona patentowa we współpracy nauki z biznesem?
Uzyskanie patentu stanowi formalne potwierdzenie innowacyjności opracowanego rozwiązania, dowodząc, że posiada ono poziom wynalazczy, jest nowe i nadaje się do przemysłowego stosowania.
![ad1d budowlane [28.10-15.12.26]](https://portalkomunalny.pl/wp-content/uploads/2026/10/budowlane-1320-x-250-px.png?pas=4203951502611181251)
![ad1b puchar recyklingu 26 partnerzy [05.11-01.12.26]](https://portalkomunalny.pl/wp-content/uploads/2026/11/puchar-recyklingu-partnerzy1320-x-250-px-2.jpg?pas=10713086082611181251)
![ad1c abrys wydarzenia [od 03.03.25]](https://portalkomunalny.pl/wp-content/uploads/2025/03/wydarzenia.abrys_.pl-320-x-520-px.png?pas=8154451002611181251)











![ad1d budowlane [28.10-15.12.26]](https://portalkomunalny.pl/wp-content/uploads/2026/10/budowlane-1320-x-250-px.png?pas=17945292992611181251)









Komentarze (0)