Wielkopolska Wsch.: ponad 2,2 tys. osób w programie odejścia od węgla

O postępach we wdrażaniu Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST) poinformowano podczas czwartkowej konferencji poświęconej przemianom społeczno-gospodarczym Wielkopolski Wschodniej.

Jak przekazał prezes Agencji Rozwoju Regionalnego (ARR) w Koninie Maciej Sytek, program „Droga do zatrudnienia po węglu” objął dotychczas nieco ponad 2,2 tys. uczestników. W ostatnich miesiącach zainteresowanie wsparciem wyraźnie wzrosło, szczególnie wśród pracowników sektora górniczego i energetycznego. Wartość projektu wynosi około 257 mln zł, a w całym regionie zakontraktowano już ponad 83 proc. środków Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji.

Priorytet dla pracowników odchodzących z sektora węglowego

Program „Droga do zatrudnienia po węglu” powstał z myślą o łagodzeniu społecznych skutków transformacji energetycznej regionu konińskiego. Pierwotnie zakładano objęcie pomocą 2,2 tys. obecnych i byłych pracowników grupy ZE PAK, członków ich rodzin oraz osób zatrudnionych w przedsiębiorstwach powiązanych z sektorem paliwowo-energetycznym. Wsparcie obejmuje działania ułatwiające znalezienie nowego zatrudnienia, zmianę kwalifikacji zawodowych, rozpoczęcie działalności gospodarczej lub utworzenie spółdzielni socjalnej.

W czerwcu krąg potencjalnych uczestników poszerzono o osoby mieszkające, pracujące lub uczące się w Koninie oraz powiatach konińskim, słupeckim, kolskim i tureckim. Rozszerzenie nie objęło osób samozatrudnionych. Rosnąca liczba zgłoszeń, przede wszystkim ze strony pracowników ZE PAK, doprowadziła jednak do zmiany zasad rekrutacji.

Nabór dla części mieszkańców czasowo zawieszony

Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu, pełniący funkcję koordynatora programu, zdecydował o czasowym wstrzymaniu przyjmowania zgłoszeń od osób niezwiązanych z ZE PAK. Jak wyjaśnił zastępca dyrektora WUP Amadeusz Konieczny, priorytetem pozostaje zapewnienie pomocy górnikom, energetykom oraz ich rodzinom, szczególnie w obliczu postępującego ograniczania zatrudnienia w sektorze węglowym. – Tak naprawdę najbliższe miesiące pokażą, jaki jest jeszcze potencjał, ile osób będzie mogło skorzystać z tego wsparcia – powiedział Konieczny.

Według prezesa ARR w Koninie istnieje możliwość ponownego uruchomienia naboru, jeśli w budżecie programu pojawią się wolne środki. Każde przystąpienie nowego uczestnika wymaga bowiem zarezerwowania maksymalnej przewidzianej kwoty wsparcia. Nie wszyscy beneficjenci wykorzystują jednak całą dostępną pulę, co może pozwolić na objęcie pomocą kolejnych osób. – Żeby projekt miał sens, ludzie muszą być dobrze zaopiekowani. Nie można wziąć jeszcze więcej ludzi i potem powiedzieć: musisz poczekać, nie mam dla ciebie czasu – podkreślił Maciej Sytek.

Jak zaznaczył, wstrzymanie części rekrutacji ma umożliwić skuteczną obsługę obecnych uczestników i zachowanie odpowiedniej jakości udzielanego wsparcia.

Ponad 1,3 mld zł zakontraktowane na transformację regionu

Program „Droga do zatrudnienia po węglu”, którego wartość wynosi około 257 mln zł, jest jednym z największych przedsięwzięć finansowanych z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji w Wielkopolsce Wschodniej. Podczas konferencji przedstawiono również wyniki dotychczasowego wdrażania FST w regionie.

Z danych zaprezentowanych przez ARR wynika, że zakontraktowano już 1,31 mld zł, co stanowi ponad 83 proc. dostępnej alokacji. Na realizację 318 projektów wypłacono dotychczas ponad 265 mln zł. Fundusz wspiera zarówno działania związane z przekwalifikowaniem pracowników, jak i przedsięwzięcia infrastrukturalne, energetyczne oraz gospodarcze.

