Idealnym rozwiązaniem służącym zamykaniu obiegów jest wykorzystanie energii z paliwa alternatywnego, a także włączenie RDF-u do innych niż energetyka sektorów przemysłowych.

Koncepcja gospodarki o obiegu zamkniętym zakłada, że produkty, materiały i surowce powinny być wykorzystywane tak długo, jak tylko jest to możliwe, a ilości powstających odpadów powinny być ograniczone do minimum. To duży krok do przodu względem założeń gospodarki linearnej, opartej na zasadzie 4w: „weź – wyprodukuj – wykorzystaj – wyrzuć”, gdyż GOZ odrzuca etap „wyrzuć” i zastępuje go „wykorzystaj ponownie”. Należy pamiętać, że, niezależnie od poziomu segregacji, po wtórnym wykorzystaniu pozostaje pewna część odpadów (w Polsce jest to szacunkowo ok. 1,8 mln ton), która nie nadaje się do recyklingu materiałowego i surowcowego. Wykorzystywana jest natomiast do tworzenia tzw. paliw alternatywnych, w skrócie RDF.

W Polsce co roku wytwarzane jest ok. 12,7 mln ton odpadów komunalnych, z czego 21,5% (2,7 mln ton) stanowią odpady nadające się do termicznego przetworzenia – według danych udostępnionych 20 stycznia 2021 r. przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska podczas Konferencji „Modernizacja źródeł ciepła (ciepłowni i elektrociepłowni) w kierunku energetycznego wykorzystania odpadów”, zorganizowanej przez Abrys. Dane te w obliczu rozwoju gospodarczego i zwiększających się potrzeb gospodarstw domowych wykazują oczywistą tendencję wzrostową. Odpady mogące podlegać przetwarzaniu termicznemu, czyli tzw. pre-RDF (frakcja palna odpadów komunalnych o nienormowanych właściwościach, np. nadsitowa w instalacjach do mechaniczno- biologicznego przetwarzania odpadów) i RDF, obecnie wykorzystuje się głównie w spalarniach odpadów i cementowniach, nie doceniając ich znaczącego potencjału do szerszego wykorzystania gospodarczego. Potencjału, co warto podkreślić, który bez żadnych zmian legislacyjnych mógłby przynosić wymierne korzyści gospodarcze już teraz.

Nie tylko cementownie i spalarnie

Oczywiście, na wykorzystaniu odpadów palnych wyodrębnionych z odpadów komunalnych w cementowniach i spalarniach odpadów można by poprzestać, ale należy wziąć pod uwagę jeden istotny czynnik – wytwarzane odpady będą przyrastać w tempie znacznie szybszym niż moce przerobowe takich zakładów. Główną zaletą, a jednocześnie czynnikiem wymuszającym konieczność szerszego wykorzystania odpadów w postaci paliwa alternatywnego jest ich kaloryczność. Zgodnie z treścią załącznika nr 4 do Rozporządzenia Ministra Gospodarki z 16 lipca 2015 r. w sprawie dopuszczania odpadów do składowania na składowiskach, dopuszczalna graniczna wartość ciepła spalania odpadów, które można składować na składowisku, wynosi 6 MJ/kg suchej masy. W rezultacie odpady stanowiące pozostałości z mechaniczno- biologicznego ich przetwarzania trzeba zagospodarować w inny sposób, chociażby poprzez zastosowanie procedury utraty statusu odpadu przez paliwo alternatywne. Pozwoliłoby to na zwiększenie możliwości wykorzystania potencjału RDF-u, a jednocześnie przybliżałoby Polskę do spełnienia założeń gospodarki obiegu zamkniętego. Jak bowiem wskazała Komisja Europejska w swoim Komunikacie do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie wdrażania pakietu dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym: „W gospodarce o obiegu zamkniętym materiały powinny pozostawać w fazie odpadu jedynie tymczasowo, ponieważ celem jest ich odzyskanie i ponowne włączenie do gospodarki w zastępstwie materiałów pierwotnych. Aby to było możliwe, w większości przypadków materiałów poddanych recyklingowi nie należy uznawać za odpady”. Biorąc pod uwagę, że recykling stanowi jeden z wariantów procesów odzysku, należy założyć, że również inne procesy odzysku mogą, a wręcz powinny prowadzić do otrzymania produktu, a nie odpadu. Procedura utraty statusu odpadu w przypadku paliwa alternatywnego stanowi doskonały sposób realizacji tego celu.

Procedura utraty statusu odpadu

Procedura utraty statusu odpadu została określona w art. 14 Ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Zgodnie ze wskazanym przepisem, do utraty statusu odpadu dochodzi w sytuacji, gdy powstałe na skutek odzysku (w tym recyklingu) przedmiot lub substancja spełniają łącznie następujące warunki: są powszechnie stosowane do konkretnych celów, istnieje rynek takich przedmiotów lub substancji albo popyt na nie, dany przedmiot lub substancja spełniają wymagania techniczne dla zastosowan...