Ogrody i parki podwójnie chronione. Jak prawo zabezpiecza zielone dziedzictwo

Zabytkowe ogrody i parki to nie tylko świadectwo minionych epok i sztuki ogrodowej, ale także cenne siedliska przyrodnicze. Dlatego mogą być objęte jednocześnie ochroną przyrodniczą i konserwatorską. Jakie konsekwencje niosą ze sobą przepisy dla właścicieli i planistów oraz w jaki sposób dwa systemy ochrony – przyrody i zabytków – nakładają się na siebie? Ogrody i parki zabytkowe spotkamy nie tylko w miastach, ale też przy dworach i pałacach na terenach podmiejskich czy wiejskich. Tworzone w określonym stylu, stanowią integralny element architektury i są żywym świadectwem epoki. Ich wartość tkwi nie tylko w układzie kompozycyjnym, doborze roślin – nierzadko egzotycznych, sprowadzanych dla podkreślenia prestiżu – czy w pełnionych funkcjach społecznych. To także zapis artystycznej wizji i kulturowych trendów minionych czasów. Dlatego zabytkowe ogrody i parki mogą podlegać jednocześnie ochronie przyrodniczej i kulturowej.

Dwa systemy ochrony

Tereny zieleni o szczególnych walorach przyrodniczych i historycznych mogą być chronione na dwa sposoby: jako elementy przyrody w ramach ustawy o ochronie przyrody (dalej: u.o.p.) oraz jako dziedzictwo kulturowe, co reguluje ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (dalej: u.o.z.o.z.). W obu ustawach założenia dotyczące rozumienia i ochrony krajobrazu są zb...