W celu przeciwdziałania skutkom pandemii koronawirusa w drodze rządowych decyzji administracyjnych na życie społeczne i gospodarcze nałożony został szereg obostrzeń. W efekcie wdrożonych działań zapobiegawczych oraz poczucia niepewności odnoszącego się do zagrożenia zdrowia i życia oraz następstw gospodarczych kryzysu pandemicznego od połowy marca ub.r. gospodarka doświadczyła załamania koniunktury.

Restrykcje w prowadzeniu działalności gospodarczej, znajdujące odzwierciedlenie w obniżonym poziomie Produktu Krajowego Brutto, powodują pogorszenie się kondycji podatników, w rezultacie prowadząc do ubytku dochodów budżetowych samorządów. Skutki pandemii nakładają się na trwałe ograniczenie dochodów samorządów w konsekwencji wprowadzonych w ostatnich latach zmian legislacyjnych (m.in. uchwalonych w 2018 r. ulg w zakresie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów przeznaczonych na cele mieszkaniowe w prawo własności oraz wdrożonego w 2019 r. w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych – PIT – obniżenia stawki podatku z 18% do 17%, podwyższenia kosztów uzyskania przychodów oraz zwolnienia z podatku osób w wieku poniżej 26 r.ż.).

BUDŻET JST OD STYCZNIA DO WRZEŚNIA UB.R.

Zgodnie z danymi zawartymi w tabeli 1, od stycznia do września 2020 r. realizacja budżetów jednostek samorządu terytorialnego zbiorczo zamknęła się nadwyżką budżetową w wysokości 18,771 mld zł, która była wyższa w porównaniu z analogicznym okresem 2019 r. o 4,753 mld zł. Dochody wyniosły 226,611 mld zł i były wyższe w stosunku do 2019 r. o 10,5%, tj. o 21,616 mld zł. Realizacja wydatków wyniosła 207,84 mld zł, co oznacza wzrost w stosunku do 2019 r. o 8,8%, tj. o 16,863 mld zł, z czego wydatki bieżące wzrosły o 10,7%, natomiast wydatki majątkowe były niższe o 2,6%. Obniżeniu w stosunku do 2019 r. uległ wynik operacyjny, stanowiący różnicę między dochodami bieżącymi a wydatkami bieżącymi. W badanym okresie zrealizowana nadwyżka operacyjna wyniosła 24,922 mld zł i tym samym była niższa w stosunku do porównywalnego okresu 2019 r. o 9,7%, tj. o 2,692 mld zł. Stan zadłużenia na koniec września 2020 r., wynoszący 81,91 mld zł, był wyższy w stosunku do końca września 2019 r. o 6%, tj. o 4,611 mld zł.

Analiza wzrostu dochodów samorządów w okresie od stycznia do września 2020 r. w porównaniu z analogicznym okresem 2019 r., wynoszącego 21,616 mld zł, zaprezentowana w tabeli 2, wskazuje, że ponad ¾ tego wzrostu wynika ze zmian w programie „Rodzina 500 Plus”, skutkujących przekazaniem z budżetu państwa dotacji wyższe...