Czas na zmiany? Naukowcy apelują: zostańmy przy czasie zimowym

W najbliższy weekend, w nocy z 25 na 26 października, cofniemy wskazówki zegarów z godz. 3 na 2. Zyskamy godzinę snu, ale też — jak co roku — kilka dni rozregulowania biologicznego rytmu. Do czasu letniego wrócimy dopiero w ostatni weekend marca.

Centralny zegar biologiczny

Kwestia zasadności zmiany czasu od lat budzi emocje — nie tylko wśród polityków, ale też naukowców. Coraz częściej podkreślają oni, że sezonowe przestawianie zegarków ma więcej wad niż zalet. Badacze z amerykańskiego Stanford Medicine wskazują, że wprowadzenie stałego czasu zimowego mogłoby zmniejszyć liczbę udarów mózgu i ograniczyć problem otyłości.

– Zmiana czasu z chronobiologicznego punktu widzenia nie jest korzystna, ponieważ prowadzi do chwilowego rozsynchronizowania zegarów w naszym organizmie – tłumaczy Patrycja Ściślewska, neurobiolożka z Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Jak wyjaśnia, za rytm okołodobowy odpowiada w mózgu jądro nadskrzyżowaniowe (Suprachiasmatic nucleus, SCN) – centralny zegar biologiczny reagujący na światło. Informacje o jego natężeniu przekazywane są prosto z siatkówki, dzięki czemu mózg dostosowuje nasz rytm do pór dnia.

Problem w tym, że nie tylko mózg działa według zegara. Swój własny rytm mają także inne narządy – wątroba, żołądek, serce. Po zmianie czasu muszą się one „zsynchronizować” z centralnym zegarem, a ten proces trwa kilka dni. – Dlatego czujemy się wtedy gorzej – podkreśla ekspertka.

Aby pomóc organizmowi w przystosowaniu się do nowego rytmu, warto rano wyjść na światło dzienne – nawet jeśli niebo jest zachmurzone. Światło, zwłaszcza o niebieskim spektrum, działa jak naturalny „reset” dla zegara biologicznego.

Europejskie rozmowy o zmianie czasu

W przeprowadzonych kilka lat temu przez Komisję Europejską konsultacjach w państwach członkowskich 4 mln obywateli opowiedziało się za zniesieniem zmiany czasu. Za takim rozwiązaniem było też trzy czwarte badanych Polaków. Również blisko trzy czwarte respondentów (74,2 proc.) opowiedziało się za pozostawieniem na stałe czasu letniego, zwolennicy czasu zimowego stanowili 14,8 proc. ogółu badanych. Zdaniem ekspertki UW uzyskany wówczas wynik nie dziwi, ale utrzymanie takiego rozwiązania nie byłoby dla nas korzystne.

– Oczywiście czas letni jest rzeczywiście przyjemniejszy, mamy wtedy dłuższe, jasne wieczory, a w szczególności latem wiadomo, że miło jest dłużej korzystać z pogody. Dlatego zrozumiałe, że społeczeństwo głosuje za tym, żeby utrzymać czas letni. Natomiast z biologicznego punktu widzenia powinniśmy utrzymać czas zimowy – stwierdziła neurobiolożka UW.

Z perspektywy zegara biologicznego czas letni byłby problem, bo np. zimą mielibyśmy bardzo długie, ciemne poranki.

– W przypadku stałego czasu letniego zimą wschody słońca byłyby znacznie później, przez co wiele osób musiałoby wstawać i rozpoczynać pracę czy szkołę w ciemności. Nasz zegar biologiczny byłby wtedy trwale przesunięty względem naturalnego światła, a teoretycznie powinniśmy funkcjonować zgodnie z rytmem: gdy światło się pojawia, to człowiek się budzi; jak światło znika, to człowiek usypia – podkreśliła Patrycja Ściślewska.