Nowelizacja UCPG, ROP, kaucja i lata czekania na decyzje - między innymi o tym dyskutowano podczas Forum Regionalnej Gospodarki Komunalnej w Toruniu

Współorganizatorem wydarzenia było Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania Sp. z o.o. w Toruniu a Prezydent Miasta Torunia Paweł Gulewski objął Forum patronatem. 

Partnerem strategicznym Forum była firma Partners z Łabiszyna, specjalizująca się w przetwarzaniu odpadów przemysłowych i komunalnych oraz w produkcji paliw alternatywnych.

Pozostali partnerzy to: Globtrak Polska, Bergmann Polska, Toruńskie Wodociągi oraz firma Eljot.

Pierwszego dnia Forum omówiono projekt nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, oraz poddano analizie kierunki rozwoju systemów odpadowych w kontekście ROP i systemu kaucyjnego. Dyskutowano również o wyzwaniach inwestycyjnych oraz dobrych praktykach z regionu. Podczas drugiej części dnia poruszono głównie tematy dotyczące sektora wodno-kanalizacyjnego. Zwieńczeniem pierwszego dnia Forum był panel dyskusyjny poświęcony szansom i barierom rozwoju przedsiębiorstw komunalnych.

– Podczas Forum Regionalnej Gospodarki Komunalnej w Toruniu mieliśmy okazję zaprezentować filary toruńskiego modelu zarządzania odpadami. System ten dąży do zrównoważenia trzech kluczowych elementów: zapewnienia jak najwyższej jakości usług dla mieszkańców przy optymalizacji kosztów funkcjonowania systemu oraz konsekwentnego spełniania rosnących wymogów środowiskowych i celów recyklingowych. Prezentacja stanowiła teoretyczne wprowadzenie do wizyty studyjnej w Zakładzie Unieszkodliwiania Odpadów Komunalnych (ZUOK), która odbyła się drugiego dnia Forum. Pokazaliśmy, że zintegrowane podejście może stanowić skuteczną odpowiedź na istotne zmiany legislacyjne, takie jak nowelizacja UCPG, ROP i system kaucyjny, które rodzą poważne wyzwania finansowe i operacyjne dla samorządów – mówi Joanna Pepłowska, Prezes MPO Sp z o.o. w Toruni i dodaje: forum okazało się sprawną platformą do rzeczowej wymiany doświadczeń i dyskusji nad strategicznymi kierunkami rozwoju naszej branży. Takie wydarzenia mają nie tylko wyjątkową wartość merytoryczną, ale i networkingową. W ten sposób budujemy silną sieć wymiany tzw. know how, pomysłów i szerokiej współpracy.

Drugiego dnia uczestnicy Forum mieli okazję odwiedzić Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Komunalnych w Toruniu.

Jak biurokracja i niestabilność regulacyjna wpływają na ryzyko i efektywność operacyjną?

Aleksandra Garczarek-Joppek, Dyrektor Zarządzający PARTNERS SP. Z O.O. SP. KOMANDYTOWA (partner strategiczny Forum), przedstawiła podczas swojego wystąpienia pt. „W ogniu biurokracji i konkurencji” analizę trudnej sytuacji rynkowej i regulacyjnej w sektorze zagospodarowania odpadów i produkcji paliwa alternatywnego (RDF).

Firma PARTNERS posiada instalację zdolną do przetwarzania 130 000 Mg odpadów rocznie, wytwarzając 90 000 Mg paliwa alternatywnego od 2014 roku. Spółka współpracuje ze wszystkimi cementowniami w Polsce i realizuje eksport w ramach transgranicznego przemieszczania odpadów. Codzienność działalności firmy obejmuje zarządzanie logistyką i odpadem, przygotowanie frakcji paliwowej, analizę jakości i parametrów spalania, negocjowanie sprzedaży oraz dbałość o zgodność środowiskową i ciągłą sprawozdawczość.
Aleksandra Garczarek-Joppek określiła rynek odpadowy jako „Czerwony Ocean”, charakteryzujący się wysokimi barierami wejścia i wyjścia. Podkreśliła, że siła przetargowa dostawców jest niska, ponieważ odpady są traktowane jako problem, a nie surowiec, natomiast siła przetargowa odbiorców, czyli cementowni, jest bardzo wysoka – rynek jest rynkiem kupującego. Konkurencja wewnątrz branży jest duża, gdyż wszyscy producenci wytwarzają to samo paliwo, a na rynku jest za dużo paliwa i za mało możliwości spalania. Dodatkowo, wysokie jest zagrożenie substytutami, zwłaszcza węglem, co wynika z silnego lobby i polskich tradycji.

Wyzwania regulacyjne i główne ryzyka

Kluczowe ryzyka dla działalności firm takich jak Partners można podzielić na proceduralne, interpretacyjne i czasowe. Wymagania dokumentacyjne dla firm rosną i są wieloobszarowe. Czas postępowań administracyjnych jest nieprzewidywalny, a prawo potrafi zmienić się w trakcie realizacji inwestycji. Sytuację komplikuje brak jednolitych standardów oceny instalacji w całym kraju, a interpretacje przepisów różnią się między województwami.
Ryzyko destabilizacji ze strony pośredników
W ocenie Aleksandry Garczarek – Joppek największą konkurencją dla uczciwych producentów paliwa alternatywnego są pośrednicy w obrocie odpadami, którzy nie posiadają instalacji, nie przetwarzają odpadów i nie ponoszą ryzyka środowiskowego. Pośrednicy ci obracają dokumentami, a nie odpadem, co prowadzi do tworzenia wielowarstwowych łańcuchów transakcji, fikcyjnego odzysku oraz piramid dokumentowych. Ich działania zaburzają przejrzystość rynku i destabilizują ekonomię uczciwych producentów. Wskazano, że szara i czarna strefa powstała w dokumentach i pośrednictwie, a nie w samych instalacjach.

Zamiast rewolucji, Aleksandra Garczarek-Joppek postulowała korektę reguł gry, mającą na celu legalne zagospodarowanie paliwa RDF. Głównym celem jest uwolnienie spalania RDF w ciepłowniach i elektrociepłowniach pod warunkiem spełnienia standardów emisyjnych, kontroli jakości paliwa oraz wprowadzenia prawidłowego systemu oczyszczania spalin i raportowania. W efekcie można by osiągnąć obniżenie kosztów energetycznych i obniżenie kosztów zagospodarowania odpadów. Ponadto, w celu odciążenia systemu poprzez eksport paliwa, konieczne jest przyspieszenie wydawania decyzji o transgranicznym przemieszczaniu odpadów.

Spalanie i współspalanie paliwa alternatywnego, wdrożone tak jak w innych krajach Europy, może stanowić realną szansę na obniżenie rachunków za energię i ciepło, zwiększenie niezależności energetycznej oraz stabilizację rynku odpadowego.