Projekt LIFE Drawa Bis – innowacyjne rozwiązania prośrodowiskowe dla regionu

Inicjatywa ta stanowi kontynuację działań realizowanych wcześniej w ramach projektu LifeDrawa, a jej głównym celem jest renaturyzacja dorzecza Drawy oraz poprawa warunków hydrologicznych w całej zlewni.

Ochrona gatunków i siedlisk wodnych

Projekt skupia się przede wszystkim na ochronie i odbudowie siedlisk dla chronionych gatunków flory i fauny. Szczególną uwagę poświęcono łososiowi grubogłowemu i łososiowi atlantyckiemu. Dzięki planowanym działaniom poprawi się jakość siedlisk wodnych i przybrzeżnych, przywrócona zostanie drożność korytarzy ekologicznych, a zwiększona retencja zlewni pomoże przeciwdziałać skutkom suszy i ryzyku powodzi. LIFE Drawa Bis wspiera również realizację celów Ramowej Dyrektywy Wodnej oraz strategii Unii Europejskiej w zakresie ochrony bioróżnorodności, a także krajowych dokumentów adaptacyjnych do zmian klimatu.

Jednym z głównych założeń projektu jest poprawa warunków siedliskowych chronionych gatunków w zgodzie z polityką UE dotyczącą ochrony i odbudowy ekosystemów słodkowodnych, lądowych i morskich. Przewiduje się zwiększenie populacji skójki gruboskorupowej o około 15% w rzekach Drawa i Płociczna oraz o około 60% w Korytnicy do 2030 roku. Ten słodkowodny małż, uznawany za bioindykator, pełni rolę naturalnego filtra wód, a jego obecność świadczy o dobrym stanie ekologicznym rzek.

Równocześnie planowany jest wzrost liczby gniazd tarłowych łososia atlantyckiego o około 50%, co pozwoli na odtworzenie naturalnych cykli życia tej anadromicznej ryby. Odbudowa populacji ryb dwuśrodowiskowych jest kluczowa dla utrzymania równowagi ekosystemów rzecznych i morskich, a gatunki te pełnią również istotną rolę w łańcuchu pokarmowym i stanowią wskaźnik zdrowia środowiska. Projekt zakłada także zwiększenie powierzchni siedlisk włosieniczników o około 25%, co przyczyni się do poprawy różnorodności biologicznej i jakości środowiska wodnego.

Renaturyzacja dorzecza i działania hydrologiczne

Jednym z najważniejszych celów projektu jest przywrócenie dobrego stanu ekologicznego na prawie 56 km cieków. Prace obejmują sekwencje bystrzy żwirowo-kamiennych spowalniających odpływ wody, urozmaicenie struktur dennych i brzegowych oraz udrożnienie przeszkód poprzecznych w korytach rzek. Dzięki tym działaniom lokalnie zmienią się parametry hydrauliczne rzek, spowolni odpływ wody, a dostępność środowiska wodnego dla organizmów zwiększy się w okresach niedoboru wody. Uwilgotnienie torfowisk ograniczy emisję CO₂, wspierając cele Europejskiego Zielonego Ładu.

Projekt przewiduje również wprowadzenie innowacyjnych rozwiązań, takich jak trening narybku czy opracowanie instrukcji prośrodowiskowego utrzymania wód, co zapewni trwałość efektów projektu. Osiągnięte rezultaty i rekomendacje, uzgodnione z kluczowymi organami – PGW Wody Polskie i RDOŚ w Szczecinie – będą rozpowszechnione wśród innych beneficjentów LIFE.

Innowacje i edukacja

LIFE Drawa Bis obejmuje kompleksowy zestaw ponad trzydziestu zadań technicznych, które mają zapewnić osiągnięcie założonych celów przyrodniczych oraz poprawę odporności zlewni na antropopresję. W planie działań przewidziano renaturyzację cieków wodnych, zwiększenie retencji, przywrócenie ciągłości ekologicznej poprzez likwidację barier migracyjnych i stabilizację poziomu wód w jeziorach Pojezierza Drawskiego. Zakres przestrzenny projektu obejmuje rzeki: Drawa, Płociczna, Korytnica, Sitna, Słopica, Stawna, Wąsówka, Kokna, Rakoń i Miedznik oraz jeziora: Rudno, Dubie, Lubie, Drawsko i Prosino.

Projekt przewiduje także działania edukacyjne i popularyzacyjne, a wprowadzone innowacje mają stanowić wzorcowe rozwiązania dla innych inicjatyw LIFE w Polsce i Europie. Efekty prac będą służyć zarówno ochronie bioróżnorodności, jak i poprawie jakości życia mieszkańców regionu, pokazując, że inwestycje prośrodowiskowe mogą łączyć ochronę przyrody z korzyściami hydrologicznymi i klimatycznymi.

Liderem projektu jest Uniwersytet Szczeciński, a partnerami są PGW Wody Polskie (RZGW w Bydgoszczy), RDOŚ w Szczecinie i Komes Water Sp. z o.o. Budżet projektu wynosi 5,88 mln euro, z czego 4,54 mln euro pochodzi z udziału Wód Polskich.

Projekt LIFE Drawa Bis jest przykładem nowoczesnego podejścia do ochrony środowiska, łączącego naukę, innowacje technologiczne i działania edukacyjne, które w perspektywie długofalowej będą służyć odbudowie naturalnych ekosystemów i adaptacji regionu do zmian klimatu.