Po sześciu latach i siedmiu rundach zakończył się pierwszy etap aukcji OZE w Polsce. Razem z nim przyszedł czas podsumowań i spojrzenia w przyszłość systemu, który został przedłużony o kolejne sześć lat.

Sam system aukcyjny działa bardziej jak przetarg, gdzie oferenci składają swoje oferty sprzedaży energii w odpowiednim koszyku anonimowo z konkretną ceną, która jest niższa niż cena referencyjna. Zwyciężają te oferty, które zaoferowały najniższe ceny, jednak wolumen lub wartość sprzedanej energii nie może przekroczyć 100% wolumenu lub wartości z ogłoszenia aukcji. 

Dodatkowo w aukcji musi zostać odrzucone najdroższe 20% oferowanej energii. Każda wygrana oferta ma zapewnioną sprzedaż energii przez 15 lat w ilości i po cenie, którą zadeklarowała. Zarządca Rozliczeń ma prawny obowiązek wyrównać cenę w przypadku tzw. salda ujemnego, czyli sytuacji, kiedy cena na Towarowej Giełdzie Energii jest niższa niż zadeklarowana przez zwycięzcę aukcji. 

W sytuacji odwrotnej – dodatniego salda – jest obowiązek zwrotu nadwyżki przychodów ze sprzedaży po cenie wyższej niż cena aukcyjna w okresie trzyletnim. Dotychczas rozliczenie dodatniego salda miało następować na koniec kontraktu, tj. w 15-letnim cyklu rozliczeniowym, podczas gdy saldo ujemne rozliczane jest w cyklu miesięcznym.

Osiągnięcia systemu aukcji

Polski system aukcji OZE okazał się sporym sukcesem. Umożliwił on minimalizację ryzyka biznesowego projektów w nim uczestniczących poprzez niwelację zmienności cen sprzedaży. Obniżone ryzyko zwiększyło dostęp do finansowania zewnętrznego (kredytów) i zwiększyło skłonność inwestorów do angażowania swoich środków. 

Zwycięzcami aukcji okazały się technologie zeroemisyjne. Ponad 5 GW energetyki wiatrowej i ponad 6,3 GW fotowoltaiki otrzymało finansowanie na 15 lat z tego systemu. Znajdują się tam instalacje od największych holdingów - zwycięzców aukcji, takich jak Alseva Innowacje, Columbus Energy, EDP Renewables, Green Genius, PCWO Energy, Pro Vento Energia, R.Power, ale także wielu innych, mniejszych inwestorów dołożyło swoje moce do rozwoju OZE w Polsce. Informacje o wszystkich zwycięzcach (ponad 1800 projektów) aukcji od 2016 r., w tym o szczegółowej analizie ostatniej z nich, znajdują się w najnowszej Bazie Zwycięzców Aukcji z grudnia 2021 r., wydanej przez Instytut Energetyki Odnawialnej. W bazie tej znajdują się projekty, których wartość wynosi ponad 5,5 mld zł. Przez cały okres aukcji zakontraktowano prawie 260 TWh energii elektrycznej za prawie 
62,5 mld zł.

Fotowoltaika i farmy wiatrowe

System aukcyjny doprowadził do spektakularnego obniżenia cen. Widać je było przede wszystkim w małych koszykach aukcyjnych (tj. do 1 MW), gdzie od początku dominowała fotowoltaika, a wiatraki miały pojedyncze epizody (od 6 do 10,5 MW w pierwszych czterech aukcjach, a od 2020 r. farmy fotowoltaiczne zagarnęły cały koszyk dla siebie). Wywalczone w aukcjach do 1 MW ceny średnie spadły z 353,78 zł/MWh w 2016 r. do 246,25 zł/MWh w ubiegłorocznej aukcji grudniowej, chociaż w aukcjach z pierwszej połowy 2021 r. była ona niższa – 231,13 zł/MWh. Obie aukcje z 2021 r. miały ceny dużo poniżej ceny referencyjnej dla fotowoltaiki do 1 MW, wynoszącej 340 zł/MWh (ceny maksymalne były niższe o odpowiednio 86,63 i 61,13 zł/MWh). Mały koszyk zapewnił przez sześć lat wsparcie dla 3,6 GW instalacji OZE, które sprzedadzą w ten sposób ponad 52 TWh energii elektrycznej.

Duży koszyk aukcyjny był znacznie bardziej „wietrzny”. Pierwsza aukcja tego typu odbyła się w 2018 r. i&n...