Bioodpady w praktyce. 2. dzień Konferencji Odpady Ulegające Biodegradacji

Drugi dzień Konferencji stanął pod znakiem ciekawych case studies, jakie przedstawili praktycy i eksperci. Odbyliśmy też dyskusję na temat wykorzystania biogazu i fotowoltaiki do zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego zakładu zagospodarowania odpadów oraz oczyszczalni ścieków. Wreszcie usłyszeliśmy wiele praktycznych porad na temat tego, jak najlepiej zagospodarować frakcję bioodpadów.

Doświadczenia oczyszczalni ścieków

Program kolejnej sesji Konferencji otworzyła Anna Nykiel z Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w Ostródzie. Poruszyła temat korzyści i problemów płynących z fermentacji metanowej odpadów z przemysłu spożywczego na oczyszczalni ścieków. – Koncentrujemy się głównie na osadach z oczyszczalni i odpadach z zakładów przetwórstwa mięsnego – mówiła Anna Nykiel. Dodawała, że oczyszczalnia przyjmuje też m.in. odpady z zakładów przemysłu mleczarskiego. Co ciekawe, instalacja przetwarza niemal tyle samo odpadów, co osadów ściekowych.

Wśród najważniejszych korzyści Anna Nykiel wymieniła niezależność energetyczną oczyszczalni i sprzedaż wyprodukowanej energii. W ostatnich latach instalacja produkowała nawet 150% wykorzystywanego przez siebie prądu. Problemy to z kolei brak odpowiednio rozwiniętego przemysłu spożywczego w okolicy oczyszczalni oraz konkurencja w postaci biogazowni rolniczych, do których coraz częściej trafiają odpady. Należy także pamiętać, że samo powstanie biogazowni wiąże się ze sporymi kosztami. Anna Nykiel stwierdziła jednak, iż budowa opłaciła się zakładowi, ale ten boryka się z wieloma kłopotami, które powoduje brak jednoznacznych przepisów regulujących pracę takich instalacji.

Kolejnymi przedstawicielkami branży wod-kan były Iwona Chmielewska i Magdalena Mroczek ze Spółki Wodnej „Łeba”. Prelegentki opowiedziały o odzysku energii i wytwarzaniu nawozu z osadów ściekowych. – Nasza oczyszczalnia jest nieduża, jednak udaje nam się pokryć zapotrzebowanie na energię w 40%. Potencjał wynosi 60% i wciąż dążymy do osiągnięcia tego poziomu – powiedziała Iwona Chmielewska. Pomysł na otwarcie biogazowni pojawił się w 2018 r., a kilka lat później przedsiębiorstwo otrzymało dofinansowanie na budowę mikroinstalacji. Wcześniej oczyszczalnia produkowała już środek poprawiający właściwości gleby, który powstaje w wyniku kompostowania.

– W Łebie mieszka tylko 3 tys. mieszkańców, jednak odbieramy także ścieki z okolicznych miejscowości. Ilość substratu znacząco wzrasta w sezonie turystycznym, ponieważ nasze miasto jest popularnym kurortem – dodawała Magdalena Mroczek. W okresie jesienno-zimowym na terenie instalacji pierwotnie pracował jeden agregat. Z czasem okazało się, że zimą biogazownia może być tak samo efektywna, jak latem. Pomoże w tym odbieranie odpadów kuchennych m.in. z restauracji i hoteli. Magdalena Mroczek podkreśliła też, że aby do oczyszczalni trafiało więcej selektywnie zebranych odpadów, konieczna jest edukacja mieszkańców, aby wrzucali je do brązowego pojemnika.

