W ostatnim czasie uwaga wszystkich podmiotów branży odpadowej zwrócona jest w kierunku legislacyjnych działań Ministerstwa Klimatu i Środowiska, związanych z wdrażaniem rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP), systemu kaucyjnego, a także rozporządzenia w sprawie mechaniczno-biologicznego przetwarzania niesegregowanych odpadów komunalnych.  

Grad uwag, który spadł na projekty dotyczące ROP-u i systemu kaucyjnego, zmienił bieg prac resortu i spowolnił jego działania. Niemniej jednak już na tym etapie prac legislacyjnych konieczne są dyskusja i szeroka analiza skutków, jakie wiążą się z wprowadzeniem tych rozwiązań dla zakładów mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów.

Problem braku stałości prawa 

W pierwszej kolejności należy zwrócić szczególną uwagę na brak stałości polskiego ustawodawstwa i słabą jakość legislacji, która znacząco wpływa na prowadzenie działalności związanej z branżą odpadową w Polsce. Właściwymi przykładami odwzorowującymi te problemy są projekty ustaw wprowadzające rozszerzoną odpowiedzialność producenta i system kaucyjny. Projekt dotyczący ROP-u został opublikowany z początkiem sierpnia 2021 r. i po etapie konsultacji publicznych, podczas których większość rozwiązań została skrytykowana, trafił ponownie do resortu, który miał opracować nową jego wersję. Jak wynika z ostatniej wypowiedzi szefa Stałego Komitetu Rady Ministrów, Łukasza Schreibera, w „Dzienniku Gazecie Prawnej”, projekt ustawy o rozszerzonej odpowiedzialności producenta pozostaje w gestii Ministerstwa Klimatu i Środowiska. – Są wobec niego zalecenia zespołu programowania prac rządu, które mają służyć temu, by ograniczyć potencjalny proinflacyjny wpływ tej regulacji, a także sprawić, by bardziej odpowiadała ona oczekiwaniom przedsiębiorców, a zarazem by jej skutki były jak najmniej niekorzystne dla konsumentów – mówił Łukasz Schreiber. Dodał przy tym, że może to oznaczać opóźnienie w wejściu ustawy w życie1. 

Również wiceminister Jacek Ozdoba, odpowiedzialny za gospodarkę odpadową, wskazał, że zespół kontynuuje prace, projekt jest na „bardzo zaawansowanym etapie”, a kształt ustawy dotyczącej ROP-u i kolejnych etapów procesu legislacyjnego zależy od decyzji politycznej.

Podczas 14. Konferencji „Mechaniczne i biologiczne przetwarzanie odpadów”, organizowanej przez firmę Abrys w dniach 10-12 maja 2022 r. w Toruniu, nowy dyrektor Departamentu Odpadów w Ministerstwie Klimatu, Robert Chciuk, zapowiedział, że w pierwszej kolejności zostaną wdrożone przepisy wprowadzające dyrektywę Single Use Plastics, następnie ustawę dotyczącą systemu kaucyjnego, a na końcu przepisy wprowadzające rozszerzoną odpowiedzialność producenta.

Należy wskazać, że takie czasowe rozplanowanie wprowadzania tych ustaw jest niewątpliwie niekorzystne dla branży. Już od dawna mówi się, że ROP i system kaucyjny powinny być w stosunku do siebie zintegrowane, a prace nad tymi ustawami powinny być prowadzone łącznie, bowiem samodzielne wdrożenie systemu kaucyjnego, bez rozszerzonej odpowiedzialności producenta, spowoduje, że z gminnych systemów gospodarowania odpadami zostaną wyłączone łatwo segregowane odpady, co utrudni lub nawet uniemożliwi gminom osiąganie wynikających z przepisów poziomów recyklingu.

Skutki wprowadzenia ROP-u i systemu kaucyjnego

Analizując kwestię dotyczącą skutków wdrożenia przepisów dotyczących ROP-u i systemu kaucyjnego, nie sposób pominąć dwa raporty sporządzone przez Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy. Pierwszy to „Analiza kosztów gospodarki odpadami komunalnymi”, a drugi – „Analiza możliwości i barier zagospodarowania odpadów z tworzyw sztucznych, pochodzących z selektywnego zbierania odpadów komunalnych, a kwestia GOZ”.

Z pierwszego raportu wynika, że obecne przychody z tytułu sprzedanych surowców (przy obecnych dopłatach ROP-u i ograniczonym rynku zbytu surowc&o...