Nowe ESRS i dobrowolny standard, czyli rozporządzenia delegowane opublikowane 21 września 2026 r. (cz. 1)

21 września 2026 r. w Dzienniku Urzędowym UE opublikowano dwa rozporządzenia delegowane Komisji domykające pakiet Omnibus I. Pierwszym z nich jest rozporządzenie 2026/1563, które zastępuje dotychczasowe ESRS ich uproszczoną wersją^[1]. Drugi to rozporządzenie 2026/1560, które ustanawia dobrowolny standard sprawozdawczy dla jednostek spoza CSRD i wyznacza górną granicę danych, jakich jednostki objęte obowiązkiem sprawozdawczym mogą żądać od mniejszych partnerów w łańcuchu wartości^[2]. Obiecano nam prostotę, ale zanim wszystko stanie się proste, należy to dokładnie przestudiować.

Kiedy co wchodzi w życie, czyli w jakim punkcie jesteśmy

Rozporządzenie 2026/1560 weszło w życie 24 września 2026 r., przy czym limit dotyczący łańcucha wartości stosuje się do lat obrotowych rozpoczynających się w dniu 1 stycznia 2027 r. lub po tym dniu^[3]. Rozporządzenie 2026/1563 wejdzie w życie 10 listopada 2026 r. i będzie stosowane do lat obrotowych rozpoczynających się w dniu 1 stycznia 2027 r. lub po tym dniu, co przy roku obrotowym pokrywającym się z kalendarzowym oznacza publikację raportów w 2028 r.^[4] Za rok 2026 jednostki już raportujące mogą wybrać dotychczasowe ESRS, dotychczasowe ESRS uzupełnione o wybrane ulgi albo nowe standardy, wskazując w oświadczeniu, którą wersję zastosowały^[5]. Swoboda ta ma szczególne znaczenie dla jednostek, które wykonały już znaczną pracę przy dokumentowaniu kwestii zrównoważonego rozwoju.

Zmiany w ESRS – mniej znaczy lepiej?

Punktami wyjścia do zmian były przede wszystkim jaśniejsze instrukcje stosowania zasady podwójnej istotności, mniejszy „ładunek” danych oraz nacisk na dane ilościowe. Według Komisji Europejskiej liczba obowiązkowych punktów danych spada o ponad 60%, łączna liczba punktów danych o ponad 70%, akoszty sprawozdawczości mają być niższe o ponad 30% w przeliczeniu na przedsiębiorstwo^[6]. Podwójna istotność pozostaje fundamentem systemu, jednak firma ma możliwość rozstrzygnięcia o istotności całego tematu  podejściem „top-down”, co oznacza, że nie musi przy tym oceniać każdego możliwego wpływu, a dane ilościowe i scoring nie zawsze są konieczne^[7]. Istotne w tych zmianach jest to, że nowe ESRS wprost zakazują ujawniania informacji nieistotnych, z wyjątkiem wyraźnie oznaczonych informacji uzupełniających^[8], a jednostki objęte obowiązkiem od roku obrotowego 2027 mogą przez pierwsze dwa lata sprawozdawcze pominąć m.in. wszystkie wymogi ESRS E4 (Różnorodność biologiczna i ekosystemy), S2 (Pracownicy w łańcuchu wartości), S3 (Otoczenie społeczne) i S4 (Konsumenci i użytkownicy końcowi).

Kto bez taryfy ulgowej?

Po zmianach wprowadzonych dyrektywą Omnibus I obowiązek obejmie jednostki i grupy, które jednocześnie przekraczają średnio 1000 pracowników w roku obrotowym i 450 mln euro przychodów netto, a także, na odrębnych zasadach, duże grupy spoza UE. Według Polskiej Izby Biegłych Rewidentów oznacza to w Polsce redukcję liczby jednostek zobowiązanych aż o około 90%^[9]. CSRD wdrożono nowelizacją ustawy o rachunkowości z grudnia 2024 r.^[10], możliwość rezygnacji z raportowania za lata 2025 i 2026 przez jednostki pierwszej fali, które znajdą się poza nowym zakresem, wprowadziła ustawa z 27 lutego 2026 r.^[11], a pozostałe zmiany ma wprowadzić projekt UC155 z planowaną datą wejścia w życie 1 stycznia 2027 r.^[12] Termin ten ma znaczenie praktyczne, co oznacza, że dopóki nowelizacja nie wejdzie w życie, w polskiej ustawie formalnie obowiązują dotychczasowe progi, zgodnie z którymi tzw. druga fala ma raportować po raz pierwszy za rok obrotowy 2027. Znacznie liczniejszą grupą adresatów przepisów o limicie informacji z łańcucha wartości są jednak dostawcy i klienci dużych spółek, którzy w poprzednim roku obrotowym zatrudniali średnio nie więcej niż 1000 osób.

