Nowelizacja ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, która weszła w życie w lipcu 2013 r., nadała nowy kształt gminnym systemom gospodarowania odpadami komunalnymi. W szczególności prowadziła (w obowiązującej formie niezbyt precyzyjnie zdefiniowane) pojęcie punktu selektywnego zbierania odpadów komunalnych (PSZOK) jako integralnego elementu nowego systemu odpadowego.

PSZOK, na wzór funkcjonujących od lat na zachodzie Europy HWRC (ang. Household waste recykling centers), został w sposób obligatoryjny powierzony do zorganizowania gminie¹, która jednocześnie otrzymała narzędzie do finansowania m.in. tego ogniwa łańcucha odpadowego na swoim terenie, poprzez opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Obecny kształt nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach² doprecyzowuje definicję PSZOK-u oraz wprowadza szereg obowiązków względem operatora i narzędzi ich egzekwowania przez gminę. Przekłada się to na wzrost znaczenia roli PSZOK-ów w gminnych systemach gospodarowania odpadami.

Ogólne uwarunkowania

CCJ 300 x 250

Planując funkcjonowanie PSZOK-u należy rozważyć możliwości stymulowania strumienia odpadów, który ma docelowo trafiać do niego z terenu danej gminy. W obecnych uwarunkowaniach prawno-organizacyjnych jest to możliwe m.in. przez:

  • – odpowiedni dobór lokalizacji, uwzględniający istniejącą infrastrukturę drogową oraz aspekty omówione w następnym podrozdziale,
  • – właściwe sformułowanie zapisów regulaminu funkcjonowania punktu, ze szczególnym uwzględnieniem m.in. godzin jego otwarcia, zakresu i ewentualnych limitów dotyczących odpadów mogących być dostarczanych do punktu itp.,
  • – uwzględnienie PSZOK-u w gminnym systemie odpadowym na etapie jego planowania i wdrażania, tj. przy formułowaniu zapisów SIWZ, np. dotyczących częstotliwości odbierania odpadów komunalnych przez podmiot wyłoniony w drodze postępowania konkurencyjnego czy też we właściwym regulaminie utrzymania czystości i porządku,
  • – w przypadku planowanego odbioru odpadów od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, odpowiednie oszacowanie cennika za poszczególne strumienie odpadów w PSZOK-u względem rynkowej ceny za odbiór i zagospodarowanie danego rodzaju odpadów,
  • – konfigurację punktu, uwzględniającą m.in. potrzebę zachowania płynności w ruchu podczas odbierania odpadów, ergonomię i bezpieczeństwo dla dostarczających odpady,
  • – zastosowanie rozwiązań techniczno-technologicznych zwiększających funkcjonalność punktu, np. przy uwzględnieniu ograniczeń wynikających z kształtu czy charakterystyki terenu na planowanej do zagospodarowania działce,
  • – wprowadzenie ewentualnego systemu zachęt na poziomie krajowym lub lokalnym oraz prowadzenie ciągłej akcji edukacyjnej (mającej korzystnie wpłynąć na wzrost stopnia spopularyzowania PSZOK-u),
  • – wdrożenia zasad funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, sprzyjających wzrostowi strumienia odpadów kierowanego do PSZOK-u, np. poprzez system rozliczania za odbiór i zagospodarowanie odpadów odebranych z nieruchomości w oparciu o rzeczywistą masę odebranych odpadów.

Opisane działania powinny mieć szczególne znaczenie przy pracach planistycznych związanych z gminnymi systemami odpadowymi, w których nowoczesny PSZOK/centrum recyklingu lub ich sieć będzie stanowić istotne ogniwo dopełniające.

1
Rys. 1. Wyniki analizy lokalizacyjnej z naniesionym limitem dostępności. Źródło: Opracowanie własne.

Lokalizacja

Kryteria wyboru lokalizacji, poza oczywistymi, takimi jak dostępność gruntu, zgodność planowanego przedsięwzięcia z MPZP czy też dostępna infrastruktura drogowa, powinny również uwzględniać dostępność dla mieszkańców, a w szczególności czas, w jakim statystyczny mieszkaniec danej gminy (lub – w przypadku planowania sieci PSZOK-ów na terenie dużej gminy – poszczególnych dzielnic) lub kilku gmin (PSZOK wspólny dla kilku gmin) będzie mógł dotrzeć do punktu. Na rysunku 1 przedstawiono przykładowe wyniki analizy lokalizacji czterech PSZOK-ów. Ukazano też uśrednioną odległość dla mieszkańców gminy i czas potrzebny na dotarcie do punktu. Nie bez znaczenia, szczególnie dla punktów dedykowanych konkretnemu strumieniowi odpadów – np. zielonych – jest rozważne wybranie planowanej lokalizacji względem instalacji, do której docelowo będą przekazywane odpady gromadzone w punkcie. W odniesieniu do odpadów zielonych będzie to RIPOK, wyznaczony w WPGO dla tego strumienia odpadów.

Jak wynika z analizy, najbardziej dostępnym dla mieszkańców jest PSZOK w lokalizacji IV – średnia odległość to blisko 7 km, natomiast średni czas wynosi niewiele ponad 10 minut. Jednakże ocenę lokalizacji można prowadzić również w oparciu o subiektywnie wyznaczone kryteria, np. limit dostępności. Określenie limitu w odniesieniu do czasu dojazdu na poziomie np. 15 minut umożliwia jednoznaczne wyeliminowanie z dalszych analiz lokalizacji I oraz II, prekwalifikując równocześnie jako spełniające to kryterium (zasadne w dalszych analizach) punkty w lokalizacjach III i IV. Oczywiście oprócz średniej odległości dojazdu lub średniego czasu można również wprowadzić wartości maksymalne, choć, zdaniem autorów artykułu, ustanowienie kryteriów w formie maksymalnej odległości lub maksymalnego czasu dojazdy nie zawsze będzie prowadzić do optymalnych decyzji inwestycyjnych. Obserwowanym w Polsce i wartym opisania jest trend do lokowania PSZOK-ów przy istniejącej infrastrukturze, służącej do zagospodarowania odpadów komunalnych (m.in. ze względu na ułatwienia w procedowaniu formalnym projektu czy z uwagi na planowane prowadzenie PSZOK-u przez podmiot już gospodarujący infrastrukturą odpadową na terenie danej gminy). Takie rozwiązanie umożliwia organizowanie interdyscyplinarnych ścieżek edukacyjnych, mogących pozytywnie wpływać np. na stopień popularyzacji PSZOK-u i ogólną kulturę gospodarowania odpadami. Jednakże nie jest również pozbawione wad, chociażby związanych z dostępnością takiej lokalizacji. Zwyczajowo bowiem infrastruktura do gospodarowania odpadami (zakłady MBP czy składowiska) bywa lokowana na obrzeżach gmin, co sprawia, że dostępność (z punktu widzenia mieszkańca gminy) może być ograniczona.

1
2
3
4
Kolędownik 2018 696px
UDOSTĘPNIJ

Czytaj więcej

Skomentuj