Nowa dyrektywa 2020/2184 w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi1, przekształcająca tę z 1998 r., została opublikowana 23 grudnia 2020 r. Dyrektywa wychodzi poza zakres jakości wody, na której opierała się jej poprzedniczka. Poza kontrolą jakości staje się narzędziem poprawy dostępu mieszkańców Europy do bezpiecznej wody.

Znacząco przebudowano w niej także zapisy dotyczące kontroli materiałów i produktów kontaktujących się z wodą, co będzie wymagać kolejnych aktów prawnych. Dyrektywa nakłada także obowiązek redukcji wycieków z sieci wodociągowej. Ponadto odbiorca stał się ważniejszy, należy mu się więcej informacji oraz bezwzględne prawo do wody. Ostatnio bardzo dużą część publicznej debaty zajmuje kwestia zarządzania ryzykiem w całym systemie zaopatrzenia, od obszaru zasilania do wewnętrznych instalacji w budynku. Do końca bieżącego roku, zgodnie z zapisami art. 133 ustawy Prawo wodne, trwa wykonywanie analiz ryzyka w celu rozstrzygnięcia kwestii konieczności ustanawiania terenów ochrony pośredniej ujęć. To dobry początek do realizacji kolejnych kroków i objęcia zarządzaniem ryzykiem całego systemu aż do kranu u konsumenta, tak jak to jest określone w nowej dyrektywie.

Szczególne wymagania

Artykuł 4 podkreśla konieczność ochrony obszarów zasilania zgodnie z ramową dyrektywą wodną, tak aby nie dopuścić do pogorszenia zasobów wykorzystywanych do poboru na cele zaopatrzenia ludności. Na podstawie wyników oceny ryzyka dopuszcza się zmiany w planie monitoringu jakości wody. Artykuł 7 podkreśla podejście oparte na ocenie ryzyka, obejmujące cały łańcuch dostaw, od obszaru zasilania, poboru, uzdatniania, magazynowania i dystrybucji wody aż do punktu zgodności. System zarządzania ryzykiem podzielono na trzy obszary:

  • obszar zasilania,
  • system zaopatrzenia w wodę,
  • wewnętrzny system wodociągowy.

Ocena ryzyka i wdrożenie zarządzania ryzykiem powinno być spójne w całym łańcuchu zaopatrzenia, z jasnym podziałem obowiązków pomiędzy interesariuszami. Artykuł 8 podkreśla konieczność uporządkowania współpracy pomiędzy interesariuszami oraz konieczność integracji działań z innymi dyrektywami, szczególnie ramową dyrektywą wodną.

Istotna jest integracja całego systemu (opracowywanie, zatwierdzanie i egzekwowanie), co wymaga zaangażowania wielu interesariuszy. Artykuł 9 określa podstawy wdrożenia pełnego systemu zarządzania ryzykiem przez dostawców wody, uwzględniając środki kontroli, monitoring operacyjny, dopasowanie narzędzi. Artykuł 10 nakłada obowiązek oceny ryzyka w instalacjach w budynkach (wewnętrzne systemy wodociągowe) oraz monitoring Legionelli w obiektach priorytetowych. Zdefiniowanie obiektów priorytetowych jest jednak wyzwaniem. Istotna także będzie konieczność informowania, doradzania administratorom obiektów, jak mają utrzymywać sieci w swoich budynkach. Artykuł 13 wprowadza szczegóły dotyczące monitoringu wody zgodnego z załącznikiem I częściami A, B, C oraz kontroli dodatkowych parametrów, jeśli okaże się to konieczne. Woda w wewnętrznych systemach wodociągowych musi być monitorowana zgodnie z załącznikiem I część D. Artykuł 16 nakłada obowiązek realizacji wszelkich niezbędnych środków po to, aby poprawić lub utrzymać dostęp do bezpiecznej wody dla wszystkich. Konieczna jest więc identyfikacja grup zmarginalizowanych, analiza możliwości poprawy ich sytuacji, budowa instalacji w przestrzeniach publicznych na zewnątrz i w budynkach. Artykuł 17 nakłada obowiązek przekazywania konsumentom informacji zgodnie z załącznikiem IV. Więcej obowiązków informacyjnych mają podmioty dostarczające powyżej 10 tys. m3/d lub obsługujące 50 tys. osób. Konieczne więc będzie przygotowywanie informacji, przemodelowanie i aktualizacja stron internetowych, ewentualne zmiany w formatach rachunków za wodę.

Terminy

Dyrektywa powinna być transponowana do prawa polskiego w styczniu 2023 r. Jednak jej implementacja trwać ma wiele lat. Kolejne terminy wdrażania prezentuje tabela 1.

Zgodnie z zawartym w niej harmonogramem ECHA poprosiła kraje członkowskie o powiadomienie o wszelkich istniejących krajowych wykazach pozytywnych, innych przepisach krajowych i powiązanych dokumentach. Na podstawie tych informacji ECHA sporządzi pierwsze europejskie listy pozytywne i prześle je do Komisji Europejskiej. 

Na podstawie niebezpiecznych właściwości substancji i jakości powiązanych ocen ryzyka każda substancja otrzyma datę ważności. Jeżeli producent będzie zainteresowany utrzymaniem substancji wyjściowej, składu lub składnika na liście, będzie musiał zwrócić się do ECHA z wnioskiem o przegląd i przedłużenie ważności. Przegląd wszystkich wpisów w pierwszych wykazach pozytywnych UE musi zostać zakończony w ciągu 15 lat od przyjęcia wykazów.

W przypadku rejestracji nowych substancji firmy będą musiały składać wnioski do ECHA. Ponadto organy państw członkowski...