MKiŚ planuje zmiany w gospodarce olejami odpadowymi i zużytymi oponami

Chodzi o projekt nowelizacji ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej oraz ustawy o odpadach, którego założenia w czwartek opublikowano w wykazie prac legislacyjnych i programowych rządu. Odpowiedzialne za projektowane przepisy Ministerstwo Klimatu i Środowiska chce m.in. zmian w systemie rozszerzonej odpowiedzialności producenta dla opon oraz podniesienie poziomów odzysku i recyklingu dla olejów. Jak wyjaśniono, ma to pozwolić na dostosowanie przepisów dotyczących systemu ROP do obecnych realiów gospodarki.

Nowe zasady dla opon pełnych i pneumatycznych

Zgodnie z opisanymi założeniami, planowane jest objęcie opon pełnych o określonych parametrach systemem ROP, czyli systemem, w którym ich producenci i importerzy muszą finansować zbiórki i recykling zużytego ogumienia. Celem jest objęcie systemem dużych opon stosowanych w pojazdach i maszynach, ale pominięcie mniejszych opon stosowanych np. w wózkach dziecięcych, hulajnogach, meblach, pojemnikach i zabawkach.

„Ze względu na brak szczegółowych danych dla rynku opon pełnych, zasadne jest wyznaczenie minimalnych poziomów odzysku i recyklingu na poziomie nieco niższym niż dla opon pneumatycznych” – wskazano.

Z kolei w przypadku opon pneumatycznych resort planuje „znaczące podniesienie wymaganych poziomów” odzysku i recyklingu, zgodnie z aktualnymi możliwościami technologicznymi i gospodarczymi. Ma to pozwolić na zwiększenie odpowiedzialności producentów opon za zagospodarowanie powstałych odpadów zgodnie z zasadą ROP i przełożyć się na zmniejszenie obciążenia (finansowego) dla użytkowników końcowych opon, samorządów, zakładów wulkanizacyjnych i stacji demontażu.

„Zwiększenie recyklingu opon przyczynia się do poprawy stanu środowiska, wpisuje się w unijną strategię surowcową oraz gospodarkę o obiegu zamkniętym – szczególnie w zakresie bezpieczeństwa surowcowego i odzysku metali i minerałów z produktów. Projektowane zmiany w ustawie o obowiązkach przedsiębiorców wymagają wprowadzenia zmian dostosowawczych w ustawie o odpadach w zakresie ewidencji i sprawozdawczości” – przekazano w opisie założeń do projektu.

Zmiany w gospodarowaniu olejami odpadowymi

Ponadto MKiŚ planuje projektowaną nowelą „niewielkie podniesienie” minimalnych poziomów odzysku i recyklingu dla wybranych olejów i preparatów smarowych (chodzi o produkty określone w załączniku do ustawy o obowiązkach przedsiębiorców). Zdaniem resortu, ma to zapewnić spójność z realiami rynkowymi i powinno stanowić impuls do efektywniejszego zagospodarowania olejów odpadowych oraz pozyskiwania ich ze źródeł rozproszonych.

Obecne minimalne poziomy odzysku (50%) i recyklingu (35%) dla olejów odpadowych nie zmieniły się od 2007 roku. Choć formalnie są one osiągane, źródła wskazują na poważny problem systemowy: „Nielegalne spalanie olejów odpadowych jest praktykowane i przyczynia się do zanieczyszczenia środowiska przez uwalnianie szkodliwych substancji do powietrza”.

W projektowanej noweli mają też znaleźć się też rozwiązania przyczyniające się do uszczelnienia systemu gospodarowania olejami, oponami oraz powstającymi z nich odpadami. Projekt zakłada:

• Podniesienie poziomów odzysku i recyklingu, co ma stać się impulsem do efektywniejszego pozyskiwania olejów ze źródeł rozproszonych
• Rozszerzenie zakresu olejów objętych ustawą, w tym zwiększenie nadzoru nad olejami bazowymi i produktami z regeneracji
• Wzmożone kontrole i surowsze sankcje za nielegalne zagospodarowanie odpadów

Potencjał krajowych instalacji i perspektywy

W przypadku opon wymagany poziom odzysku wynosi dziś 75 proc., a recyklingu – 15 proc. Jak wskazali autorzy założeń, w ostatnich latach rzeczywisty poziom odzysku znajduje się w pobliżu wymaganego, a poziom recyklingu waha się w okolicach 40-50 proc.

„Potencjał krajowych instalacji do recyklingu opon już dziś pozwala na osiągnięcie wyższych poziomów recyklingu, a dalszy wzrost – przy umiarkowanym wsparciu systemowym – jest w pełni wykonalny. Ponadto obserwuje się nieprawidłowe obciążenia w systemie obiegu zużytych opon, gdyż wagowo ok. 25 proc. opon pneumatycznych i 100 proc. opon pełnych w praktyce pozostaje poza systemem odpowiedzialności producentów i importerów” – zaznaczono.

Dodano, że obecnie technologia przetwarzania zużytych opon daje duże możliwości odzysku materiałowego i jego późniejszego wykorzystania, a recykling powinien być preferowaną formą odzysku przed poddaniem pozostałości do odzysku energetycznego.

Planowany termin przyjęcia projektu przez rząd to IV kwartał 2026 r. Zmiany będą wymagały również dostosowania przepisów ustawy o odpadach w zakresie ewidencji i sprawozdawczości.