Polski Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności w czerwcu 2022 r. został zaakceptowany przez Komisję Europejską i Radę Unii Europejskiej. Choć to, czy środki finansowe przewidziane w ramach tego programu pomocowego zostaną Polsce wypłacone, nie jest jeszcze przesądzone, warto przeanalizować, jak w dokumencie zdefiniowano pomoc służącą rozwojowi odnawialnych źródeł energii – szczególnie instalacji wykorzystywanych przez społeczności energetyczne. 

Istotnym elementem programu jest przeciwdziałanie zmianom klimatu oraz wsparcie transformacji energetycznej poprzez rozwój odnawialnych źródeł energii. Zgodnie z przedstawionymi założeniami dokumentu, znaczna część jego budżetu ma zostać przeznaczona na cele klimatyczne (42,7%). W ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (dalej jako: KPO) wyodrębniono obszar „Zielona energia i zmniejszenie energochłonności”. W ramach wskazanego obszaru finansowane będą liczne działania, wśród których wskazuje się również na „Instalacje OZE realizowane przez społeczności energetyczne”. KPO w tym zakresie polegać ma na zapewnieniu wsparcia na etapie przedinwestycyjnym oraz inwestycyjnym, które objąć ma istniejące społeczności energetyczne oraz podmioty zamierzające utworzyć takie społeczności.

Społeczności energetyczne

Przede wszystkim wyjaśnić należy, co twórcy KPO rozumieją pod pojęciem „społeczności energetyczne”. Zgodnie z tekstem dokumentu, są to przede wszystkim: klastry energii, spółdzielnie energetyczne i pozostałe społeczności energetyczne powstałe w wyniku wdrożenia dyrektywy RED II, a także prosumenci grupowi (prosumenci zbiorowi i wirtualni). W tym miejscu podkreślenia wymaga, że dyrektywa RED II, przewidująca m.in. wdrożenie ram prawnych umożliwiających powstanie „społeczności energetycznych działających w zakresie energii odnawialnej”, nie została dotychczas w Polsce w pełni implementowana, stąd KPO uwzględnia również ewentualne formy prawne energetyki obywatelskiej, które dopiero mogą zostać wprowadzone do polskiego porządku prawnego. Co istotne, KPO przewiduje szczególną rolę samorządów (w szczególności gmin i związków gmin) tworzących lokalne wspólnoty i społeczności energetyczne.

Dotychczas w języku polskim dostępne jest wyłącznie robocze tłumaczenie załącznika do decyzji implementacyjnej Rady UE, w którym niejednolicie określa się podmioty zdefiniowane prawnie w dyrektywie RED II jako społeczności energetyczne lub wspólnoty energii odnawialnej – stąd w niniejszym artykule przyjęto nazwę wynikającą z oficjalnego tłumaczenia dyrektywy na język polski – społeczność energetyczna działająca w zakresie energii odnawialnej.

Wsparcie przedinwestycyjne

Zgodnie z treścią dokumentu, program wsparcia przedinwestycyjnego zaplanowano jako opracowanie „optymalnego formatu prawnego/organizacyjnego i modelu biznesowego dla uruchomienia lub rozwoju społeczności energetycznej oraz przygotowania niezbędnych analiz i dokumentacji dla przygotowania inwestycji”. W ramach tych działań przewidziano wspieranie m.in. lokalnych strategii rozwoju rynku energii; wykonanie analiz lokalnego popytu na energię i jej podaży; inwentaryzacje lokalnych zasobów energetycznych (infrastruktury) i ich potencjału; opracowanie takich dokumentów jak studia wykonalności i biznesplany czy też dokumentów due diligence, dokumentacji technicznej oraz projektów budowlanych.

Opierając się na brzmieniu KPO, w ramach tego działania przewiduje się objęcie wsparciem 139 podmiotów, a orientacyjny czas zakończenia tego działania został określony na pierwszy kwartał 2025 r. Z beneficjentami wyłonionymi w drodze otwartego, konkurencyjnego i przejrzystego naboru zostaną zawarte umowy o dofinansowanie. Co istotne, na dzień podpisania tych umów beneficjenci powinni należeć do podmiotów, które są w stanie utworzy...