Niewielkie zainteresowanie programem Cyberbezpieczne Wodociągi

Od kilkunastu miesięcy zauważa się wzrost liczby cyberataków wymierzonych w polską infrastrukturę krytyczną, a jednym z kluczowych celów stały się systemy wodociągowe i kanalizacyjne. Zagrożenia te nie są teoretyczne – w ostatnich latach doszło do wielu prób ingerencji w działanie oczyszczalni i stacji uzdatniania wody.

W kwietniu 2024 roku atak objął oczyszczalnię w Wydminach, jesienią tego samego roku celem była instalacja w Kuźnicy, a w lutym 2025 roku nieautoryzowane działania dotyczyły stacji uzdatniania w Tolkmicku, Małdytach i Sierakowie. W niektórych sytuacjach cyberprzestępcy manipulowali ustawieniami urządzeń, zwiększając parametry pracy do poziomów grożących poważnymi zakłóceniami.

Choć większość prób udało się odeprzeć, eksperci ostrzegają, że takie incydenty mogą w przyszłości realnie zagrozić ciągłości dostaw wody i bezpieczeństwu mieszkańców.

Trzy filary programu Cyberbezpieczne Wodociągi

Budżet programu opiewający na 313 mln zł został podzielony na trzy główne obszary wsparcia.

Pierwszy dotyczy organizacji i zarządzania bezpieczeństwem – obejmuje audyty, przygotowanie procedur, wprowadzanie standardów oraz rozwój systemów zarządzania informacją.

Drugi obszar skupia się na nowoczesnym sprzęcie i oprogramowaniu, które pozwolą wzmocnić odporność systemów IT oraz OT. To inwestycje w narzędzia, które bezpośrednio zwiększają ochronę infrastruktury.

Trzeci filar to działania edukacyjne – program zakłada organizację szkoleń dla pracowników wszystkich szczebli, począwszy od podstawowych kursów, aż po zajęcia dla kadry menedżerskiej i administratorów systemów.

Skąd tak słabe zainteresowanie?

Niewielka liczba wniosków w stosunku do dostępnej puli środków może zaskakiwać. Jednym z powodów jest brak przygotowania wielu mniejszych spółek wodociągowych. Często nie mają one podstawowej infrastruktury informatycznej, która jest niezbędna, by wdrożyć zaawansowane rozwiązania z zakresu cyberbezpieczeństwa. Problem polega na tym, że program nie finansuje takich podstawowych elementów – a bez nich trudno przystąpić do realizacji ambitniejszych projektów.

Inną barierą jest również ograniczona świadomość zagrożeń. Część samorządów i przedsiębiorstw traktuje cyberataki jako odległy problem, nie zdając sobie sprawy, że konsekwencje udanego włamania mogą być poważne – od zakłóceń w dostawach wody, po zagrożenie zdrowia i życia mieszkańców.

Konieczność dalszych działań

Specjaliści wskazują, że jeśli poziom zainteresowania programem pozostanie niski, konieczne będzie podjęcie dodatkowych kroków. Mogą one polegać na szerszej kampanii informacyjnej, zwiększającej świadomość samorządów i spółek, a także na rozważeniu wsparcia dla elementarnej infrastruktury IT, która jest fundamentem skutecznej obrony przed cyberatakami.

Bez tego wdrażanie rozbudowanych systemów zabezpieczeń będzie możliwe jedynie w większych przedsiębiorstwach, a mniejsze podmioty pozostaną narażone na ryzyko.