Badania SGH: najgorzej swoje możliwości rozwoju oceniają powiaty i gminy wiejskie

Podczas czwartkowej konferencji naukowcy przedstawili wyniki IV edycji cyklicznego badania, obrazującego nastroje jednostek samorządu terytorialnego, dotyczących możliwości rozwoju w 2025 r. Wynika z nich, że badany wskaźnik obliczany na podstawie algorytmu opracowanego przez SGH wyniósł 0,202, co oznacza wzrost w porównaniu z poprzednią edycją (w lipcu 2024 roku było to 0,199), ale jest niższy niż zimą w 2023 r., kiedy to osiągnął poziom 0,218.

Możliwości rozwoju

Prezentujący wyniki badań prof. Jacek Sierak z SGH zwrócił uwagę, że poziom optymizmu w samorządach utrzymuje się na stałym umiarkowanym poziomie mimo różnych działań podejmowanych przez rządzących, takich jak np. reforma finansowania samorządów, udostępnienie środków z budżetu UE na lata 2021-2027 czy funduszy z Krajowego Planu Odbudowy.

Dodał, że najmniej optymistycznie możliwości rozwoju widzą powiaty (wskaźnik WARS na poziomie 0,100), następnie gminy wiejskie (0,165). Natomiast najlepiej – miasta na prawach powiatu (0,338) oraz województwa (0,357).

Zwrócił uwagę, że największy spadek optymizmu nastąpił w gminach wiejskich, w których potrzeby inwestycyjne są obecnie największe a brak możliwości ich zrealizowania będzie pogłębiał lukę rozwojową między innymi jednostkami samorządowymi.

Zwiększenie zatrudnienia

Badanie wykazało natomiast, że w gminach wiejskich włodarze widzą perspektywy dla zwiększenia zatrudnienia (WARS wyniósł 0,063), podczas gdy w województwach było to minus 0,063, co – jak wskazał prof. Sierak – oznacza brak rekrutacji a nawet zwolnienia. Zdaniem naukowca, wyrażona w WARS potrzeba zwiększenia zatrudnienia w gminach wiejskich to pozytywny sygnał, który może przełożyć się m.in. najlepsze pozyskiwanie środków zewnętrznych i jakość realizacji procesów inwestycyjnych.

Kolejnymi elementami służącymi do określenia WARS były: plany związane z podwyżkami podatków i opłat lokalnych, zwiększania zadłużenia czy pozyskania dodatkowych środków na rozwój samorządu. W pierwszym przypadku (zwiększenie podatków) WARS dla województw wyniósł 0,214, natomiast dla gmin miejskich 0,536. Natomiast w drugim (zamiana zadłużenia) tylko województwa zakładają rozwój przez zadłużenie (WARS 0,214).

Wskaźnik WARS

Podczas debaty przedstawiciele samorządów wskazali, że istotnymi problemami są dla nich: m.in. pogarszająca się demografia, finansowanie służby zdrowia i oświaty.

Wskaźnik WARS jest szacowany przy zastosowaniu sześciu wag, z których najważniejsza dotyczy środków na inwestycje (30 proc. udziału). Analizowane są też oczekiwania dotyczące zakresu i jakości usług (20 proc.), zmiany w zatrudnieniu (10 proc.), zmiany opłat lokalnych (20 proc.), zmiany poziomu zadłużenia (10 proc.) i możliwości pozyskania środków na rozwój (10 proc.).

W IV edycji badania WARS wzięło udział blisko 700 samorządów.