Nieużytek kultury. Policzek dla betonozy parków i kultury inwestycji za miliony?
Światowa architektura krajobrazu w 2025 r. przyznała po raz pierwszy nagrodę „Polskiemu nieużytkowi” – „Projektowi Jednego Elementu”. Oczy ekspertów nie zwróciły się ku naszpikowanym technologią wertykalnym ogrodom Azji, wielkim inwestycjom z innych zakątków świata, wymagającym milionowych nakładów czy potężnych kosztów eksploatacji i utrzymania, lecz ku zarośniętemu nieużytkowi w Lublinie.
Przyznanie nagrody WGIN AWARD 2025 dla projektu „Galeria w Krzakach i Chaszczach” to dla mnie nie tylko prestiżowe wyróżnienie. To sygnał, że pojawia się globalny sygnał końca epoki lania betonu i zielonego konsumpcyjnego greenwashingu. To czas pokory wobec natury w procesach inwestycyjnych. Podobnie jak w architekturze zbliża się era umiaru w inwestycjach.
Fakt przyznania światowej nagrody „za nic” i „za pochwałę lenistwa” może brzmieć jak ponury żart dla tych, którzy w Polsce eufemistycznie nazywają dewastację zieleni „rewitalizacją”, a budowę antropocentrycznych parków, zieleni ulicznej i przestrzeni publicznych działaniami prośrodowiskowymi i proekologicznymi. Ale jednak stało się. Międzynarodowe jury, w skład którego weszli uznani eksperci z całego świata, potwierdziło to, co dla wnikliwych obserwatorów było jasne od dawna: król jest nagi, a najdroższe skwery i parki czy kurczowe trzymanie się sadzenia milionów roślin z procesów gospodarki linearnej tworzą często kosztowne ekologiczne pustynie w porównaniu z pogardzanymi „chaszczami” i „nieużytkami”, które niszczy się w imię „ja tu rządzę i urządzę”.