Od roku obrotowego 2027 jednostka objęta CSRD nie będzie mogła na potrzeby własnej sprawozdawczości żądać od jednostki chronionej informacji wykraczających poza punkty danych wymienione w załączniku II do rozporządzenia 2026/1560^[13]. Może o nie poprosić, ale musi wskazać, które informacje wykraczają poza limit, i poinformować kontrahenta o przysługującym mu prawie do odmowy, które przewiduje dyrektywa i które wymaga przeniesienia do prawa krajowego^[14]. Limit nie ogranicza jednak żądań wynikających z innych przepisów^[15], a instytucje finansowe, pytające o dane w innych celach niż sprawozdawczość według CSRD, są jedynie „zachęcane” do ograniczania swoich żądań do zakresu dobrowolnego standardu^[16]. Tymczasem banki, z wyjątkiem małych i niezłożonych instytucji, stosują od 11 stycznia 2026 r. wytyczne EBA dotyczące identyfikowania, pomiaru i zarządzania ryzykami ESG^[17], a Związek Przedsiębiorstw Finansowych zwraca uwagę, że małe i średnie firmy coraz częściej muszą odpowiadać na pytania banków, inwestorów i kontrahentów^[18]. Najlepszą obroną małej firmy nie jest więc odmowa, lecz gotowa i rzetelna odpowiedź.

Jak w praktyce do tego podejść?

Jednostki objęte obowiązkiem powinny udokumentować wybór wersji standardów na 2026 r., zaktualizować ocenę podwójnej istotności i przebudować kwestionariusze do dostawców pod kątem limitu. Małe i średnie przedsiębiorstwa powinny ustalić, czy są jednostką chronioną, i zacząć od modułu podstawowego dobrowolnego standardu (B1–B11)^[19], korzystając z praktycznych wytycznych EFRAG^[20]. Standard nie wymaga atestacji^[21], a wiele potrzebnych danych firmy już gromadzą na potrzeby innych obowiązków.

Wyzwania, o których trzeba mówić głośno

Sama liberalizacja przepisów i zachęta do dobrowolnego raportowania mogą nie być wystarczające, aby MŚP rzeczywiście podjęły się tych, bądź co bądź często zupełnie nowych i dodatkowych, zadań. Szczególnym wyzwaniem będą: dane (źródła ich pozyskania, agregacja i odpowiednie zaprezentowanie) i kompetencje do realizacji tego zadania. W badaniu GS1 Polska z 2024 r. aż 87,4% ankietowanych MŚP nie mierzyło śladu węglowego, a 88,1% nigdy nie uczestniczyło w szkoleniu z ESG^[22]. Kolejnym „hamulcowym” może być wiarygodność danych, często wątpliwa, a także obowiązek wyjątkowej dbałości o niewpadanie w sidła greenwashingu. Istotne jest bowiem to, że 15 października 2026 r. Prezydent podpisał ustawę o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz ustawy o prawach konsumenta, która stanowi implementację dyrektywy 2024/825, zwanej dyrektywą EmpCo. Przepisy mają wejść w życie dopiero 27 września 2027 r., mimo że dyrektywa wyznaczyła termin transpozycji na 27 marca 2026 r., a termin stosowania przepisów krajowych na 27 września 2026 r. Należy jednak pamiętać, że do czasu wejścia w życie nowych przepisów wprowadzające w błąd twierdzenia środowiskowe już dziś mogą zostać uznane za nieuczciwą praktykę rynkową wobec konsumentów na gruncie obowiązującej ustawy.

dr inż. Anna Popławska
Kierownik Działu EONOVA

REMONDIS Medison Sp. z o.o. // EONOVA

[1]Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2026/1563 z dnia 3 lipca 2026 r. zmieniające rozporządzenie delegowane (UE) 2023/2772 (Dz. Urz. UE L, 2026/1563, 21.9.2026), http://data.europa.eu/eli/reg_del/2026/1563/oj [dostęp: 19.10.2026].

