Zielone przystanki z czujnikami w Katowicach. Nowa broń w walce z miejskimi wyspami ciepła

Zielone przystanki powstały w ramach projektu UPSURGE realizowanego wspólnie z partnerami z 13 krajów Europy. Katowice otrzymały na ten cel 1,5 mln zł unijnego dofinansowania. Nowe przystanki nie tylko zapewniają cień i estetykę – są także źródłem cennych danych. Wyposażone w czujniki badają jakość powietrza, temperaturę, wilgotność, hałas, a nawet promieniowanie UV. Dane posłużą do opracowania skutecznych rozwiązań poprawiających komfort życia mieszkańców.

– Projekt jest dla nas bardzo istotnym działaniem ze względów ekologicznych. Dzięki korzystaniu z rozwiązań naturalnych chcemy poprawić jakość życia mieszkanek i mieszkańców oraz sprawić, że przestrzeń wokół nich będzie bardziej przyjazna. Większa liczba roślin na przystankach podoba się wizualnie, ale przede wszystkim poprawia jakość powietrza i pozwala na zmniejszenie temperatury. Uczestnictwo w tym międzynarodowym projekcie to dla naszego miasta duże wyróżnienie. Dzięki niemu możemy podkreślić naszą rolę lidera zrównoważonego rozwoju w regionie, a także pokazać, że szukamy innowacyjnych i skutecznych rozwiązań współczesnych wyzwań – podkreśla Magdalena Biela, zastępca dyrektora Zakładu Zieleni Miejskiej.

Przystanek, który liczy, mierzy i filtruje

Nowe przystanki pojawiły się w lokalizacjach, które wcześniej wskazywały szczególnie wysokie temperatury – tzw. miejskich wyspach ciepła. Zieleń pojawiła się na przystankach: Ochojec Szpital, Katowice Jagiellońska, Dąb Kościół i Park Śląski Ogród Zoologiczny przy ul. Chorzowskiej. Dodatkowo w centrum miasta, na katowickim Rynku, urządzono mały zielony skwer.

W proces projektowy aktywnie włączeni zostali mieszkańcy. Dla każdej lokalizacji odbyły się trzy spotkania: od koncepcji po finalne projekty. Współtworzenie przestrzeni sprzyja jej społecznemu oswojeniu i lepszej akceptacji dla zielonych rozwiązań.

Czujniki zainstalowane na przystankach monitorują jakość powietrza, wilgotność, hałas, a w niektórych lokalizacjach również prędkość wiatru, ciśnienie atmosferyczne i promieniowanie. To dane nie tylko dla statystyków – ich analiza pomoże lepiej projektować miejskie przestrzenie w duchu adaptacji do zmian klimatu.

Zieleń dobrana z głową

Do projektu wybrano mieszany zestaw gatunków – zarówno tych występujących w siedliskach naturalnych i poprzemysłowych typowych dla Katowic, jak i roślin ozdobnych stosowanych w obszarach zieleni publicznej. Wychwytują one zanieczyszczenia, wykazują mniejsze zapotrzebowanie m.in. na pielęgnację i wodę, a także większą tolerancję na trudne warunki miejskie oraz sól, dzięki czemu generują mniejsze koszty utrzymania. Wśród zasadzonych roślin można wymienić m.in. grab pospolity, sosnę kosodrzewinę czy piwonię ogrodową.

Innowacje z europejskim wsparciem

UPSURGE to projekt realizowany w ramach programu Horyzont 2020. Poza Katowicami biorą w nim udział m.in. Belfast, Breda, Budapeszt i Maribor. Celem jest wdrażanie innowacyjnych rozwiązań inspirowanych naturą, które pomagają miastom dostosować się do wyzwań klimatycznych. Łączny koszt katowickiego projektu to blisko 2 mln zł, z czego większość pochodzi z unijnego dofinansowania.