Weź, wyprodukuj, zawróć
„Weź – wyprodukuj – zużyj – wyrzuć” to model, od którego podobno chcemy odchodzić, a na którym oparta jest nadal… niemal cała światowa gospodarka. W związku z tym z gospodarki ucieka na tyle dużo zasobów, że na każde 3 euro wytworzonej wartości 1 euro zostaje bezpowrotnie utracone. To najważniejsze wnioski z raportu „Circularity Gap Report 2026: The Value Gap” autorstwa Deloitte, o którym Kamil Paczek porozmawiał z ekspertką firmy, Joanną Leoniewską–Gogolą.
Którędy surowce „uciekają” z naszej gospodarki?
Problem w Polsce polega na tym, że wartościowe surowce wypadają nam z obiegu wszędzie tam, gdzie brakuje podejścia systemowego. Dobrym przykładem są opakowania – to priorytet zarówno dla Unii Europejskiej, jak i dla nas, a mimo to wciąż bardzo często projektuje się je w taki sposób, że później nie nadają się do recyklingu.
Drugi problem wiąże się z brakiem skutecznych bodźców, przede wszystkim dla producentów, aby samodzielnie zawracali surowce do gospodarki.
W teorii wszyscy powinniśmy zmierzać w tę samą stronę – do gospodarki o obiegu zamkniętym, czyli takiej, która ogranicza zużycie surowców i materiałów. Kiedy jednak spojrzymy na rynkowe realia oraz na cele przypisane poszczególnym uczestnikom rynku, widać wyraźnie, że każdy funkcjonuje w oderwaniu od innych podmiotów.
Gminy stoją przed koniecznością osiągania wymaganych poziomów recyklingu, jednocześnie mierząc się z presją optymalizacji kosztów w całym systemie. Instalacje przetwarzające odpady wskazują na wyzwania związane z jakością i przydatnością materiałów do recyklingu, co częściowo wiąże się z ograniczeniami po stronie systemu zbiórki. Producenci koncentrują się na utrzymaniu konkurencyjności i marż, a działania w obszarze ekoprojektowania często realizują w zakresie wynikającym z obowiązujących regulacji. Z kolei konsumenci w swoich wyborach najczęściej kierują się wygodą i ceną.
Jeśli więc jako kraj nie wyznaczymy wspólnego kieru...
