UE odroczy przepisy metanowe o rok? Polska zabiegała o dłuższy okres

Nowe wymagania dotyczące monitorowania, raportowania i weryfikacji emisji metanu związanych z importem gazu ziemnego, ropy naftowej i węgla miałyby zacząć obowiązywać od 1 stycznia 2028 r., zamiast od początku 2027 r.

Propozycja Komisji Europejskiej jest odpowiedzią na trudną sytuację na światowych rynkach surowców energetycznych. Wysokie ceny gazu i ropy, zakłócenia dostaw związane z konfliktem na Bliskim Wschodzie oraz ograniczenia transportu przez cieśninę Ormuz zwiększyły obawy o bezpieczeństwo energetyczne państw członkowskich. Jak wskazała Komisja Europejska, celem proponowanej zmiany jest ograniczenie ryzyka wystąpienia dodatkowych, pośrednich negatywnych skutków nowych obowiązków w warunkach światowego kryzysu energetycznego.

Odroczenie ma dotyczyć wymagań wobec importerów gazu ziemnego, ropy naftowej i węgla w zakresie monitorowania, raportowania oraz weryfikacji emisji metanu. Propozycja obejmuje również powiązane obowiązki sprawozdawcze dotyczące intensywności emisji metanu, zarówno dla importerów, jak i producentów działających na terenie Unii Europejskiej.

Polska wśród państw apelujących o odroczenie

Polska była jednym z 18 państw członkowskich, które w czerwcu 2026 r. zaapelowały do Komisji Europejskiej o przesunięcie stosowania przepisów dotyczących importerów paliw kopalnych aż o trzy lata. Argumentem przemawiającym za takim rozwiązaniem była przede wszystkim konieczność zapewnienia stabilnych dostaw surowców energetycznych oraz odpowiedniego czasu na dostosowanie przedsiębiorstw do nowych wymagań.

Z perspektywy Polski szczególne znaczenie ma import gazu ziemnego, który pozostaje ważnym paliwem dla elektroenergetyki, przemysłu oraz sektora ciepłowniczego. W ostatnich latach gaz odgrywa również istotną rolę w modernizacji systemów ciepłowniczych i zastępowaniu wysokoemisyjnych źródeł opartych na węglu.

Proponowane przesunięcie terminu mogłoby zatem ułatwić importerom dostosowanie kontraktów i systemów sprawozdawczych do unijnych regulacji, ograniczając ryzyko dodatkowych komplikacji w pozyskiwaniu paliw.

Co oznacza zmiana dla ciepłownictwa i gospodarki komunalnej?

Choć rozporządzenie metanowe dotyczy przede wszystkim sektora paliw kopalnych, jego skutki mogą być odczuwalne również przez przedsiębiorstwa komunalne, w szczególności dostawców ciepła systemowego oraz podmioty wykorzystujące gaz ziemny.

Nowe wymagania wobec importerów oznaczają konieczność pozyskiwania szczegółowych danych dotyczących emisji metanu powstających na etapie wydobycia i produkcji paliw. Wymaga to współpracy z zagranicznymi dostawcami oraz odpowiedniego przygotowania systemów monitorowania i raportowania. Dla polskiego ciepłownictwa potencjalne znaczenie mają przede wszystkim koszty i dostępność gazu ziemnego. Dodatkowe obowiązki regulacyjne nakładane na importerów mogą wpływać na warunki kontraktowania surowca, a pośrednio również na koszty jego zakupu.

Roczne przesunięcie terminu nie oznacza automatycznie obniżenia cen paliw czy taryf za ciepło. Może jednak ograniczyć ryzyko dodatkowej presji kosztowej i organizacyjnej w okresie, gdy przedsiębiorstwa energetyczne mierzą się z dużą zmiennością cen surowców. Ma to znaczenie zwłaszcza dla samorządów oraz spółek komunalnych prowadzących inwestycje w gazowe jednostki kogeneracyjne i modernizację lokalnych systemów ciepłowniczych.

Rozporządzenie metanowe – jakie obowiązki przewiduje?

Unijne rozporządzenie metanowe (UE) 2024/1787 weszło w życie 4 sierpnia 2024 r. Jego głównym celem jest ograniczenie emisji metanu w sektorze energetycznym. Regulacja przewiduje stopniowe zaostrzanie wymagań dotyczących emisji tego gazu. Jednym z jej elementów jest obowiązek wykazywania przez importerów, że producenci paliw dostarczanych na rynek unijny stosują odpowiednie standardy monitorowania, raportowania i weryfikacji emisji. Warto podkreślić, że przepisy wprowadzają wymagania etapami. Obowiązki dotyczące wykazywania równoważności systemów monitorowania i raportowania, raportowania intensywności emisji oraz przestrzegania limitów intensywności emisji stanowią odrębne etapy regulacji.

Pierwotnie obowiązek wykazywania równoważnych standardów monitorowania, raportowania i weryfikacji miał rozpocząć się 1 stycznia 2027 r. Propozycja Komisji przesuwa ten termin o 12 miesięcy. Nie oznacza jednak zawieszenia całego rozporządzenia ani wszystkich obowiązków dotyczących ograniczania emisji metanu.

Ostateczna decyzja należy do Rady UE i Parlamentu Europejskiego

Propozycja Komisji Europejskiej nie oznacza jeszcze wejścia zmian w życie. Aby termin został formalnie przesunięty, konieczne jest przyjęcie odpowiednich przepisów przez Radę Unii Europejskiej oraz Parlament Europejski.

Komisarz UE ds. energii Dan Jørgensen sygnalizował wcześniej, że Komisja rozpatruje możliwość odroczenia obowiązków o jeden rok, a nie o trzy lata, czego domagała się część państw członkowskich. Oznacza to, że przedsiębiorstwa powinny nadal przygotowywać się do wdrażania regulacji, uwzględniając możliwość zmiany harmonogramu.

Dla polskich importerów paliw, przedsiębiorstw energetycznych i sektora komunalnego najważniejsze będzie obecnie ostateczne brzmienie przepisów oraz zakres obowiązków objętych odroczeniem. Roczne przesunięcie może dać branży dodatkowy czas na dostosowanie się do unijnych wymagań, ale nie zmienia zasadniczego kierunku polityki UE, którym pozostaje ograniczanie emisji metanu w całym łańcuchu dostaw paliw kopalnych.