ITPOKi. zamiast kar i smogu miliardowe oszczędności i ochrona klimatu

Na zakończonej niedawno konferencji Abrys „Termiczne przekształcanie odpadów – odzysk energii” przedstawiono efekty funkcjonowania 11 obecnie działających w Polsce instalacji termicznego przekształcania odpadów oraz podsumowano dekadę ich pracy – od 2015 do 2025 r. Pokazano nie tylko konkretne liczby, ale także scenariusz „świata idealnego”, w którym wszystkie odpady nienadające się do recyklingu trafiają do ITPOK-ów, a nie na składowiska czy do kosztownych form zastępczych. To ważny etap na drodze transformacji energetycznej, o czym dyskutować będą już niebawem paneliści panelu III podczas Kongresu Envicon, a jednym z nich będzie właśnie Sławomir Kiszkurno.

– Trzeba powiedzieć wprost: instalacja termicznego przekształcania odpadów to jest dekarbonizacja, droga ku neutralności klimatycznej i samowystarczalność energetyczna w gminach – zaznacza Sławomir Kiszkurno. Jego zdaniem dziś problemem nie jest nadmiar takich obiektów, ale ich brak. – To, że nie ma wystarczającej liczby instalacji w Polsce, to jest patologia, a nie forma realizacji polityki związanej z gospodarką odpadami – dodaje.

Miliardy w portfelach mieszkańców, nie na składowiskach

Najbardziej namacalnym efektem działania ITPOK-ów są oszczędności dla mieszkańców. Porównując rynkowy koszt zagospodarowania tony frakcji resztkowej z kosztem w instalacji, widać wyraźnie, że własna infrastruktura termiczna oznacza konkretne pieniądze, które zostają w gminie.

Dobrym przykładem jest Kraków, który uruchomił swoją instalację w 2016 r. – Kraków, a tak naprawdę portfel mieszkańców Krakowa, zyskał pół miliarda złotych. To równowartość około 200 autobusów elektrycznych– wylicza Kiszkurno. Te środki można przeznaczyć na działania niskoemisyjne, które samorządy coraz mocniej rozwijają.

W skali wszystkich funkcjonujących dziś instalacji oszczędności sięgają już niemal 2,5 mld zł w ciągu minionej dekady. Tylko w 2024 r. to blisko 2,5 mld zł, których nie trzeba było „ściągać” z mieszkańców w opłatach za gospodarowanie odpadami. – Gdybyśmy mieli tyle instalacji, żeby przejąć wszystkie odpady nienadające się do recyklingu, rocznie oszczędzalibyśmy przeszło dwanaście miliardów złotych, pozostałych w portfelu mieszkańca – podkreśla prezes Portu Czystej Energii.

Tam, gdzie ITPOK jest elementem systemu, widać to bezpośrednio w rachunkach. – Te gminy, które mają komponent termiczny, mają najniższe opłaty za zagospodarowanie odpadów. Te, które nie mają – analogicznie najwyższe – wskazuje Kiszkurno.

Energia z odpadów zamiast z węgla

Wprowadzenie ITPOK-ów to nie tylko temat finansów, ale też jakości powietrza i realizacji celów klimatycznych. W instalacjach spalane są odpady, które i tak nie mogą zostać poddane recyklingowi. Zastępują one paliwa kopalne w produkcji ciepła i energii elektrycznej, zmniejszając emisję CO₂ oraz pyłów, tlenków siarki i tlenków azotu.

– To jest ogrom atutów związanych z czystością powietrza i wypełnianiem całej gamy zobowiązań, także w obszarze składowania odpadów – zwraca uwagę Kiszkurno. ITPOKi wspierają więc jednocześnie transformację energetyczną, lokalne bezpieczeństwo energetyczne i realizację polityki odpadowej.

Bez nowych instalacji nie będzie 10% składowania

Jednym z kluczowych wyzwań jest ograniczenie składowania odpadów do poziomu 10% do 2035 r. Bez instalacji termicznego przekształcania odpadów cel ten pozostaje w praktyce nieosiągalny.

– Nie ma takiej możliwości bez instalacji termicznego przekształcania odpadów. Wiszą nam w powietrzu ogromne miliardy kar – w tym kierunku absolutnie nie chcemy iść – ostrzega prezes Portu Czystej Energii.

Dlatego branża gospodarki odpadami apeluje o wykorzystanie dostępnych jeszcze mocy inwestycyjnych na budowę kolejnych instalacji. Chodzi o to, by odpady nienadające się do recyklingu były zagospodarowywane legalnie, jak najtaniej i w sposób bezpieczny dla środowiska.