Co poprawić, a jakich błędów unikać przy budowaniu nowego systemu planowania przestrzennego i integracji w planowaniu rozwoju?

Zasady prowadzenia polityki przestrzennej przez państwo i organy samorządu terytorialnego reguluje od blisko już 20 lat ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z 2003 r., a jej podstawowymi narzędziami są plany zagospodarowania przestrzennego województw, plany miejskich obszarów funkcjonalnych ośrodków wojewódzkich oraz audyty krajobrazowe – na poziomie regionalnym, a także studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego i plany rewitalizacji – na poziomie lokalnym.

Wzajemne relacje pomiędzy tymi dokumentami oraz strategiami rozwoju są określone jako „uwzględnianie ustaleń”, jakie zostały w nich przyjęte, jednakże ich stosowanie w praktyce planistycznej natrafia na wiele problemów. Wiąże się to przede wszystkim z tym, że brakuje jakiegokolwiek prawnego doprecyzowania formy i zakresu oraz stopnia obligatoryjności tych „ustaleń” – i ich stosowanie ma charakter wybitnie uznaniowy. A to nie jedyny mankament obecnie funkcjonującego systemu planowania przestrzennego, jaki zamierza się zmienić, realizując kierunkowe założenia rządu dla zbudowania zintegrowanego systemu planowania rozwoju, wskazane jeszcze w 2018 r. w przyjętym prze Radę Ministrów Systemie Zarządzania Rozwojem Polski.

Kierunki zmian 

W najnowszych propozycjach zmian w obowiązującym systemie planowania przestrzennego, jakie zostały przedłożone do konsultacji w kwietniu br. i nad którymi pracuje się nadal w resorcie rozwoju i technologii, zaproponowano wprowadzenie takich nowych narzędzi planistycznych, i tylko dla poziomu lokalnego,  jak:

  • plan ogólny gminy (zastępujący dotychczasowe studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego),
  • gminne standardy urbanistyczne,
  • rejestr urbanistyczny,
  • zintegrowany plan inwestycyjny,
  • rejestr urbanistyczny (przy utrzymaniu, ale w zmodyfikowanej formie, obecnego planu miejscowego i miejscowego planu rewitalizacji oraz obecnego planu zagospodarowania przestrzennego województwa).

Obowiązujące relacje pomiędzy dokumentami planistycznymi, stanowiącymi zarówno nowe, jak i niezmienione instrumenty planowania przestrzennego, a strategiami rozwoju proponuje się w tym projekcie zamienić na bardzo nieprecyzyjną, nową formułę „brania pod uwagę”. Dokładnie miałaby ona brzmieć tak: „ustalenia planu ogólnego określa się, biorąc pod uwagę uwarunkowania rozwoju gminy, w szczególności (…) politykę przestrzenną gminy określoną w strategii rozwoju gminy oraz ustalenia planu zagospodarowania przestrzennego województwa”. Wprowadzanie w życie tak nieprecyzyjnie ujętych relacji pomiędzy wspomnianymi dokumentami nie przysłuży się nadrzędnej idei integracji planowani...