Zieleń to zawsze dobry plan na lepsze miasto

Wydarzenie, organizowane przez redakcję miesięcznika “Zieleń Miejska”, tradycyjnie zgromadziło architektów krajobrazu, miejskich ogrodników, urzędników i ekspertów zajmujących się zielenią w miastach. Tegoroczna edycja, zatytułowana „Zieleń. Plan na lepsze miasto”, pokazała, jak łączyć perspektywę techniczną, społeczną i estetyczną w projektowaniu przestrzeni zielonych.

Forum otworzył gospodarz spotkania – Dariusz Muślewski, dyrektor Grupy Produktów Międzynarodowych Targów Poznańskich, współtwórca koncepcji targów ogrodniczych w Poznaniu. Wraz z nim głos zabrał Tomasz Szymkowiak, dyrektor ds. programowych firmy Abrys, wydawcy „Zieleni Miejskiej”.

Obaj podkreślali wieloletnią współpracę między MTP a firmą Abrys, wspominali początki targów Gardenia i ich rozwój – aż po dzisiejszą edycję, której częścią stało się nasze Forum.

– Dla mnie Forum to coś więcej niż konferencja. To spotkanie ludzi, którzy naprawdę wierzą, że zieleń może ulepszać miasta – nie tylko w sensie estetycznym, ale także klimatycznym i społecznym. Tegoroczne hasło „Zieleń. Plan na lepsze miasto” brzmi trochę jak manifest. Bo każdy z nas, niezależnie od tego, czy projektuje, sadzi, edukuje czy zarządza przestrzenią, tworzy swój fragment tego planu. – zabrała głos Judyta Więcławska, organizatorka, redaktor prowadząca miesięcznik „Zieleń Miejska”.

Świadome projektowanie

Pierwsza sesja, moderowana przez prof. Piotra Urbańskiego (UPP), otworzyła rozmowę o odpowiedzialnym kształtowaniu miejskiego krajobrazu.

Dominika Krop-Andrzejczuk (IKROPKA) podkreśliła znaczenie projektowania osiedli jako wspólnotowych przestrzeni, sprzyjających dobrostanowi psychicznemu mieszkańców. Opowiedziała o projekcie Parku Uśmiechu we Wrocławiu – przykładzie, jak zieleń może być efektem dialogu z mieszkańcami. Zanim powstał projekt, przeprowadzono badanie potrzeb – i jak się okazało, każdy ma swoją definicję „zieleni idealnej”. Seniorzy chcieli ławek z podłokietnikami, ścieżek bez dziur i cienia pod drzewami, ale też kwitnących rabat i spokoju. Rodzice marzyli o „podwórku jak dawniej” – miejscach do zabaw z dziećmi, nie lunaparku. Dzieci chciały domków, huśtawek i… by nikt nie wyciął ich „krzywego drzewa” do wspinaczki. Młodzi potrzebowali polany do gier, miejsca kontemplacji i ławki do spotkań ze znajomymi. Psiarze natomiast prosili o strefę dla psów i pytali, czy po budowie placu zabaw wciąż będą mogli tam przychodzić. W efekcie powstała przestrzeń szyta na miarę. Powstał ogród osiedlowy, który nie tylko odpowiada na codzienne potrzeby mieszkańców, ale wpisuje się w ideę „miasta 15-minutowego”. To projekt typu RE + VITA – przywracający życie nie tylko infrastrukturze, lecz także relacjom międzyludzkim. Jak podkreśliła prelegentka, zieleń powinna zachowywać genius loci – ducha miejsca, który nadaje przestrzeni jej wyjątkowy charakter.

O wyzwaniach związanych z wodą i technologią mówił Wojciech Rudziński (Hunter Industries), zwracając uwagę, że „zieleń bez wody nie umie przetrwać”.

