Będzie ustawa o pomocy poszkodowanym w programie Czyste Powietrze

Projekt przewiduje m.in. możliwość zawieszenia ściągania nierozliczonych zaliczek od poszkodowanych beneficjentów oraz dążenie do odzyskania. Według resortu ma to być odpowiedź na problemy beneficjentów – często ubogich rodzin – poszkodowanych przez nieuczciwe firmy w zawieszonej na jesieni 2024 r. poprzedniej wersji programu Czyste Powietrze. 

Organy ścigania na tropie wyłudzeń

– Skarb Państwa będzie oczywiście dążył do odzyskania każdej złotówki od nieuczciwych firm. Siła Państwa jest w takiej sytuacji większa od małżeństwa emerytów, którzy nie mają jak rozliczyć kilkunastu czy kilkudziesięciu tysięcy złotych, bo ktoś zniknął z pieniędzmi na termomodernizację ich domu. Organy ścigania analizują już 470 zawiadomień – podkreśliła ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska.

Zdaniem MKiŚ program Czyste Powietrze do jego zawieszenia jesienią 2024 r. umożliwiał praktyki, które generowały opóźnienia i zaległości oraz sprawiały, że złożone wnioski nie kończyły się podpisaniem umów i wypłatą dotacji. Beneficjenci mogli składać wnioski niepełne, a nawet puste, lub podwójne. Takich wniosków było w sumie aż 115 tys. “Taka praktyka wydłużała obsługę wszystkich wniosków przez pracowników wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, co generowało zaległości” – czytamy w komunikacie Ministerstwa.

Zmiany w programie

Urzędnicy deklarują, że wszystkie prawidłowo złożone w 2024 r. wnioski o płatność zostały już rozliczone. Jednocześnie 4634 wniosków czeka na uzupełnienie przez beneficjentów, np. o dodatkowe wyjaśnienia w sprawie poniesionych kosztów. To mniej niż 2% z ponad 197 000 wszystkich złożonych w 2024 r. wniosków o płatność. Obecnie wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej rozliczają już wnioski o płatność złożone w 2025 r.

Od 31 marca 2025 r. program ma nowe zasady, które lepiej chronią beneficjentów. Całą procedurę rozpoczyna audyt energetyczny. W jego efekcie wybierane jest optymalne źródło ciepła, które będzie zużywało minimalną ilość energii do ogrzewania domu. Na koniec inwestycji beneficjent otrzymuje świadectwo charakterystyki energetycznej, które pokazuje, czy w rzeczywistości efekt ekologiczny został osiągnięty i czy termomodernizacja oraz wymiana źródła ciepła były efektywne. W ten sposób eliminowane jest ryzyko tzw. „rachunków grozy”.

Do tej pory na nowych zasadach złożono już 42 tys. wniosków. Dodatkowo ponad 24 tys. wniosków w wersji roboczej jest aktualnie uzupełnianych. Ministerstwo Klimatu i Środowiska zobowiązało wszystkie wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej do organizacji rozmów z wykonawcami oraz organizacjami branżowymi, by w dialogu odpowiadać na wszelkie pytania i wątpliwości. To także realizacja postulatu zgłoszonego w liście otwartym Związku Pracodawców Czystego Powietrza.