Nowa perspektywa finansowa UE na lata 2021-2027 stworzyła potrzebę przedstawienia przez państwa członkowskie do oceny potrzeb inwestycyjnych, czyli tzw. luki inwestycyjnej, w zakresie zapobiegania powstawaniu odpadów. Polska wywiązała się z zadania, przygotowując ekspertyzę, która charakteryzuje niezbędne inwestycje w gospodarce odpadami, uwzględniając przy tym zapobieganie powstawania odpadów. Analiza została przygotowana przez ekspertów z Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego.

U podstaw gospodarki odpadami w naszym kraju znajdują się nie tylko ustawy prawa polskiego, ale też uregulowania prawne wywodzące się z Unii Europejskiej (dyrektywy, regulacje i plany, rozporządzenia oraz konkluzje BAT dla sektora przetwarzania odpadów). Mając to na uwadze, na przestrzeni ostatnich lat od momentu zapoczątkowania tzw. rewolucji śmieciowej w 2013 r. zachodzą w prawie polskim z zakresu dotyczącego gospodarowania odpadami turbulentne zmiany. Dotyczą one wszystkich uczestniczących w gospodarce odpadami – od wytwórców (mieszkańców, przedsiębiorców, instalacji, z których eksploatacją wiąże się wytwarzanie odpadów), przez zbierających i transportujących odpady oraz miasta i gminy (związki) organizujące gospodarowanie odpadami na swoim terenie, po zakłady z instalacjami do przetwarzania i recyklingu odpadów.

Ekspertyza IOŚ-PIB

Ekspertyza IOŚ-PIB bazowała na weryfikacji i prognozie danych dotyczących ilości i jakości wytwarzanych odpadów. Dotychczas większość opracowań w przedmiotowym temacie opierała się przede wszystkim na danych prognozowanych w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami na rok 2022 (KPGO 2022). Natomiast ekspertyza IOŚ-PIB zauważa, że ze względu na zmiany systemu gospodarki odpadami komunalnymi, jakie miały miejsce w 2013 r. i w latach kolejnych, prognozy te muszą zostać zweryfikowane. KPGO 2022 w swojej prognozie wskazuje, że ilość wytworzonych odpadów w roku 2018 i latach poprzednich była znacznie niższa od ilości faktycznych wykazanych w sprawozdaniach przekazywanych do GUS-u i marszałków województw. Mając to na uwadze, przeanalizowano dostępne prognozy wytwarzania odpadów, które polegały m.in. na ekstrapolacji możliwych trendów oraz bazowały na korelacji wytwarzania odpadów z PKB. Następstwem tego było oszacowanie, iż całkowite ilości odpadów komunalnych wyniosą 16,085 mln Mg/rok dla roku 2028 oraz 16,785 mln Mg/rok dla roku 2034. Przy szacowaniu potrzeb inwestycyjnych (luki inwestycyjnej) ekspertyza Instytutu uwzględniła:

- zmieszane odpady komunalne oraz selektywnie zbierane bioodpady kuchenne i ogrodowe,

- odpady papierowe i tekturowe,

- tworzywa sztuczne i szkło,

- metale i odpady wielomateriałowe.

Kluczowe inwestycje dla realizacji polityki krajowej z zakresu szeroko rozumianej gospodarki odpadami opierają się m.in. na hierarchi...