Koniec pieniędzy na budżet obywatelski w woj. śląskim. Pójdą na granty i konkursy

W uzasadnieniu radni wyjaśnili, że liczba projektów składanych w kolejnych edycjach „wskazuje na niewystarczające zainteresowanie ze strony mieszkańców”, a to „powoduje wątpliwości co do efektywności mechanizmu” budżetu obywatelskiego.

Regionalny budżet obywatelski działał od 2019 do 2025 r. W poszczególnych edycjach złożono kolejno: 140, 146, 203, 145, 170 i 81 wniosków. Na ich realizację przeznaczono ponad 43 mln złotych.

Pieniądze nie znikną

Marszałek woj. śląskiego Wojciech Saługa powiedział PAP, że kwota, którą sejmik przeznaczał na budżet obywatelski, dalej będzie trafiać na projekty mieszkańców. – To jest najważniejsze. Wyczerpała się formuła samego budżetu obywatelskiego, dlatego korygujemy to, co nie działało lub działało źle. Mierzyliśmy się m.in. z wadliwymi rozwiązaniami prawnymi, które pozwalały nam prowadzić inwestycje tylko i wyłącznie na majątku województwa, co sprawiało, że niektóre gminy były wykluczone z udziału w budżecie obywatelskim – podkreślił.

Zaznaczył, że wsparcie dla działań obywatelskich nie zniknie, ale zostanie przekierowane na inne działania regionalnego samorządu, takie jak m.in. konkursy Inicjatywa Sołecka i Kultywowanie Tradycji Lokalnych, w ramach których w 2025 r. rozdysponowano prawie 5,3 mln złotych.

– Środki, które dotąd były przeznaczone na budżet obywatelski, nie znikną. Zamierzamy nadal wspierać organizacje pozarządowe, klub sportowe, koła gospodyń wiejskich, sołectwa, ochotnicze straże pożarne itd. Prowadzimy w województwie ponad 20 działań związanych z inicjatywami obywatelskimi, z których nie rezygnujemy. Być może nawet pojawią się nowe – zaznaczył marszałek.

Czas na konkursy i granty

W 2026 r. 5 mln złotych z budżetu woj. śląskiego – zamiast na budżet obywatelski – ma zostać przeznaczonych dodatkowo na inicjatywy społeczne w ramach: otwartych konkursów ofert dla organizacji pozarządowych, małych grantów umożliwiających finansowanie małych i oddolnych inicjatyw lokalnych, partnerstw tematycznych oraz projektów strategicznych wspierających rozwój społeczeństwa obywatelskiego.

W uzasadnieniu uchwały sejmiku uargumentowano, że otwarte konkursy ofert oraz małe granty są uregulowane przez ustawę o działalności pożytku publicznego i wolontariacie, co powinno zapewnić przejrzystość, jasne kryteria oceny i kontrolę efektywności wydatków. Wskazano, że w przypadku budżetu obywatelskiego brakuje takich standardów. Ponadto zalecono dalsze wzmacnianie systemów konkursowego oraz grantowego w woj. śląskim.

Projekty, które mieszkańcy wybrali w ramach przeprowadzonych wcześniej edycji budżetu obywatelskiego, mają zostać zrealizowane na dotychczasowych zasadach.