Podczas Forum głos zabrała dr inż. Marzena Jeleniewska-Jankowska, inspektor nadzoru terenów zieleni i prac w drzewostanie, Ogrodnik Miejski w Jarocinie. Prelegentka przedstawiła projekt „Rozwój systemu zieleni w Jarocinie obejmujący parki, skwery i zieleń przyuliczną”, realizowany przez gminę w latach 2017–2022. Jak podkreślała, konsekwentne działania samorządu pozwoliły na kompleksową poprawę jakości przestrzeni publicznej. Projekt objął cztery obszary: rewaloryzację zabytkowego Parku Radolińskich, rewitalizację Parku im. Zbigniewa Ostróg-Gorzeńskiego i parku przy ul. Szubianki, a także zagospodarowanie zieleni przyulicznej i skwerów przy ul. Wojska Polskiego. Dzięki realizacji przedsięwzięcia zwiększyła się powierzchnia terenów zieleni, poprawiły się warunki środowiskowe, a tym samym komfort życia mieszkańców.

Na Forum nie zabrakło inspiracji praktycznych – o łąkach kwietnych mówił Dariusz Słowiński, o dachach retencyjnych Jacek Poziemski (Dörken Delta Folie), a o „trawnikach gobelinowych” i „ogrodach parasolowych” – Krzysztof Mielicki (Zielone Pojęcie).

Z dużym zainteresowaniem spotkało się wystąpienie dr. Wojciecha Zarzyckiego, biologa, ekologa i dendrologa ze Stowarzyszenia „Pluma Verde”. Prelegent poruszył temat, który spędza sen z powiek wielu zarządcom zieleni: co sadzić, żeby miało sens – i żeby przeżyło w zmieniającym się klimacie.

Jak podkreślał, tradycyjne wytyczne dotyczące doboru gatunków roślin przestają się sprawdzać. „Miasto się nagrzewa, klimat się zmienia, a przyszłość to jedna wielka niewiadoma” – mówił. Zwrócił uwagę, że w świecie roślin nic nie jest oczywiste: gatunki ginące w jednym miejscu potrafią świetnie radzić sobie w innym, jak w przypadku świerka pospolitego – wymierającego w Polsce, ale dobrze znoszącego warunki południowej Europy.

Dr Zarzycki zaznaczył też, że jednym z największych błędów miejskiej zieleni jest eliminowanie naturalnych procesów selekcji. Sadzenie genetycznie jednorodnych drzew o przewidywalnym pokroju i kolorze może dawać estetyczny efekt, ale krótkotrwały. „Różnorodność to jedyne zabezpieczenie przed niepewną przyszłością” – podsumował, prezentując listę gatunków, które – według aktualnej wiedzy – mają realną szansę przetrwać miejskie ekstremum.

Miejsca, które jednoczą

Druga część Forum została poświęcona relacjom społecznym i emocjom w przestrzeni miejskiej. Doktor inż. Sylwia Mucha i mgr inż. Mariusz Warachim zaprezentowali projekt drzeworeagowania.pl, który umożliwia mieszkańcom reagowanie na zagrożenia dla drzew i włącza ich w proces ochrony miejskiej zieleni. Bartosz Jarosz (Neostudio Architekci) opowiedział o projektowaniu przestrzeni miejskiej z myślą o seniorach – wygodnej, dostępnej i przyjaznej. Katarzyna Kotula (Educarium) przedstawiła koncepcję „Drzewa dzieciństwa”, pokazując, jak przyroda może wspierać rozwój najmłodszych i budować ich więź z otoczeniem. Zespół Zarządu Zieleni Miejskiej w Poznaniu – Agnieszka Nowak-Dembińska i Janusz Ludwiczak – zaprezentował działania łączące edukację ekologiczną i komunikację społeczną w codziennym zarządzaniu zielenią.

O wiejskiej przestrzeni publicznej mówiła prof. Sylwia Staszewska (UAM), a całość zwieńczyło wystąpienie dr inż. arch. Gabrieli Rembarz (Politechnika Gdańska), która pokazała, że „miejska mozaika” to nie tylko układ przestrzeni, lecz także sposób współistnienia w niej ludzi.

Dyskusje, inspiracje i praktyczne pomysły

Forum po raz kolejny potwierdziło, że tematyka zieleni miejskiej łączy naukowców, praktyków i pasjonatów. Wybrzmiały idee, ale też codzienne wyzwania: w jaki sposób zarządzać zielenią miejską, co i jak sadzić, jak angażować mieszkańców.

XIX Forum Miejska Sztuka Ogrodowa zrealizowano podczas Targów Gardenia we współpracy z Grupą MTP. Partnerzy strategiczni: Dörken, Educarium, Hunter. Partner: Łąki Kwiatowe Słowińscy.