Podsumowujemy dwie dekady rynku ZSEE. Ruszyła Konferencja w Warszawie

Co zmieniło się przez ostatnie dwie dekady? Z jednej strony dzisiejszy sprzęt często nie przypomina tego, z którym mieliśmy do czynienia przed laty. Z drugiej rosną koszty jego przetwarzania, a dodatkowo coraz większe znaczenie zyskują pytania o bezpieczeństwo surowcowe kraju. O tym wszystkim będą rozmawiać uczestnicy 20. Konferencji „Recykling zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego”, organizowanej przez wydawnictwo Abrys w Warszawie.

– Dziś obserwujemy jeszcze jeden problem: pożary legalnie działających i dobrze zorganizowanych zakładów; takich, jak ten w Elblągu. Eksperci mówią nam wręcz, że w takich instalacjach do małych zapłonów dochodzi kilka razy dziennie. Powodem tych pożarów są niestety baterie – zaczął Robert Rosa, wiceprezes zarządu Abrys. 

20 lat ciężkiej pracy

W pierwszej części programu Konferencji Tomasz Szymkowiak, dyrektor ds. programowych w Abrys sp. z o.o. przypomniał drogę, jaką rynek ZSEE przeszedł przez ostatnie 20 lat. Był to punkt wyjścia do dalszych rozmów, bo sektor, który przez lata budował system zbiórki i przetwarzania zużytego sprzętu, dziś musi odpowiadać na zupełnie nowe wyzwania: od zmian w konstrukcji urządzeń, przez opłacalność odzysku, po konieczność zabezpieczania dostępu do surowców.

– Przez dwie dekady zbudowaliśmy w Polsce imponującą infrastrukturę, ale dziś znajdujemy się w punkcie krytycznym. Rynek przypomina ring, na którym ściera się dwóch bokserów. Jeden to wyniki odzysku “na papierze”, które są powyżej unijnej średniej. Drugi to rzeczywistość, która nie jest aż tak pozytywna – mówił Szymkowiak. Tymczasem Unia Europejska wymaga, by w 2030 r. 25% surowców krytycznych pochodziło z recyklingu; wśród nich są metale ziem rzadkich odzyskiwane z ZSEE.

To wynik zmiany w spojrzeniu na rynek zużytego sprzętu. Niegdyś uważaliśmy, że powinno się go przetwarzać przede wszystkim by chronić środowisko przed przedostaniem się do niego. To nadal jest kluczowe, jednak coraz bardziej na znaczeniu zyskuje surowcowe bezpieczeństwo – w szczególności na kontynencie, na którym niemalże nie ma naturalnie występujących metali ziem rzadkich. 

Surowce krytyczne w miejskiej kopalni

Zużyty sprzęt coraz częściej postrzegany jest nie tylko jako problem, którym musimy się zająć, ale też jako element bezpieczeństwa surowcowego. W urządzeniach codziennego użytku znajdują się metale żelazne i nieżelazne, tworzywa sztuczne, metale szlachetne, a także surowce krytyczne wykorzystywane w nowoczesnych technologiach. W czasach, gdy Europa coraz mocniej odczuwa zależność od importu surowców, zwłaszcza z Azji, elektroodpady stają się jedną z najważniejszych „miejskich kopalń”.

Ten temat wybrzmi szczególnie w drugiej części konferencji. Joanna Malanowska z ARUP opowie o urban miningu jako nowej geopolityce odpadów transformacji – baterii, fotowoltaiki i energetyki wiatrowej. Artur Woźniakowski z PVP Recycling przedstawi potencjał recyklingu paneli fotowoltaicznych, technologie odzysku oraz surowce wtórne pozyskiwane w tym procesie. Z kolei Filip Gabryelewicz z Wastes Service Group będzie mówił o bateriach jako strategicznym źródle surowców oraz o wyzwaniach dla systemu zbiórki, segregacji i recyklingu ZSEiE.

Europa na chińskim kablu. Ile płacimy za technologiczny komfort?

Lodówka lodówce nierówna

Jednym z ważnych tematów będzie również zmiana samego sprzętu, jakim zajmują się zakłady przetwarzania. Zużyty sprzęt, który dziś do nich trafia, nie jest już tym samym odpadem, co kilkanaście lat temu; dobrym przykładem jest lodówka. Technologicznie proces jej przetwarzania wygląda podobnie: obejmuje przyjęcie odpadu, demontaż, separację frakcji, odzysk czynników chłodniczych i zagospodarowanie pozostałości. Zmieniło się jednak to, z czego urządzenie jest zbudowane.

