Jak zmiany klimatu wpłyną na światowe zasoby wodne?

Badania terenowe obejmą lodowce znajdujące się w Alpach, Norwegii, Himalajach, na Spitsbergenie oraz Grenlandii. Projekt jest finansowany z programu Horyzont Europa, a jego realizacją zajmują się eksperci z 18 instytucji naukowych z Europy i Indii. Koordynatorami działań są naukowcy z Instytutu Geofizyki Polskiej Akademii Nauk.

Dr Bartłomiej Luks, kierownik projektu z Zakładu Badań Polarnych i Morskich w Instytucie Geofizyki PAN, podkreśla, że celem badań jest określenie, w jaki sposób zmieniający się klimat wpłynie na zasoby wodne z kriosfery oraz jak te zmiany przełożą się na życie ludzi w różnych regionach świata.

Modele prognostyczne dla przyszłości

W ramach projektu opracowane zostaną modele prognostyczne, które pozwolą na przewidywanie przyszłych zmian zasobów wodnych. Modele te będą miały trzy poziomy przestrzenne: globalny, regionalny i lokalny. Powstaną one na podstawie zaawansowanych modeli klimatycznych, danych z obserwacji satelitarnych oraz badań terenowych.

Kluczowe obszary badawcze

Naukowcy skoncentrują się na pięciu kluczowych regionach, które odgrywają istotną rolę zarówno w ekosystemach lokalnych, jak i w globalnych procesach klimatycznych.

• Monte Rosa (Włochy) – system lodowcowy zasilający hydroelektrownie i wspierający turystykę zimową, którego kurczenie się może zagrozić tym sektorom.
• Jostedalsbreen (Norwegia) – lodowiec dostarczający aż 15% wody wykorzystywanej w norweskiej energetyce wodnej, kluczowy dla bezpieczeństwa energetycznego regionu.
• Grenlandia (Ilulissat i Kangerlussuaq) – obszary pokazujące globalne skutki topnienia lądolodu, które wpływają na poziom mórz i dostępność wody.
• Svalbard – region dotknięty zanikiem wieloletniej zmarzliny, co destabilizuje infrastrukturę i zmienia stosunki wodne. Wzrost dopływu słodkiej wody do fiordów znacząco wpływa na lokalne ekosystemy.
• Himalaje – topnienie lodowców i zmiany opadów w dorzeczach rzek mogą zagrozić dostępowi do wody pitnej dla 240 milionów ludzi w regionie oraz 1,65 miliarda osób żyjących w dolnych partiach tych zlewni.

Znaczenie badań dla przyszłości

Dzięki zgromadzonym danym naukowcy dostarczą nie tylko nową wiedzę, ale także kluczowe informacje, które pomogą w prognozowaniu przyszłości zasobów wodnych i energetyki. Wyniki badań będą miały realne znaczenie dla gospodarki wodnej, energetyki, turystyki oraz strategii adaptacyjnych do zmian klimatycznych.

Dr Luks zwraca uwagę na nowatorskie podejście projektu – uwzględnienie małych masywów lodowych w modelach globalnych. Dotychczasowe badania koncentrowały się głównie na dużych lodowcach Grenlandii i Antarktydy, natomiast LIQUIDICE ma na celu wykazanie, że mniejsze lodowce również odgrywają istotną rolę w globalnym obiegu wody.

Projekt LIQUIDICE rozpoczął się w lutym 2024 roku i potrwa do końca stycznia 2029 roku. W jego ramach powstaną zbiory danych, zaawansowane modele klimatyczne oraz innowacyjne narzędzia do monitorowania zmian kriosfery. Pierwszych wyników badań można spodziewać się już na początku 2025 roku.