Fermentacja i kompostowanie

Po selektywnym zebraniu bioodpadów istnieje kilka możliwości ich zagospodarowania: oprócz produkcji biogazu będą to też fermentacja i kompostowanie. O tych rozwiązaniach opowiedział Piotr Szewczyk z ZUOK „Orli Staw”, który stwierdził, że system zagospodarowania bioodpadów musi być przede wszystkim spójny. Szewczyk uważa na przykład, że dużo lepiej jest postawić na zbiórkę w pojemnikach niż w workach. Istotna, choć niewdzięczna, jest też kontrola mieszkańców. Zdaniem eksperta powinna ona odbywać się niezależnie od samorządowców, którzy przecież zmuszeni są kontrolować… swoich wyborców. Zewnętrzny podmiot nie ma takiego problemu.

Piotr Szewczyk określił też, jaka powinna być hierarchia zagospodarowania bioodpadów. Najwyżej ceni fermentację, a dopiero w następnej kolejności wybrałby m.in. kompostowanie i spalanie. Opowiedział też o czynnikach wpływających na rozwój kompostowni i fermentacji. Wśród nich wymienił wzrost zapotrzebowania na rozproszone i stabilne OZE. Pomaga też wzrastający popyt na nawozy naturalne i wzrost wymaganych poziomów recyklingu, w których wypełnieniu bardzo pomaga dobre zagospodarowanie frakcji bio. – W tym roku poziom recyklingu to już 55%. Jeśli to się uda, kolejne poziomy rosną coraz wolniej, jednak niewiele wskazuje na to, żebyśmy odnieśli w tym względzie sukces – stwierdził Piotr Szewczyk. Nadzieją rzeczywiście są bioodpady, ale problemem pozostaje trudna selektywna zbiórka i konieczność dalszej edukacji mieszkańców.

Jednak bioodpady bioodpadom nierówne, co udowodnił Krzysztof Cichon z Zakładu Utylizacyjnego w Gdańsku. – Odpady kuchenne są dla nas prawdziwym skarbem. Z kolei podsitówka potrafi być przekleństwem – przekonywał Cichon. Dlaczego? Ekspert tłumaczył, że wielu Polaków wciąż nie zbiera bioodpadów selektywnie, a wśród powodów wymieniają brak miejsca w domu, brak odpowiednich pojemników w okolicy i… brak czasu oraz chęci. Mieszkańcy wielokrotnie nie zdają sobie sprawy z tego, jak wiele problemów stwarzają bioodpady trafiające do strumienia odpadów zmieszanych. To właśnie one określane są mianem frakcji podsitowej. Zanieczyszczenia pojawiają się też w strumieniu bioodpadów – w przypadku instalacji w Gdańsku jest to kilkanaście procent wagi wszystkich odpadów.

Cichon podkreślił, że poprawa selektywnej zbiórki będzie niezbędna do notowania wyższych poziomów składowania i recyklingu wymaganych przez Unię Europejską. Co prawda Gdańsk jest jedną z gmin, które radzą sobie pod tym kątem najlepiej, jednak do osiągnięcia pożądanych rezultatów jest jeszcze daleko. Powodem jest tu w dużej mierze frakcja podsitowa, która nie powinna tak często trafiać do worków na odpady zmieszane. Przypomnijmy, że nieosiąganie poziomów recyklingu i składowania wiąże się z wysokimi karami nakładanymi przez Brukselę. Jeżeli uda się skłonić mieszkańców do lepszej selektywnej zbiórki, zaoszczędzimy nie tylko pieniądze, ale też energię, a odór w okolicy instalacji będzie znacznie mniej uciążliwy.

