Czy nowe drogi mogą przecinać wszystko bez wyjątku?

Mianowice chodzi o inwestycję realizowaną przez powiat poznański, która polega na budowie w nowym śladzie drogi powiatowej Babki-Świątniki w gm. Mosina. Generalnie rozwój infrastruktury jest odbierany przez społeczeństwo jako coś dobrego, pozytywnego, jako inwestycja w komfort, bezpieczeństwo i czas przejazdu. Jednak nie w tym przypadku. Wszystko byłoby dobrze, gdyby nie jeden „mały szczegół”. Inwestycja ma przeciąć teren Pomnika Historii „Rogalin – zespół pałacowo-parkowy z obszarem dawnego majątku ziemskiego”.

Ochrona na papierze?

Brzmi poważnie, a co to takiego? To teren objęty szczególną i najwyższą ochroną przez Prezydenta RP w rozporządzeniu z 20 kwietnia 2018 r. Jak czytamy w oficjalnej ustawie, ówczesna głowa naszego państwa, czyli Andrzej Duda, powołał ten teren celem zachowania go „ze względu na wartości artystyczne, historyczne, naukowe, a także krajobrazowo-przestrzenne, barokowo-klasycystycznego zespołu rezydencjonalnego, obejmującego wysokiej klasy realizacje architektoniczne oraz parkowo-ogrodowe i skupiska dębów pomnikowych, powiązanego z obszarem dawnego majątku ziemskiego.”

A zatem Rogalin i jego okolice to perełka w skali krajowej, chroniona specjalnym, osobnym rozporządzeniem. Jego tereny to pierwsza klasa, jeśli chodzi o krajobraz, przyrodę, architekturę i oczywiście historię, gdyż majątek Raczyńskich przetrwał tu w niezmienionym kształcie i układzie przez całe wieki. Niestety na urzędnikach z Zarządu Dróg Powiatowych w Poznaniu nie robi to żadnego wrażenia. Czy wy również uważacie, że to nic takiego i warto tak szczególny teren przecinać drogami przeznaczonymi dla tranzytu?

Sama budowa drogi nie jest niczym nadzwyczajnym. Sami nie jesteśmy przeciwnikami budowy nowych dróg w nowym śladzie. W całej Polsce w ostatnich kilkunastu latach powstała sieć kilku tysięcy kilometrów autostrad i dróg ekspresowych. Powstają nowe obwodnice, trasy wylotowe i my z tego wszystkiego korzystamy. Wpływa to na rozwój kraju oraz komfort, bezpieczeństwo i szybkość poruszania się. Jednakże uważamy, że są jakieś granice. Czym innym jest budowa S5 z Poznania do Wrocławia (ważna droga łącząca duże miasta i regiony), a czym innego budowa zwykłej powiatówki łączącej wsie, w których mieszka kilkaset mieszkańców, przy okazji przecinając jedyny w swoim rodzaju teren w skali krajowej, który powołał sam Andrzej Duda. To przecież dziedzictwo narodowe Polski.

Kontrowersje wokół budowy

Przecinanie cennych, chronionych terenów to nie koniec problemów z tą trasą. W walkę o swoją małą, cenną ojczyznę podjęli mieszkańcy gm. Mosina, a zwłaszcza Rogalina, przez który mają przechodzić dwa z trzech wytyczonych do tej pory wariantów. Utworzyli oni Stowarzyszenie Troski o Przyrodę, które stale wymienia korespondencje z władzami samorządowymi. W trakcie rozmów z urzędnikami wyszło na jaw wiele niepewnych, sprzecznych ze sobą informacji. Okazuje się, że droga nie jest pomysłem powiatu lecz Ministerstwa Infrastruktury.

Według niepotwierdzonych spekulacji, sama trasa ma służyć do celów wojskowych ze względu na niewielkie tereny wojskowe w Babkach. A dlaczego niepotwierdzonych? Bowiem zastępca dyrektora powiatowego zarządu dróg – Marek Bereżecki powołuje się na klauzulę poufności umowy w przypadku wszelkich szczegółowych pytań podających w wątpliwość cały pomysł na budowę nowej trasy. Stowarzyszenie Troski o Przyrodę wskazuje, że w swoich rozmowach z powiatem dostaje nieraz sprzeczne i nieprawdziwe informacje, co nie ułatwia walki o ochronę tego miejsca.

Oprócz mieszkańców, swój sprzeciw wobec trasy wyraził także powiatowy konserwator zabytków – Wiesław Biegański, wskazując na niezwykłe i niepodważalne wartości tego terenu. Protestuje również zarządca majątku Rogalin oraz członek zarządu Fundacji Raczyńskich – Mikołaj Pietraszak-Dmowski a także Nadleśnictwo Babki, które proponowało PZD w Poznaniu wytyczenie alternatywnej trasy, które omija Pomnik Historii a także minimalizuje poziom wycinki w pobliskim kompleksie leśnym w przypadku jednego z wariantów. Natomiast sama władza gm. Mosina póki co umywa ręce i nie opowiedziała się za żadną ze stron. Ale czy tak szeroki sprzeciw mieszkańców a także różnych podmiotów i instytucji można zignorować?

Jaka jest cena „nowego śladu”?

No więc jaki werdykt? Czy drogi muszą iść nowym śladem wszędzie za wszelką cenę? Gdyby to były jakieś zwykłe pola, na pewno nikt nie protestowałby przeciwko tej trasie. Drogi są budowane na nowo cały czas, ale jeśli drogę planuje się przez tak unikatowy w skali Polski teren, którego układ przetrwał wieki, to jednak może warto go ominąć? Ponadto pomysł budowy tej trasy pokazuje smutną prawdę odnośnie ochrony takich miejsc. Nasuwa się pytanie: po co obejmować ochroną prawną dane obszary (czy to rezerwat, pomnik przyrody, park narodowy), kiedy nagle się okazuje, że ustanowienie takiej formy nagle może być całkowicie zignorowane i nic nie znaczyć? Czy są w tym kraju jakieś nietykalne świętości w postaci niezwykłego krajobrazu, wartościowej przyrody czy unikatowej architektury, które mogą trwać niczym niezagrożone?

Jeśli chcecie chronić teren Pomnika Historii „Rogalin – zespół pałacowo-parkowy z obszarem dawnego majątku ziemskiego” zachęcam do podpisania petycji, którą przygotowało Stowarzyszenie Troski o Przyrodę, starające się uchronić ten niezwykły teren.

Możecie ją podpisać tutaj: petycjeonline.com.

Piotr Cis-Wolterowicz
twórca inicjatywy ZaDrzew ZaKrzew