Przed trzema miesiącami weszła w życie znowelizowana w szerokim zakresie w lipcu ub.r. ustawa o prowadzeniu polityki rozwoju, w swym pierwotnym zapisie pochodząca jeszcze z 2006 r. Wielokrotnie wcześniej zmieniana, przynosi w swej najnowszej edycji nowe regulacje dla każdego z poziomów planowania rozwoju, w których eksponuje się, już w jednym z pierwszych artykułów, konieczność jego prowadzenia w wymiarach społecznym, gospodarczym i przestrzennym.

Jak dotąd, ten ostatni wymiar albo w ogóle nie pojawiał się w strategiach rozwoju, albo był traktowany niezwykle marginalnie. Jak będzie on uwzględniany w aspekcie praktycznym – zobaczymy.

ZINTEGROWANY SYSTEM PLANOWANIA ROZWOJU

Przyjęte w ustawie regulacje składają się na pierwszy etap budowy zintegrowanego systemu planowania rozwoju, obejmującego łącznie planowanie strategiczne (społeczno-gospodarcze) i przestrzenne. Zapowiedziano ją jeszcze w końcu 2018 r. w „Systemie zarządzania rozwojem Polski” – podstawowym kierunkowym dokumencie rządowym dla tego zakresu. Drugi etap budowy tego systemu ma być wprowadzony w pełni w życie w odleglejszej perspektywie, bo do ok. 2025 r. W związku z tym, że nie towarzyszy tym regulacjom już od wielu lat zapowiadana reforma systemu planowania i zagospodarowania przestrzennego (zasygnalizowana w 2019 r. upublicznieniem szkicowego projektu ustawy Prawo o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a, jak słychać, prace nad tym tematem wznowiono po raz kolejny), trudno nie dostrzec systemowej nierównowagi w traktowaniu przez centrum rządowe obu głównych komponentów planowania rozwoju.

W odniesieniu do prowadzenia polityki rozwoju nadal dominuje przekonanie o zasadniczym prymacie planowania społeczno-gospodarczego nad przestrzennym. Sfery te powinny być traktowane jako współzależne, spójne komponenty planowania rozwoju, a nie umacniana tendencja do wzmocnienia prymatu sfery społeczno-gospodarczej i minimalizowania udziału sfery przestrzennej w planowaniu rozwoju.

Regulacje ujęte w omawianej nowelizacji ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju związane są z wprowadzeniem nowego instrumentarium dla planowania rozwoju oraz zasad opracowania związanych z nim dokumentów. Ich dotychczas obowiązujący układ został skorygowany zwłaszcza dla poziomu krajowego, określono dokładniej zakresy ich sporządzania zarówno dla tego poziomu, jak i dla poziomów regionalnego oraz lokalnego. A wśród nowych dokumentów, jakie wskazano w ustawie, wymienić należy na poziomie krajowym Koncepcję rozwoju kraju (zastąpiła ona dotychczasową Koncepcję przestrzennego zagospodarowania kraju, co wzbudziło falę krytyki wśród wielu ekspertów i zainteresowanych utrzymaniem tego kluczowego dla ukierunkowania rozwoju przestrzennego Polski dokumentu), średniookresową strategię rozwoju kraju oraz jako tzw. inne strategie, w tym na poziomie regionalnym – strategie rozwoju województw, a na ponadlokalnym i lokalnym – strategie rozwoju ponadlokalnego i strategie rozwoju gmin (jednakże opracowywane fakultatywnie).

W najnowszej zmianie ustawy wprowadzono także szczegółowe uregulowania dla takich instrumentów jej wdrażania jak polityki publiczne, kontrakty (terytorialny, programowy, sektorowy), porozumienie terytorialne, programy rozwoju oraz programy służące realizacji umowy partnerstwa, a ponadto zdefiniowano istotne dla wdrażania tej polityki obszary funkcjonalny i strategiczny interwencji.

NOWY ZAKRES OPRACOWANIA STRATEGII LOKALNYCH

W ustawie pojawiają się ogólne regulacje dotyczące zakresu merytorycznego wprowadzanych w najbliższych latach „do obiegu prawnego” dokumentów, które, co prawda, nie nazywa się jeszcze zintegrowanymi strategiami rozwoju, ale które już mają wiele cech takiego ich ujęcia. To bardzo istotne dla koniecznej zmiany dotychczasowej praktyki sporządzania strategii rozwoju w bardzo różnym ujęciu – od niezwykle lapidarnie sformułowanych, bardzo uproszczonych, po nadmier...