25 mln euro na rozwój biogazu i biometanu. BGK inwestuje w fundusz

SWEN Impact Fund for Transition 3, działający pod nazwą SWIFT 3, jest zarządzany przez francuską spółkę SWEN Capital Partners. Fundusz koncentruje się na ograniczaniu emisji w sektorach gospodarki, których nie można łatwo zelektryfikować, w tym w gazownictwie, przemyśle i transporcie.

Jego celem jest finansowanie budowy i rozwoju instalacji biogazowych oraz biometanowych w Europie i innych państwach należących do OECD. SWIFT 3 jest trzecim funduszem w ramach strategii inwestycyjnej rozwijanej przez SWEN od 2019 r.

BGK przeznaczył na inwestycję 25 mln euro. Środki mają zostać wykorzystane do wspierania projektów odpowiadających na zapotrzebowanie na lokalne i odnawialne źródła energii. Według banku instalacje sfinansowane dzięki jego zaangażowaniu mają być zdolne do produkcji łącznie blisko 20 mln m³ biometanu rocznie.

W komunikacie nie wskazano konkretnych lokalizacji ani terminów realizacji przedsięwzięć planowanych w Polsce.

Wśród pozostałych inwestorów funduszu znajdują się m.in. Europejski Fundusz Inwestycyjny oraz hiszpańska instytucja finansowania rozwoju COFIDES.

Biometan jako lokalny zamiennik gazu ziemnego

Biometan jest gazem powstającym w wyniku oczyszczenia biogazu z dwutlenku węgla, pary wodnej i innych składników. Po osiągnięciu wymaganych parametrów jakościowych może być wykorzystywany podobnie jak gaz ziemny – wprowadzany do sieci gazowej, zużywany lokalnie przez zakłady przemysłowe i ciepłownie albo stosowany jako paliwo w transporcie.

Surowcem do produkcji biogazu mogą być m.in. odpady rolne i spożywcze, bioodpady, osady ściekowe, gnojowica oraz pozostałości z przetwórstwa roślinnego i zwierzęcego. Rozwój biometanu łączy więc produkcję energii z zagospodarowaniem odpadów organicznych.

Proces fermentacji prowadzi również do powstania pofermentu, który po spełnieniu odpowiednich wymagań może być wykorzystywany jako nawóz. Z tego względu biogazownie i biometanownie są wskazywane jako przykład praktycznego wdrażania gospodarki o obiegu zamkniętym.

Biometan nie jest paliwem pozbawionym emisji na etapie spalania. Jego znaczenie wynika przede wszystkim z odnawialnego pochodzenia oraz możliwości ograniczenia emisji w całym cyklu życia w porównaniu z gazem kopalnym. Ostateczny bilans zależy jednak m.in. od rodzaju wykorzystywanego surowca, technologii produkcji i sposobu zagospodarowania pofermentu.

Polska ma surowce, ale niewiele instalacji

Polska dysponuje znacznym zapleczem surowcowym dla produkcji biogazu. Tworzą je przede wszystkim rolnictwo, przemysł rolno-spożywczy, oczyszczalnie ścieków oraz system gospodarki odpadami komunalnymi.

Potencjał ten pozostaje jednak wykorzystywany w ograniczonym stopniu. Według danych przywołanych przez BGK w 2025 r. w Polsce działało około 400 biogazowni różnych rodzajów i jedna instalacja produkująca biometan.

Nowsze dane Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, obejmujące wyłącznie sektor biogazu rolniczego, wskazują, że pod koniec maja 2026 r. do rejestru wpisanych było 209 instalacji należących do 175 podmiotów. W tej grupie znajdowały się 203 instalacje produkujące energię elektryczną i ciepło, cztery wytwarzające wyłącznie biogaz rolniczy oraz dwie instalacje wytwarzające biometan, energię elektryczną i ciepło.

Łączne roczne zdolności instalacji wpisanych do rejestru KOWR wynosiły około 840 mln m³ biogazu rolniczego i 11 mln m³ biometanu. Faktyczna produkcja biometanu była jednak znacznie niższa. W 2025 r. do sieci gazowej wprowadzono 2,5 tys. m³ tego paliwa.

Dane pokazują, że polski rynek znajduje się na początkowym etapie rozwoju, szczególnie w porównaniu z segmentem biogazowni produkujących energię elektryczną i ciepło.

Odpady dominują wśród wykorzystywanych surowców

W 2025 r. instalacje biogazu rolniczego wykorzystały blisko 7,7 mln ton surowców. Odpady stanowiły około 91 proc. całej masy materiałów kierowanych do produkcji.

