Rozwój technologiczny sprawił, że człowiek często uzależnia swoje funkcjonowanie od nowoczesnych systemów, ściśle ze sobą powiązanych, których prawidłowe działanie jest niezbędne dla sprawnego zarządzania państwem, organizacjami, społecznościami lokalnymi, a także dla współdziałania tych podmiotów w celu realizacji określonych zadań, w tym również zapewnienia bezpieczeństwa obywateli.

Właściwe funkcjonowanie współczesnych społeczeństw opiera się na wykorzystywaniu nowoczesnych technologii, które pozwalają na osiąganie wyższego poziomu rozwoju państwa, zapewnienie jego sprawnego funkcjonowania oraz poprawy bezpieczeństwa. Jednak wrażliwość nowoczesnych technologii na wszelkie zakłócenia oraz wysoka zależność od niesprawności elementów z nimi powiązanych sprawiają, że zachodzi konieczność nieustannego nadzorowania infrastruktury wykorzystującej wysoko rozwinięte technologie.

Istota infrastruktury krytycznej 

W wielu przypadkach bezpieczeństwo i właściwe funkcjonowanie społeczeństwa, a co za tym idzie – całego państwa, zależy od stosunkowo bezawaryjnego działania infrastruktury. Dlatego nadano jej miano kluczowej infrastruktury państwa, a w jej obszarze wydzielono infrastrukturę krytyczną (IK). Infrastruktura krytyczna może zostać zniszczona, uszkodzona lub jej działanie może ulec zakłóceniu wskutek wystąpienia różnorodnych przyczyn o charakterze zarówno losowym, jak i umyślnych działań skierowanych przeciwko elementom wchodzącym w jej skład. Można do nich zaliczyć akty terroryzmu, klęski żywiołowe, zaniedbania, wypadki lub akty piractwa komputerowego, działalność przestępczą i wszelkie działania podejmowane w złej wierze. Uwzględniając fakt, że elementy infrastruktury krytycznej zlokalizowane są najczęściej na najniższych poziomach administracyjnych, czyli w gminach, zakłócenie jej funkcjonowania na skutek ataków, awarii czy też innych zdarzeń (w tym również zamachów, nieprzewidywalnego oddziaływania sił natury, katastrof itp.) będzie miało duże znaczenie już na poziomie lokalnym, zanim bardziej poważne skutki odczuje społeczeństwo w całym kraju. Stąd też należy dążyć do zapewnienia bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej, uwzględniając działania ukierunkowane na zagwarantowanie funkcjonalności, ciągłości działań, integralności danej infrastruktury, a wszystko to w celu zapobieżenia różnego rodzaju zagrożeniom, ryzykom oraz słabym punktom charakterystycznym dla danego systemu, obiektu lub urządzenia1.

Definicja i znaczenie

Znaczenie infrastruktury krytycznej dla funkcjonowania naszego państwa zostało wyrażone w akcie prawnym, jakim jest ustawa o zarządzaniu kryzysowym2, w której zdefiniowano zarówno samo pojęcie, jak i obszary istotne z punktu widzenia funkcjonowania państwa, mające zasadniczy wpływ na utrzymanie ciągłości jego działania. Wspomniana ustawa określa infrastrukturę krytyczną jako „systemy oraz wchodzące w ich skład powiązane ze sobą funkcjonalne obiekty, w tym obiekty budowlane, urządzenia, instalacje, usługi kluczowe dla bezpieczeństwa państwa i jego obywateli oraz służące zapewnieniu sprawnego funkcjonowania organów administracji publicznej, a także instytucji i przedsiębiorców”. Jednocześnie sprecyzowano systemy, w ramach których następuje identyfikacja i precyzyjne wyznaczanie elementów, które stanowić będą obszar zainteresowania podmiotów odpowiedzialnych za zapewnienie im bezpieczeństwa i utrzymanie ciągłości funkcjonowania. Zabezpieczenie obiektów, instalacji i usług zapewniających zaspokojenie podstawowych potrzeb społeczeństwa, w oparciu o elementy określane mianem infrastruktury krytycznej, ma zasadnicze znaczenie w kształtowaniu należnego poziomu bezpieczeństwa obywateli. Do elementów tych zaliczono systemy: zaopatrzenia w energię, surowce energetyczne i paliwa, łączności i sieci teleinformatycznych, zaopatrzenia w żywność i wodę, transportowy, ochrony zdrowia i ratowniczy, finansowy, zapewniający ciągłość działania administracji publicznej oraz produkcji, składowania, przechowywania i stosowania substancji chemicznych i promieniotwórczych, w tym rurociągi substancji niebezpiecznych. 

Ta normatywna systematyka infrastruktury krytycznej jest swego rodzaju prawnym uregulowaniem możliwości ingerencji państwa w pewien „system naczyń połączonych”, w celu zapewnienia ciągłości funkcjonowania sfery niezbędnej człowiekowi do życia i zabezpieczenia jej przed różnego rodzaju niekorzystnymi zdarzeniami oraz ustalania stopnia ich zabezpieczenia na wypadek tych zdarzeń.

Identyfikacja infrastruktury krytycznej

O tym, jak ważna jest problematyka ochrony infrastruktury krytycznej, niech świadczy fakt, że leży ona w obszarze zainteresowania instytucji Unii Europejskiej, a co za tym idzie – poszczególnych krajów członkowskich, które opracowały i wdrożyły przepisy dotyczące bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej. Precyzują one zasady identyfikowania i wyznaczania jej elementów oraz realizacji przedsięwzięć związanych z jej ochroną. Biorąc pod uwagę, że problematyka ta stanowi nowy obszar kształtowania bezpieczeństwa państwa, istnieje szereg nierozwiązanych problemów lub zagadnień wymagających doprecyzowania niektórych szczegółów. Z pewnością będzie to realizowane jeszcze przez wiele lat i będzie wymagało znacznych nakładów finansowych, jednak w przyszłości pozwoli to na poprawę tak istotnych elementów dla bezpieczneg...