Choć większość z nas pozytywnie odbiera obecność drzew i krzewów w naszym otoczeniu, to jednak czasem trzeba podjąć decyzję o ich usunięciu. Wtedy szczególnego znaczenia nabierają przepisy. Co mówi o tego rodzaju działaniach i jakie zasady określa polskie prawo?

Usunięcie drzew lub krzewów z uwagi na ich rolę jest reglamentowane. Podstawowym instrumentem prawnym w tym zakresie są zezwolenia na usunięcie drzew wydawane na podstawie art. 83 ust. 1 Ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (DzU z 2022 r. poz. 916, dalej u.o.p.). Od tej generalnej reguły wprowadzony został jednak cały szereg wyjątków, których zasadniczy katalog określono w art. 83f ust. 1 u.o.p. Jeden z nich, wynikający z pkt 3a tego przepisu, odnosi się do usuwania drzew przez osoby fizyczne bez związku z działalnością gospodarczą. W takim przypadku osoby fizyczne zobowiązane są do dokonania na podstawie art. 83f ust. 10 u.o.p. zamiaru usunięcia drzew.

Współwłasność nieruchomości 

W praktyce jednak nieruchomości stanowią przedmiot współwłasności. W związku z tym, ustalając reguły związane z własnością nieruchomości, musimy pamiętać, że w tym zakresie znajdują zastosowanie rozwiązania wynikające z Kodeksu cywilnego (dalej k.c.), wskazującego, co należy rozumieć przez własność oraz w jaki sposób może być ona wykonywana. Zgodnie z postanowieniami art. 195 k.c.: Własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność). W związku z tym również w przypadkach usuwania drzew lub krzewów przepisy te muszą być uwzględniane. Nieruchomości, na których znajdują się drzewa lub krzewy, bardzo często stanowią bowiem przedmiot współwłasności zarówno osób fizycznych, jak i innych podmiotów. W takim przypadku mogą się pojawić liczne wątpliwości wynikające ze sposobu wykonywania tego prawa. W szczególności wątpliwości te pojawiają się w przypadku współwłasności nieruchomości związanej z odrębną własnością lokali.

Wspólnoty mieszkaniowe

Mając świadomość tych trudności, polski prawodawca podjął próbę ich rozwiązania w Ustawie z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (DzU z 2021 r. poz. 1048 ze zm., dalej u.w.l.). Zgodnie z postanowieniami art. 6 tego aktu prawnego: Ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana. 

Na kanwie postanowień tego przepisu w orzecznictwie podkreśla się, że: Wspólnota mieszkaniowa powstaje w razie sukcesywnego wyodrębniania lokali przez właściciela nieruchomości z jednoczesnym oddawaniem w użytkowanie wieczyste części gruntu, choćby niektóre lokale pozostawały niewyodrębnione (uchwała Sądu Najwyższego z 9 czerwca 2005 r., III CZP 33/05, OSNC 2006/4, poz. 62). W związku z tym wspólnoty mieszkaniowe powstają z mocy prawa, a w ich skład mogą wchodzić osoby zarówno fizyczne, jak i prawne. Wyodrębnione lokale mogą zaś być wykorzystywane na cele zarówno typowo mieszkaniowe, jak i związane z działalnością gospodarczą. W praktyce pojawiają się jednak wątpliwości, jaki jest ich charakter z punktu widzenia p...