Największy udział miały wywar pogorzelniany, gnojowica oraz pozostałości z owoców i warzyw. W procesie fermentacji powstało ponad 6,1 mln ton pofermentu.

Dla sektora komunalnego rozwój biogazu i biometanu może oznaczać dodatkowy kierunek zagospodarowania selektywnie zbieranych bioodpadów, odpadów z przetwórstwa żywności oraz osadów ściekowych. Warunkiem jest jednak zapewnienie odpowiedniej jakości i stabilności dostaw surowców, a także spełnienie wymagań środowiskowych, sanitarnych i technologicznych.

Instalacje mogą także produkować energię na potrzeby oczyszczalni ścieków, zakładów zagospodarowania odpadów, sieci ciepłowniczych lub lokalnych odbiorców przemysłowych.

Nowe programy finansowania biometanowni

Jedną z najważniejszych barier rozwoju rynku pozostają wysokie koszty budowy instalacji, w tym modułów oczyszczania biogazu, przyłączy do sieci oraz infrastruktury służącej do magazynowania i transportu paliwa.

W maju 2026 r. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej uruchomił pierwszy nabór w ramach programu „Poprawa bezpieczeństwa energetycznego poprzez wykorzystanie biometanu”. Budżet naboru wynosi 300 mln zł, natomiast na cały program przeznaczono 800 mln zł z Funduszu Modernizacyjnego.

Przedsiębiorcy mogą ubiegać się o dofinansowanie budowy nowych instalacji fermentacji biomasy wraz z modułem oczyszczania biogazu do biometanu oraz wykonania przyłączenia do sieci gazowej. Dotacja może pokryć do 45 proc. kosztów kwalifikowanych.

Zakładanym efektem programu jest osiągnięcie do 2030 r. produkcji co najmniej 80 mln m³ biometanu rocznie oraz ograniczenie emisji dwutlenku węgla o minimum 200 tys. ton rocznie.

Równolegle trwają prace nad rozszerzeniem systemu operacyjnego wsparcia dla większych instalacji. Projektowane przepisy przewidują m.in. aukcje dla biometanowni o mocy przekraczającej 1 MW oraz ułatwienia dotyczące budowy gazociągów bezpośrednich, którymi paliwo mogłoby być dostarczane do lokalnych odbiorców bez konieczności wprowadzania go do ogólnokrajowej sieci gazowej.

Biometan to europejskie bezpieczeństwo energetyczne

Rozwój biometanu jest jednym z elementów unijnego planu REPowerEU, który ma ograniczyć zależność państw członkowskich od importowanych paliw kopalnych. Celem wyznaczonym dla całej Unii Europejskiej jest osiągnięcie do 2030 r. produkcji 35 mld m³ biometanu rocznie.

Paliwo może być magazynowane i przesyłane za pośrednictwem istniejącej infrastruktury gazowej. Może tym samym uzupełniać źródła zależne od warunków pogodowych i być wykorzystywane w okresach zwiększonego zapotrzebowania.

Znaczenie biometanu wykracza poza sektor energetyczny. Jego produkcja może tworzyć dodatkowe źródła przychodów dla rolnictwa, przemysłu spożywczego, oczyszczalni ścieków i przedsiębiorstw gospodarki odpadami. Jednocześnie pozwala ograniczyć niekontrolowane emisje metanu powstające podczas rozkładu materii organicznej.

– Polska potrzebuje taniej i dostępnej energii. Transformacja energetyczna to jedno z największych wyzwań dla polskiej gospodarki – wskazał Jarosław Dąbrowski, członek zarządu BGK.

Jak podkreślił, inwestycje w sektor mogą przyciągnąć do Polski kapitał, technologie i wiedzę potrzebną do przygotowywania oraz prowadzenia projektów biometanowych. Mają również wspierać rozwój energetyki obiegu zamkniętego i poprawiać efektywność zagospodarowania produktów ubocznych rolnictwa.

Inwestycja elementem strategii BGK

Zaangażowanie w SWIFT 3 wpisuje się w strategię BGK na lata 2025–2030, zakładającą zwiększenie skali inwestycji kapitałowych banku. BGK zamierza inwestować m.in. w fundusze infrastrukturalne i podmioty finansujące transformację energetyczną.

Bank zainwestował wcześniej 25 mln euro w Eiffel Transition Infrastructure, fundusz działający w obszarze infrastruktury odnawialnych źródeł energii, oraz 20 mln euro w Future Energy Ventures, wspierający projekty związane z transformacją energetyczną.