Jeszcze niedawno metale żelazne stanowiły niemal połowę masy lodówki. Dziś ich udział spadł do około jednej trzeciej, a ich miejsce coraz częściej zajmują tworzywa sztuczne, o czym w niedawnym tekście dla Portalu Komunalnego pisał Robert Wawrzonek z ELECTRO-SYSTEM S.A. Dla zakładów przetwarzania oznacza to mniej materiału, który można łatwo sprzedać, i wciąż tyle samo elementów, których zagospodarowanie generuje koszty – takich jak pianki PUR czy czynniki chłodnicze. Równocześnie rosną koszty energii, pracy, wymagań środowiskowych i utrzymania instalacji. W efekcie recykling ZSEE coraz mniej przypomina prosty biznes surowcowy, a coraz bardziej działalność systemową, której stabilność zależy od dobrze zaprojektowanego finansowania.

O tym, jak wygląda dziś sektor zbiórki i przetwarzania ZSEE, opowie Maciej Białek z Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Z kolei dr inż. Robert Wawrzonek z ELECTRO-SYSTEM S.A., Izabela Pakuła z Asekolu, Wojciech Konecki z APPLiA, Witold Chemperek z Polskiej Korporacji Recyklingu oraz Robert Rosa z Abrysu wezmą udział w panelu „20 lat rynku ZSEE w Polsce – co osiągnęliśmy i dokąd zmierzamy?”. 

Mniej cukru w cukrze, czyli ile jest dziś warta zużyta lodówka?

Prawo, państwo i bezpieczeństwo instalacji

Istotną częścią programu będzie omówienie prawnych regulacji, często blokujące rozwój zakładów przetwarzania. Uczestnicy konferencji usłyszą wystąpienie poświęcone projektowi nowelizacji ustawy Prawo ochrony środowiska i jego wpływowi na instalacje ZSEE. Sergiusz Urban z kancelarii WKB omówi natomiast zmiany w przepisach dotyczących gospodarowania zużytym sprzętem elektrycznym i elektronicznym.

W programie znalazła się również rozmowa 1:1 o roli państwa w zapewnianiu bezpieczeństwa i pomocy w sytuacjach kryzysowych na terenie instalacji ZSEE. Tomasz Szymkowiak będzie rozmawiał o tym z Andrzejem Grzybem, posłem na Sejm RP X kadencji z Klubu Parlamentarnego PSL – Trzecia Droga. Ten wątek uzupełni późniejsze wystąpienie Państwowej Straży Pożarnej o zarządzaniu ryzykiem pożarowym w instalacjach ZSEE oraz współpracy przedsiębiorców z jednostkami PSP.

Konferencja MBP w Gdańsku: pożar, który obnażył bezradność systemu

Technologie, automatyzacja i reuse

Konferencja będzie również przeglądem najnowszych technologii, które już dziś zmieniają sposób przetwarzania elektroodpadów. Robert Przybyłek z Intra Tech zaprezentuje roboty INTRA BOT i opowie o automatyzacji w nowoczesnym recyklingu. Dr inż. Piotr Mońka z EKO PM przedstawi pomysł przetwarzania elektroodpadów poprzez zgazowanie parą wodną.

Nie zabraknie też tematu ponownego wykorzystania komponentów, z jakich zbudowany jest sprzęt elektryczny i elektroniczny. Martyna Jankiewicz z PROZON zaprezentuje praktyczne doświadczenia związane z odzyskiem i reuse komponentów HVACR w projekcie RE-ELECTRO 4 LIFE. To ważny wątek, bo w przypadku części sprzętu i podzespołów najbardziej efektywnym rozwiązaniem nie musi być natychmiastowy recykling materiałowy, lecz przedłużenie cyklu życia produktu.

O domykaniu cyklu gospodarki obiegu zamkniętego będzie mówił także Mariusz Pleban ze Związku Pracodawców Gospodarki Obiegu Zamkniętego i Recyklingu. Jego wystąpienie „Od wyzwań do wartości. Jak domykać cykl GOZ poprzez dialog, współpracę i przetwarzanie?” wpisuje się w jeden z głównych tematów konferencji: jak sprawić, żeby zużyty sprzęt był nie tylko odpadem do zagospodarowania, ale też realnym źródłem wartości.

Grające mydło i znicze z żarówką. Jak poradzić sobie z ZSEE?

Przyszłość rynku ZSEE

Dzień zakończy panel poświęcony przyszłości rynku ZSEE, który poprowadzi Kamil Paczek, dziennikarz naszego Portalu. W dyskusji wezmą udział Robert Makieła z Wastes Service Group, dr inż. Robert Wawrzonek z ELECTRO-SYSTEM S.A., Bartosz Kubicki z Elektrorecykling S.A. oraz Przemysław Wojciechowski z Eneris B&R. Uczestnicy będą rozmawiać o tym, jak może wyglądać rynek ZSEE w kolejnych latach, które trendy będą dominujące oraz jaką rolę na rynku odegra recykling baterii.

Zapraszamy do śledzenia relacji z wystąpień oraz paneli dyskusyjnych, które będzie można znaleźć na Portalu Komunalnym i w miesięcznikach Przegląd Komunalny oraz Energia i Recykling.

Zagraniczni recyklerzy baterii nie zaczekają na Polskę