Prezydent chce referendum ws. Zielonego Ładu. Pytanie wzbudza kontrowersje

– Jako obywatelski kandydat na prezydenta podpisałem porozumienie z niezależnym samorządnym związkiem zawodowym „Solidarność”. Zadeklarowałem w nim miedzy innymi, że podejmę działania hamujące negatywne skutki wynikające z polityki europejskiego Zielonego Ładu, w tym w szczególności złożę do Senatu Rzeczypospolitej wniosek o przeprowadzenie referendum w sprawie implementacji polityki klimatycznej Unii Europejskiej – powiedział prezydent Karol Nawrocki w wystąpieniu dostępnym na profilu kancelarii prezydenta na Platformie X.

Pytanie od prezydenta

Podkreślił, że „decyzje podejmowane dziś będą miały wpływ na nasze życie przez długie lata” i ocenił, że dotyczy to „szczególnie europejskiej polityki klimatycznej”. Dodał, że „Zielony ład i ETS to wyższe ceny energii, spadek konkurencyjności gospodarki czy upadek produkcji rolnej”.

– Dlatego podjąłem decyzję o skierowaniu wniosku do Senatu o przeprowadzenie ogólnokrajowego referendum o przeprowadzenie ogólnokrajowego referendum. Polacy muszą mieć prawo bezpośredniego wyrażenia opinii w sprawie konsekwencji Zielonego Ładu – powiedział prezydent. Jak wyjaśnił, pytanie w referendum ma brzmieć: „Czy jest pan/pani za realizacją polityki klimatycznej, która doprowadziła do wzrostu kosztów życia obywateli, cen energii i prowadzenia działalności gospodarczej i rolniczej?”.

Zgodnie z wnioskiem referendum miałoby się odbyć 27 września 2026 r.

Raport: rekordowe temperatury w Europie spowodowały kurczenie się lodowców

Czas na głos Senatu

W uzasadnieniu wniosku przypomniano, że zgodnie z art. 125 Konstytucji RP referendum ogólnokrajowe może być przeprowadzone w sprawach o szczególnym znaczeniu dla państwa. Według prezydenta do takich spraw należą skutki gospodarcze, społeczne i ekonomiczne unijnej polityki klimatycznej dla polskich obywateli.

„Nie ulega wątpliwości, że ochrona środowiska jest jednym z obowiązków współczesnych państw i powinna stanowić element odpowiedzialnej polityki publicznej, jednak nie może być prowadzona w oderwaniu od realiów ekonomicznych, poziomu rozwoju państwa, ani jego bezpieczeństwa” – napisano w uzasadnieniu.

Zaproponowano, by na karcie do głosowania wymienić przykłady unijnych przepisów wchodzących w skład polityki klimatycznej. To między innymi wprowadzenie opłat za emisję CO2 od ogrzewania paliwami kopalnymi i od paliw w transporcie, ograniczenie sprzedaży samochodów spalinowych od 2035 r. i nałożenie dodatkowych obciążeń na rolnictwo.

By referendum mogło zostać zorganizowane, wniosek prezydenta musi zyskać akceptację Senatu, wyrażoną bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy senatorów. By wynik referendum był wiążący, musi wziąć w nim udział więcej niż połowa uprawnionych do głosowania.

OZE sroze! Tania energia dla samorządów – mit czy realna strategia?

Magdalena Biejat odpowiada

Na zapowiedź prezydenta zareagowała w serwisie X wicemarszałkini Senatu Magdalena Biejat. „Ten wniosek wyląduje tam, gdzie jego miejsce – w koszu”, napisała.

Ostatnie ogólnokrajowe referendum odbyło się w Polsce w październiku 2023 r. jednocześnie z wyborami parlamentarnymi. Nie było wiążące w związku ze zbyt niską liczbą osób, która wzięła w nim udział. Pytania dotyczyły wyprzedaży majątku państwowego podmiotom zagranicznym, podniesienia wieku emerytalnego, likwidacji bariery na granicy Polski z Białorusią i przyjęcia tysięcy nielegalnych imigrantów z Bliskiego Wschodu i Afryki.

Co zmienia Zielony Ład?

Sprawę na portalu X skomentował m.in. niezależny dziennikarz zajmujący się tematyką OZE, Jakub Wiech. Stwierdził, że takie referendum to „cyrk polityczny”, a prezydent Karol Nawrocki „nie stara się zachować neutralności”. – Pan prezydent oczywiście nie dopuszcza możliwości, że polityka klimatyczna przynosi jakieś korzyści – np. w obniżaniu cen energii. A przecież 1,6 mln prosumentów w Polsce jest żywym dowodem na to, że ta polityka to nie tylko koszty – napisał Jakub Wiech. Jego zdaniem koszty życia wzrosły nie w wyniku przejścia na odnawialne źródła, lecz uzależnienia od paliw kopalnych – w szczególności sprowadzanych z Rosji.

Przypomnijmy, że Europejski Zielony Ład zakłada ograniczenie emisji gazów cieplarnianych do 2030 r. o co najmniej 50%, a później o 55%. Komisja Europejska promuje go jako plan „przekształcenia gospodarki, energetyki, transportu i przemysłu w Europie w sposób zapewniający bardziej zrównoważoną przyszłość”. Obejmuje on nie tylko energetykę, ale też reformy dotyczące odpadów i produktów: zrównoważone opakowania, zakaz niszczenia niesprzedanych towarów oraz projektowanie produktów nadających się do naprawy.