Samorządy realizują projekty za ponad miliard złotych

Istotnymi beneficjentami Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji są samorządy Wielkopolski Wschodniej i podległe im jednostki organizacyjne. Realizują one ponad 160 projektów, na które wnioskowano łącznie o 1,1 mld zł dofinansowania.

Wśród przedsięwzięć wspieranych ze środków FST znajdują się m.in. inwestycje w niskoemisyjny transport publiczny, rozwój odnawialnych źródeł energii oraz działania na rzecz poprawy lokalnej infrastruktury. Jednym z istotnych kierunków wykorzystania funduszy jest rozwój energetyki rozproszonej. W regionie zaplanowano montaż ponad 8,3 tys. instalacji OZE w gospodarstwach domowych.

Realizowane są również projekty związane z rozwojem przedsiębiorczości, w tym dotacje dla firm, oraz inicjatywy edukacyjne i szkoleniowe. Bezpłatne kursy i szkolenia oferuje m.in. Akademia Nauk Stosowanych w Koninie. Dzięki temu środki FST mają wspierać nie tylko osoby tracące zatrudnienie w tradycyjnej energetyce, lecz także tworzenie nowych możliwości rozwoju gospodarczego oraz modernizację infrastruktury komunalnej.

Wielkopolska Wschodnia przygotowuje kolejny plan transformacji

Wsparcie dla regionu ma być kontynuowane również w następnej perspektywie finansowej Unii Europejskiej. Jak poinformował Maciej Sytek, trwają rozmowy między Komisją Europejską a polskim rządem dotyczące przyszłego kształtu i wielkości Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji.

Wielkopolska Wschodnia przygotowuje się już do powołania grup roboczych, których zadaniem będzie opracowanie nowego planu transformacji regionu. W pracach mają uczestniczyć przedstawiciele różnych środowisk, a istotnym elementem procesu mają być konsultacje społeczne. – Chcemy to robić w interakcji ze społeczeństwem, żeby to nie była sytuacja, że ktoś narzuca mieszkańcom, jak ma wyglądać sprawiedliwa transformacja – podkreślił prezes ARR w Koninie.

Region odchodzi od węgla. Transformacja wymaga nowych miejsc pracy

Wielkopolska Wschodnia przez dziesięciolecia była jednym z ważnych ośrodków wydobycia węgla brunatnego i produkcji energii elektrycznej w Polsce. Obecnie region przechodzi proces stopniowego wygaszania działalności górniczej i energetyki opartej na węglu. Należąca do grupy ZE PAK kopalnia „Konin” znajduje się w trakcie kończenia działalności, natomiast pracę ostatniego bloku węglowego elektrowni „Pątnów” przedłużono do 2027 r.

Zmiany te mają bezpośrednie konsekwencje dla lokalnego rynku pracy. W pierwszym półroczu 2026 r. zatrudnienie w grupie ZE PAK wynosiło niespełna 1,5 tys. osób, podczas gdy na koniec 2025 r. koncern zatrudniał blisko 2 tys. pracowników. Ograniczanie liczby miejsc pracy w dotychczas dominującym sektorze gospodarki zwiększa znaczenie programów przekwalifikowania zawodowego, wspierania przedsiębiorczości oraz pozyskiwania nowych inwestycji.

Fundusz Sprawiedliwej Transformacji wspiera zmiany w regionach górniczych

Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji jest jednym z instrumentów polityki spójności Unii Europejskiej. Jego celem jest łagodzenie społecznych, gospodarczych i środowiskowych skutków odchodzenia od paliw kopalnych w regionach najbardziej dotkniętych transformacją energetyczną. Budżet funduszu na lata 2021–2027 wynosi 17,5 mld euro, z czego ponad 415 mln euro przeznaczono dla Wielkopolski Wschodniej.

Z perspektywy samorządów środki te stanowią ważne źródło finansowania inwestycji w nowoczesną infrastrukturę, niskoemisyjny transport, odnawialne źródła energii oraz rozwój nowych sektorów lokalnej gospodarki.

Rosnące zainteresowanie programem „Droga do zatrudnienia po węglu” pokazuje jednocześnie skalę wyzwań społecznych towarzyszących transformacji regionu. Jej powodzenie będzie zależeć nie tylko od wartości zrealizowanych inwestycji, lecz również od skuteczności działań umożliwiających mieszkańcom znalezienie stabilnego zatrudnienia poza sektorem węglowym.