Kartony po mleku, sokach i napojach roślinnych to cenne źródło surowców wtórnych. Polska dysponuje nowoczesną infrastrukturą, która pozwala je przetwarzać i odzyskiwać z nich papier, aluminium oraz tworzywo sztuczne. Jednak, aby ten system działał skutecznie, potrzebne są przepisy ROP, które w sposób sprawiedliwy uwzględnią opakowania wielomateriałowe w krajowym systemie gospodarki odpadami.
Recyklowalne i recyklingowane w Polsce
Kartony do płynnej żywności to opakowania wielomateriałowe, które są źródłem cennych surowców wtórnych. Są to opakowania recyklowalne i poddawane recyklingowi również w naszym kraju. Zużyte kartony po płynnej żywności zbiera się w Polsce selektywnie do żółtego pojemnika, przeznaczonego na metale, tworzywa sztuczne i opakowania wielomateriałowe, zgodnie z jednolitym systemem selektywnego zbierania odpadów opakowaniowych wprowadzonym w całym kraju w 2017 r. Poprawna selektywna zbiórka zapewnia czystszy strumień odpadów, które trafiają do zakładów komunalnych. Na liniach sortowniczych kartony są łatwe do zidentyfikowania i są wysortowywane, aby dalej, w formie beli, trafiać do papierni i innych zakładów recyklingu, które przetwarzają kartony po płynnej żywności.
Recykling kartonów to prosty proces mechaniczny, prowadzony przede wszystkim w papierniach. Opakowania umieszcza się w hydropulperze, gdzie zalewane są wodą w temperaturze otoczenia i poddawane ruchowi wirowemu przez ok. 30 min. W wyniku procesów tarcia i działania wody, wszystkie warstwy kartonu zostają od siebie skutecznie oddzielone. Z odzyskanego włókna celulozowego powstaje produkt końcowy procesu recyklingu – między innymi tektura falista, kartony dla e-commerce i opakowania zbiorcze dla handlu.
Pozostałe cienkie warstwy opakowania, czyli polietylen i aluminium, znane jako PolyAl, są przetwarzane na granulat, który znajduje zastosowanie w produkcji np. pokryć dachowych, mebli i wyposażenia wnętrz, skrzyń transportowych, palet czy ogrodzeń, a nawet wyposażenia nowoczesnych aut.
Kartony do płynnej żywności w systemie ROP
W sierpniu br. Ministerstwo Klimatu i Środowiska opublikowało projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych, po czym propozycja ta została poddana uzgodnieniom międzyresortowym, opiniowaniu oraz konsultacjom publicznym. Samo opublikowanie projektu należy uznać za krok w dobrą stronę, który powinien wprowadzić w Polsce pełne finansowanie gospodarki odpadami opakowaniowymi. W projekcie tym brakuje jednak celów selektywnej zbiórki dla frakcji wielomateriałowej, do której należą kartony do płynnej żywności. Nowy system Rozszerzonej odpowiedzialności producenta całkowicie pomija ten rodzaj opakowań. Oceniamy to bardzo krytycznie. Jeżeli przepisy miałyby wejść w życie w obecnie proponowanej formie, można by było nie zebrać w Polsce ani jednego kartonu po mleku czy soku (!).
Tymczasem unijne przepisy dotyczące opakować przewidują, że wszystkie opakowania powinny być selektywnie zbierane i poddawane recyklingowi – na bardzo dużym poziomie szczegółowości, np. odnosząc się do kartonów do płynnej żywności. Do tego mamy w Polsce instalacje, które pozwalają poddawać takie opakowania recyklingowi i odzyskiwać z nich cenne surowce, a następnie przetwarzać na nowe produkty.
Według naszej oceny, nowy, jednolity system gospodarki odpadami opakowaniowymi powinien odpowiadać na wyzwania bardzo specyficznych grup opakowaniowych i proponować dla nich chociażby cele selektywnej zbiórki, po to, aby wszystkie opakowania miały szansę być selektywnie zebrane i poddane recyklingowi.
Polska centrum recyklingu kartonów po płynnej żywności w naszej części Europy
W Polsce istnieje wydajna infrastruktura do recyklingu zużytych kartonów do płynnej żywności, która umożliwia poddanie recyklingowi wszystkich tego typu opakowań wprowadzanych na nasz rynek.
Proces ten odbywa się np. w papierniach: Beskidy w Wadowicach oraz w nowej – otwartej w 2023 r., największej i najnowocześniejszej linii w zakładzie Stora Enso w Ostrołęce. Linia ta potroiła moce recyklingowe w naszym kraju z 25 tys. do 75 tys. ton w skali roku i uczyniła Polskę potencjalnie regionalnym centrum recyklingu kartonów po płynnej żywności. Dzięki temu możliwe jest przetworzenie wszystkich kartonów dostępnych na polskim rynku oraz przyjęcie dodatkowych wolumenów z państw sąsiednich, w tym Czech, Słowacji, Węgier, a także Litwy, Łotwy i Estonii.
Frakcja PolyAl jest natomiast odzyskiwana w Szczuczynie, położonym w województwie podlaskim, gdzie powstał właśnie nowoczesny zakład zajmujący się przetwarzaniem tych materiałów.
Polska ma więc szansę stać się regionalnym centrum recyklingu kartonów do płynnej żywności. Ale do skutecznego i rentownego procesu recyklingu potrzebny jest wydajny system ROP, który zapewni nowoczesnym zakładom recyklingu przewidywalność dostaw surowca – selektywnie zebranych kartonów po mleku, soku, napojach, czy innej żywności płynnej.
Więcej informacji na stronie: www.prokarton.org
Autor artykułu: Łukasz Sosnowski, Prezes Fundacji ProKarton
