Recyklerzy mają problem: komu sprzedać recyklat?

Po niemal roku działania systemu pierwsze efekty są już widoczne z perspektywy zakładów przetwarzających PET. O doświadczeniach branży opowiadał Sławomir Pacek, prezes Stowarzyszenia „Polski Recykling”.

Według Sławomira Packa, na kondycję rynku wpływa kilka czynników. Pierwszym jest konkurencja ze strony stosunkowo tanich tworzyw pierwotnych. Drugim – import recyklatów spoza Unii Europejskiej, szczególnie z Azji. Rozmówca zwracał przy tym uwagę na różnice w wymaganiach dotyczących jakości i pochodzenia takich materiałów.

Jednocześnie od 2025 r. unijna dyrektywa SUP wymaga, aby butelki na napoje, których głównym składnikiem jest PET, zawierały średnio co najmniej 25 proc. tworzywa pochodzącego z recyklingu. Od 2030 r. plastikowe butelki na napoje mają zawierać co najmniej 30 proc. recyklatu.

Francja premiuje lokalny recyklat

W czerwcu 2026 r. Komisja Europejska przyjęła również nowe zasady obliczania, weryfikowania i raportowania zawartości tworzyw z recyklingu w jednorazowych butelkach na napoje. Regulacje określają m.in. warunki dotyczące materiałów przetwarzanych poza UE.

Jednym z rozwiązań omawianych podczas rozmowy był model stosowany we Francji. Tam w ramach systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta funkcjonują mechanizmy premiujące wykorzystanie w opakowaniach tworzyw pochodzących z recyklingu.

Francuskie zasady przewidują m.in. premie za wykorzystanie co najmniej 10 proc. tworzyw pochodzących z pokonsumenckich odpadów opakowaniowych, jeżeli zostały one poddane recyklingowi w odległości do 1500 km od miejsca zebrania. Dla butelek PET próg wynosi 25 proc.  Sławomir Pacek przekonywał, że podobny mechanizm byłby potrzebny również w Polsce.

– To nie są dotacje czy nagrody dla recyklerów, tylko dla producentów opakowań, którzy używają recyklatów wytwarzanych lokalnie – wyjaśniał.

Taki model miałby z jednej strony zwiększać popyt na materiał produkowany przez europejskie zakłady, a z drugiej ograniczać ryzyko, że rozwój selektywnej zbiórki i systemu kaucyjnego doprowadzi do wzrostu podaży surowca, na który później zabraknie odbiorców.

Zebranie butelek nie zamyka obiegu

Pierwsze doświadczenia recyklerów ukazują zatem ważną kwestię: skuteczność systemu kaucyjnego nie kończy się w momencie zwrotu opakowania do automatu.

Jeżeli zebrany PET ma rzeczywiście pozostać w obiegu, potrzebny jest cały łańcuch: czysty strumień surowca, odpowiednie moce recyklingowe, technologia pozwalająca uzyskać wysokiej jakości produkt oraz – co okazuje się dziś kluczowe – rynek gotowy ten produkt kupić.

I właśnie ten ostatni element może stać się jednym z najważniejszych wyzwań kolejnego etapu rozwoju systemu. System kaucyjny może dostarczać coraz więcej dobrego surowca.

– Tak, już zauważamy ten strumień. PET zawiera mniej zanieczyszczeń i suurowca  i jest go więcej – mówił.

To istotna zmiana z punktu widzenia recyklerów. Powtarzalny i mniej zanieczyszczony materiał łatwiej przetworzyć i wykorzystać do produkcji kolejnych wyrobów. Jak zaznaczał Sławomir Pacek, operatorzy starają się kierować ten surowiec przede wszystkim do polskich recyklerów.

Moce są. Brakuje popytu

Największym problemem nie okazuje się jednak brak instalacji zdolnych do przyjęcia dodatkowych ilości PET.

– Maszyny a także instalacje są gotowe na większe ilości, a przerabiamy zapewne jakieś 60–70 proc. tego, co moglibyśmy – wskazywał Pacek. – Po prostu nie brakuje klientów na taki towar. To jest największy problem.

Branża dysponuje więc rezerwami mocy, choć – zdaniem rozmówcy – nadal potrzebne są inwestycje pozwalające zwiększać jakość produktu końcowego. Chodzi szczególnie o instalacje umożliwiające produkcję recyklatu odpowiedniej jakości do ponownego wykorzystania w opakowaniach mających kontakt z żywnością i rozwijania obiegu „bottle to bottle”.