Naukowcy z Opola projektują zielone osiedla przyjazne seniorom

Do niedzieli seniorzy z czterech największych osiedli Opole mogą wypełniać ankiety w ramach projektu prowadzonego przez naukowców z Wydziału Architektury i Urbanistyki Politechnika Opolska, wspieranych przez specjalistów z Wydziału Nauk o Polityce i Komunikacji Społecznej Uniwersytet Opolski.

Jak zaznaczył Mateusz Mikołajów, kierownik projektu, prace zostały podzielone na kilka etapów.

Badania wstępne i rozmowy z mieszkańcami

– Całość rozpoczyna się od badań wstępnych, czyli ankietowania mieszkańców oraz rozmów z zarządcami osiedli. Ten etap pozwala nam zebrać pierwsze informacje o codziennych problemach, potrzebach i oczekiwaniach związanych z zielenią na osiedlach z wielkiej płyty. Kolejnym krokiem będzie pierwsza tura warsztatów z mieszkańcami, zaplanowana od marca do czerwca 2026 roku. Warsztaty odbędą się osobno na każdym z czterech badanych osiedli i będą miały charakter otwarty – wyjaśnił naukowiec.

Zebrane na tym etapie dane mają stworzyć możliwie pełny obraz funkcjonowania przestrzeni międzyblokowych – zarówno pod kątem infrastruktury, jak i codziennych praktyk mieszkańców.

Warsztaty i mapa problemów osiedli

Podczas warsztatów mieszkańcy, pracując z dużą mapą swojego osiedla, będą mogli wskazać miejsca problemowe, zaniedbane oraz takie, które mogłyby zostać przebudowane. Uczestnicy wskażą m.in. obszary wymagające doświetlenia, nowe lokalizacje ławek czy miejsca, gdzie zieleń powinna zostać uporządkowana lub wzbogacona o nowe nasadzenia.

Na podstawie zebranych opinii naukowcy opracują modele przestrzenne 3D, które uwzględnią postulaty mieszkańców i pokażą możliwe kierunki przekształceń.

Seniorzy przetestują projekty w wirtualnej rzeczywistości

Kolejnym etapem będzie druga tura warsztatów, skierowana głównie do seniorów. Podczas tych spotkań uczestnicy będą mogli „wejść” w zaprojektowane przestrzenie za pomocą gogli VR. Dzięki technologii wirtualnej rzeczywistości seniorzy będą testować proponowane rozwiązania – spacerować po mini parkach, oceniać rozmieszczenie ławek czy charakter zieleni – a następnie dzielić się swoimi uwagami.

W ten sposób osoby starsze staną się realnymi testerami projektowanych zmian. Ich opinie pozwolą zweryfikować, czy zaproponowane rozwiązania rzeczywiście odpowiadają na potrzeby użytkowników i czy są funkcjonalne w codziennym użytkowaniu.

Wytyczne dla projektantów i samorządów

Ostatnim etapem projektu będzie opracowanie zbioru wytycznych dotyczących planowania i przekształcania osiedli z wielkiej płyty. Dokument ten podsumuje cały proces badawczy i ma w przyszłości służyć projektantom, urbanistom oraz samorządom jako praktyczne wsparcie przy większych działaniach modernizacyjnych.

Wytyczne mają obejmować zarówno kwestie związane z dostępnością i bezpieczeństwem, jak i rekomendacje dotyczące kształtowania zielonej infrastruktury sprzyjającej integracji społecznej.

Starzejące się społeczeństwo i rola zieleni

Jak podkreślił kierownik projektu, seniorzy są grupą o szczególnych potrzebach, na które przestrzeń osiedli z wielkiej płyty często nie odpowiada w wystarczającym stopniu. Jednocześnie populacja osób w wieku 60+ systematycznie rośnie i obecnie stanowi już około jednej czwartej społeczeństwa w Polsce.

– Dobrze zaprojektowana zielona infrastruktura może realnie wspierać seniorów w ich codziennym życiu. Może poprawiać dostępność i komfort korzystania z przestrzeni, zachęcać do wyjścia z domu, a jednocześnie tworzyć miejsca sprzyjające spotkaniom i odbudowie relacji sąsiedzkich. W tym sensie zieleń pełni nie tylko funkcję estetyczną czy rekreacyjną, ale także społeczną i prozdrowotną – uważa Mikołajów.

Zdaniem naukowców z Opola efekty projektu będą mogły zostać wykorzystane także w innych miastach Polski i Europy.

– Miasta w Europie różnią się między sobą pod wieloma względami, jednak osiedla z wielkiej płyty wraz ze swoją charakterystyczną strukturą urbanistyczną są stałym elementem krajobrazu wielu z nich. Problemy, z którymi się mierzą, a także wyzwania związane ze starzeniem się ich mieszkańców, są w dużej mierze wspólne. Dlatego rozwiązania i wnioski wypracowane w Opolu mogą stanowić punkt odniesienia dla działań podejmowanych również w innych miastach, zarówno w Polsce, jak i za granicą – podsumował naukowiec.