Kiełbus (Ziemski&Partners) o ROP-ie: zaczynamy sejmowy wyścig z czasem

Maciej Kiełbus był gościem studia Portalu Komunalnego podczas 30. Konferencji Kompleksowa Gospodarka Odpadami. W rozmowie z Tomaszem Szymkowiakiem odniósł się do debaty „Prawo, pieniądze, odpowiedzialność. Dokąd zmierza system gospodarki odpadami?”.

Zdaniem prawnika jednym z największych problemów pozostaje brak jasnej mapy drogowej dla najważniejszych zmian w systemie gospodarki odpadami.

– Biorąc pod uwagę, że zostało nam 13 miesięcy do końca obecnej kadencji parlamentu, a zasada dyskontynuacji prac parlamentarnych sprawia, że projekty, które nawet trafią do Sejmu, ale nie zostaną uchwalone w tej kadencji, lądują w koszu. Zaczynamy ścigać się z czasem – mówił Maciej Kiełbus.

Czy doczekamy się ROP-u w tej kadencji sejmu? Komentuje Maciej Kiełbus z kancelarii Ziemski&Partners

Ryzyko opóźnień

Najważniejszym projektem pozostaje ustawa UC100, która ma wprowadzić rozszerzoną odpowiedzialność producenta. Kiełbus zwraca jednak uwagę, że projekt nie dotyczy wyłącznie samego mechanizmu ROP.

– Bardzo się cieszę z determinacji pana dyrektora Macieja Białka, który zapowiada, że projekt trafi na komitet stały Rady Ministrów; mam nadzieję, że KPRM ten projekt przyjmie. Natomiast potem zacznie się wyścig z czasem w Sejmie – komentował. Jak podkreślał, UC100 to obszerny projekt nowej ustawy opakowaniowej. Obejmuje branżę opakowaniową, odpady opakowaniowe i system kaucyjny. Właśnie dlatego prace parlamentarne mogą okazać się trudniejsze, niż wynikałoby to z samej dyskusji o ROP-ie.

Drugim ważnym tematem jest tzw. ustawa czystościowa. Kiełbus zwrócił uwagę, że wciąż nie wiadomo, kiedy projekt opublikowany pod koniec ubiegłego roku zostanie przedstawiony w nowej wersji, kiedy trafi na kolejne etapy prac rządowych i kiedy zajmie się nim Sejm.

Spór o operatora ROP-u

Jednym z głównych punktów zapalnych w dyskusji o ROP-ie pozostaje pytanie, kto powinien być operatorem systemu. Kiełbus zwrócił uwagę, że właśnie ten element powoduje największy konflikt między interesariuszami. Jak dodał, dopóki strony różnią się już na tym podstawowym poziomie, trudno przejść do rozmowy o szczegółowych rozwiązaniach.

– Nie rozmawiamy o kwestiach bardziej szczegółowych, o “przecinkach”, bo cały czas różni nas ten temat: czy idziemy w stronę modelu organizacji odzysku zarządzanych przez producentów, czy idziemy w model bardziej kontrolowalny, bardziej weryfikowalny, publicznoprawny, który dzisiaj widzimy w projekcie ustawy – wskazywał Kiełbus.

Prawnik odniósł się także do argumentu o monopolu w systemie. Jego zdaniem hasło to bywa wykorzystywane jako element sporu, a nie zawsze prowadzi do rzeczowej rozmowy o skuteczności systemu. – Jeżeli słyszę ze sceny, że problemem jest monopol, to trochę dziwię się tego typu wypowiedziom, bo ciekawe, czy one by się pojawiły, gdyby to był monopol prywatnej firmy – komentował. Takie systemy ROP zdarzają się w Europie, czego przykładem jest chociażby model czeski. 

ROP i kaucja, czyli najgorętsza dyskusja na Kompleksowej Gospodarce Odpadami

Kompetencje, narzędzia i inwestycje

Zapytany o to, czego dziś najbardziej potrzebują samorządy, Kiełbus wskazał przede wszystkim na kompetencje i narzędzia do mądrego zarządzania systemem gospodarki odpadami. – Mamy jedną ustawę czystościową i 2500 bardzo różniących się między sobą jednostek samorządu terytorialnego. Samorządy muszą mieć instrumenty, muszą mieć narzędzia, żeby ten jeden model ustawowy dopasować do swojej specyfiki lokalnej – mówił. Jak podkreślał, pieniądze są ważne (a to o nie toczy się gra w przypadku ROP-u), ale same nie rozwiążą wszystkich problemów. Potrzebne są również rozwiązania prawne, które pozwolą uszczelnić system, zwiększyć jego efektywność i ułatwić inwestycje.

– Na zagadnienia samorządowo-odpadowe trzeba patrzeć kompleksowo: i przez nowelizację ustawy czystościowej, i rozszerzoną odpowiedzialność producenta, i zmiany dotyczące procesu inwestycyjnego – podsumował Kiełbus. Według niego bez usprawnienia procedur administracyjnych, których przejście potrafić trwać lata, nawet dostęp do pieniędzy nie wystarczy.

Samorządy chcą spalarni. Rozmawiamy o kosztach gospodarki odpadami na KGO