[2]Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2026/1560 z dnia 3 lipca 2026 r. uzupełniające dyrektywę 2013/34/UE (Dz. Urz. UE L, 2026/1560, 21.9.2026), http://data.europa.eu/eli/reg_del/2026/1560/oj [dostęp: 19.10.2026]

[3]Art. 4 rozporządzenia delegowanego 2026/1560

[4]Art. 3 rozporządzenia delegowanego 2026/1563

[5]Art. 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia delegowanego 2026/1563

[6]Komisja Europejska (DG FISMA), Commission adopts revised sustainability reporting standards to reduce administrative burdens for EU businesses while maintaining high-quality disclosures, komunikat z 3.07.2026 r., https://finance.ec.europa.eu/news/commission-adopts-revised-sustainability-reporting-standards-reduce-administrative-burdens-eu-2026-07-03_en [dostęp: 25.09.2026].

[7]ESRS 1 pkt 27, pkt 32 lit. b oraz AR 9, AR 10 i AR 13 lit. a w brzmieniu nadanym załącznikiem I do rozporządzenia delegowanego 2026/1563.

[8] ESRS 1 pkt 24 oraz pkt 107–109

[9] https://www.pibr.org.pl/pl/aktualnosci/2728,Projekt-ustawy-wdrazajacy-zmiany-w-zakresie-ESG-wynikajace-z-pakietu-Omnibus-I [dostęp: 19.10.2026].

[10] Ustawa z dnia 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o rachunkowości, ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 1863); zmiana wynikająca z dyrektywy „stop-the-clock” (UE) 2025/794: ustawa z dnia 9 lipca 2025 r. (Dz. U. z 2025 r. poz. 1020).

[11] Ustawa z dnia 27 lutego 2026 r. o zmianie ustawy o rachunkowości (Dz. U. z 2026 r. poz. 333)

[12] Projekt ustawy o zmianie ustawy o rachunkowości oraz niektórych innych ustaw (UC155), https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12412300 [dostęp: 19.10.2026].

[13] Art. 1 pkt 1 i art. 3 ust. 2 rozporządzenia delegowanego 2026/1560 w zw. z ESRS 1 pkt 66 (załącznik I do rozporządzenia delegowanego 2026/1563).

[14] https://ec.europa.eu/finance/docs/level-2-measures/csrd-delegated-act-2026-5011_en.pdf [dostęp: 19.10.2026].

[15] Motyw 4 rozporządzenia delegowanego 2026/1560

[16]Motyw 5 rozporządzenia delegowanego 2026/1560

[17]European Banking Authority, Guidelines on the management of environmental, social and governance (ESG) risks, EBA/GL/2025/01, 8.01.2025 r.; stosowanie od 11.01.2026 r., a w przypadku małych i niezłożonych instytucji najpóźniej od 11.01.2027 r., https://www.eba.europa.eu/publications-and-media/press-releases/eba-publishes-its-final-guidelines-management-esg-risks [dostęp: 19.10.2026].

[18]Związek Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce, ZPF: MŚP nie powinny czekać z ESG. Globalny rynek premiuje firmy gotowe na zmianę, komunikat z 14.07.2026 r., https://infowire.pl/generic/release/873481/zpf-msp-nie-powinny-czekac-z-esg-globalny-rynek-premiuje-firmy-gotowe-na-zmiane [dostęp: 19.10.2026].

[19]Załącznik I do rozporządzenia delegowanego 2026/1560 (moduł podstawowy B1–B11 i moduł kompleksowy C1–C9); wykaz punktów danych objętych limitem zawiera załącznik II.

[20]Art. 2 ust. 2 rozporządzenia delegowanego 2026/1560.

[21]Motyw 5 in fine rozporządzenia delegowanego 2026/1560

[22]GS1 Polska we współpracy z OWES, Przedsiębiorcy MŚP a ESG – diagnoza, 2024 r. (N = 248); omówienie: Forum Odpowiedzialnego Biznesu, Ponad połowa MŚP nie jest przygotowana na raportowanie ESG, 30.10.2024, https://odpowiedzialnybiznes.pl/aktualno%C5%9Bci/ponad-polowa-msp-nie-jest-przygotowana-na-raportowanie-esg/ [dostęp 19.10.2026].