Biogaz kluczem do samowystarczalności energetycznej

Kolejnym ważnym elementem Konferencji „Odpady Ulegające Biodegradacji” była dyskusja o samowystarczalności energetycznej przedsiębiorstw komunalnych. Swoimi doświadczeniami w tej kwestii podzielił się Zbigniew Gieleciak z Regionalnego Centrum Gospodarki Wodno-Ściekowej S.A. w Tychach. Ten zakład jest świetnym przykładem tego, jak można produkować energię na własne potrzeby – samowystarczalność oczyszczalni ścieków w Tychach od czterech lat utrzymuje się na poziomie ok. 200%. Taki rezultat przyniósł nie tylko korzyść ekonomiczną, ale też środowiskową. W latach 2006 – 2023 instalacja ograniczyła emisję dwutlenku węgla aż o… niemal 100 tys t. – Kiedy w 2001 r. trafiłem do spółki, zauważyłem, że energia stanowiła nasz podstawowy koszt. Od tego czasu zbudowaliśmy 2 komory fermentacyjne, które przeszły chrzest bojowy, kiedy musieliśmy przetworzyć kilka cystern serwatki dziennie – mówił Zbigniew Gieleciak. W efekcie już po paru latach firma stała się samowystarczalna energetycznie (wtedy była jedną z trzech w Europie), a z czasem zaczęła nawet dostarczać energię do wybudowanego przez siebie basenu miejskiego.

Swoje doświadczenia z samowystarczalnością energetyczną Bialskie Wodociągi i Kanalizacja „WOD-KAN” sp. z o.o. rozpoczęły od montażu pomp ciepła na dwóch stacjach uzdatniania wody. Prezes Beata Jasińska wspominała, że zastąpiły one dawne kotłownie, a z czasem na stacjach pojawiły się również panele fotowoltaiczne. Ostatnie lata przyniosły również znaczącą zmianę w pracy oczyszczalni ścieków. Na jej terenie stanęła biogazownia, która zaspokaja 100% zapotrzebowania zakładu na ciepło i ok. 70% zapotrzebowania na energię elektryczną niezbędną do całodobowej pracy instalacji. – Z kolei w prowadzonym przez Spółkę Zakładzie Zagospodarowania Odpadów produkujemy biogaz z odpadów kuchennych – mówiła Beata Jasińska. Łącznie spółka własnymi siłami pokrywa ok. 43% swojego zapotrzebowania na prąd i niemal 100% zapotrzebowania na ciepło.

Pierwszym krokiem do osiągnięcia samowystarczalności energetycznej przez Zakład Utylizacji Odpadów Komunalnych „Orli Staw” była biogazownia, która dostarczała do przedsiębiorstwa prąd i ciepło. Wicedyrektor ds. technicznych i utrzymania ruchu w zakładzie Piotr Szewczyk dodawał, że z czasem niezbędne było rozwijanie tej technologii. Przedsiębiorstwo musiało odpowiedzieć na potrzeby energetyczne po modernizacji, a więc i zwiększeniu zapotrzebowania na energię elektryczną. Znacząco wzrosło ono po zautomatyzowaniu procesu sortowania. Trzecim etapem prac będzie OZE z innych źródeł. – W kolejnych latach planujemy zakupić magazyn energii oraz panele fotowoltaiczne. Musimy zacząć magazynować wytworzony przez siebie prąd – mówił Piotr Szewczyk. W przyszłości ZUOK „Orli Staw” chce też produkować paliwo bioCNG, które zamierza wykorzystywać we własnych pojazdach. Piotr Szewczyk został zainspirowany do tego szwedzką instalacją, którą oglądał już w 2010 r. W tej chwili ZUOK „Orli Staw” jest przedsiębiorstwem zeroenergetycznym.

Ciąg dalszy nastąpi

Do tematu bioodpadów wrócimy Konferencji Roadshow „Mechaniczne i Biologiczne Przetwarzanie Odpadów, Odzysk Surowców i Energii, Efektywność Zakładów”, która odbędzie się od 7 do 9 maja.

Już teraz zapraszamy także na unikatowe wydarzenie – Forum Komunikacji w Gospodarce Komunalnej. Opowiemy na nim między innymi o radzeniu sobie w sytuacjach kryzysowych i wykorzystaniu nowych technologii w procesie komunikacji. Zaprosimy też na praktyczne warsztaty: prostego pisania, dobrej dykcji i wystąpień publicznych. Wszystkie z tych prelekcji zostaną sprofilowane pod potrzeby przedsiębiorstw branży komunalnej. 1. Forum Komunikacji w Gospodarce Komunalnej odbędzie się w dniach 14-15 kwietnia w Uniejowie.