Kuchenne resztki warte fortunę?

Środowisko i portfele na tym zyskują – pod warunkiem, że bioodpady kuchenne trafią tam, gdzie działa odpowiednia technologia, która wyciągnie z nich to, co najlepsze i najbardziej wartościowe.

Sporo do (nie)wykorzystania

Choć zgodnie z unijnym prawem od 2025 roku wszystkie państwa członkowskie powinny osiągać co najmniej 55% recyklingu odpadów komunalnych, to wiele polskich gmin wciąż nie jest w stanie spełnić tych wymagań. Eksperci i samorządy od dawna alarmują, że bez realnych inwestycji w infrastrukturę i technologie odpadowe, system nie nadąży za unijnymi zobowiązaniami, które rosną – do 2030 roku poziom recyklingu wynosić musi minimum 60%, a do 2035 roku powinien osiągać aż 65%. Właśnie z tego powodu frakcja bioodpadów, która stanowi około 37% masy odpadów komunalnych, może i powinna stać się jednym z kluczowych „graczy” w tworzeniu skutecznej i zgodnej z unijnym prawem gospodarki odpadami. Tym bardziej, że w naszym kraju recyklingować mamy co, bo przeciętny Polak wytwarza rocznie ponad 100 kg bioodpadów, jednak niestety znaczna część z nich – mimo systemowych wytycznych (m.in. obowiązkowej segregacji) – nadal trafia do pojemników na odpady zmieszane.

Skala i obowiązki są jasne, czas więc na konkretne działania – przede wszystkim samorządów, które muszą zadbać o to, by rosnący strumień bioodpadów nie stał się kolejnym kosztownym i brzydko pachnącym problemem do rozwiązania, ale… wartościowym zasobem do wykorzystania.

Mokra robota

Sam proces segregacji jest jednak zaledwie wierzchołkiem bioodpadowej góry lodowej – bo równie ważne jest to, co dzieje się z nimi dalej. Kluczem do maksymalnego wykorzystania potencjału bioodpadów kuchennych jest właściwa technologia, która w procesie ich przetwarzania odgrywa niezwykle istotną rolę. Wiele gmin w Polsce wciąż nie zdecydowało, w jaki system zainwestować – do wyboru są m.in. instalacje oparte na tzw. suchej lub mokrej fermentacji. Ta pierwsza – jak pokazują doświadczenia m.in. z Niemiec – wiąże się z większą energochłonnością, awaryjnością oraz brakiem tolerancji na zanieczyszczenia.

Z kolei technologie bazujące na mokrej fermentacji (często zwanej również „duńską technologią”) są zdecydowanie bardziej nowoczesne, wydajniejsze energetycznie i co bardzo ważne – znacznie bardziej przyjazne mieszkańcom. W procesach bazujących na mokrej fermentacji możliwe jest sprawne oddzielenie wartościowego surowca od zanieczyszczeń, dzięki czemu bioodpady kuchenne można wrzucać do brązowego pojemnika w zwykłych woreczkach foliowych – bez konieczności ich opróżniania – co, jak pokazują dane z opublikowanego niedawno raportu „Zmieszani w kwestii bioodpadów”, znacząco zwiększa skłonność do segregowania. Warto również dodać, że cały proces jest w większości hermetyczny i przez to bezwonny dla otoczenia – dzięki czemu instalacje bazujące na procesach mokrej fermentacji mogą działać nawet blisko osiedli mieszkalnych, nie budząc społecznego oporu.

Zyski do potęgi

Przemyślany, dobrze zaprojektowany i odpowiednio rozplanowany system zbiórki i przetwarzania bioodpadów kuchennych przynosi korzyści wszystkim: środowisku, mieszkańcom i samorządom. Z jednej strony ogranicza emisję metanu ze składowisk, z drugiej – pozwala wytwarzać zieloną energię i ciepło w lokalnych instalacjach biogazowych. W praktyce oznacza to niższe koszty zagospodarowania odpadów, większą niezależność energetyczną i… realne oszczędności w budżetach gmin. W dobie rosnących cen energii i presji na osiąganie unijnych poziomów recyklingu specjalistyczne instalacje i biogazownie nowej generacji to nie fanaberia – to rozsądna inwestycja, która się zwraca, często z nawiązką. Właściwe zagospodarowanie bioodpadów pozwala uniknąć kar środowiskowych, zmniejszyć ilość odpadów trafiających na składowiska i zapewnić lokalne źródło nawozu organicznego w postaci pofermentu – „produktu ubocznego” fermentacji, który z powodzeniem zastępuje nawozy sztuczne. To nie tylko czystsze powietrze, zdrowsza gleba i naturalne wsparcie dla upraw. To także niższe opłaty dla mieszkańców, lepszy wizerunek samorządu i silniejszy lokalny system gospodarki odpadami.

„Nie mieszasz, jesteś w porządku”

To właśnie z potrzeby zmiany podejścia do tematu bioodpadów powstała kampania społeczna „Nie mieszasz, jesteś w porządku”, koncentrująca się na pozytywnych skutkach codziennych decyzji podejmowanych podczas wyrzucania śmieci i udowadniająca, że wrzucenie kuchennych resztek do brązowego pojemnika to coś więcej niż techniczny obowiązek – to realne działanie na rzecz środowiska, lokalnej wspólnoty i… własnego portfela.

Inspiracją dla kampanii był raport „Zmieszani w kwestii bioodpadów” zrealizowany przez firmę Biooodpady.pl we współpracy z pracownią badawczą Opinia24, z którego wynika, że tylko 45% Polek i Polaków wie o obowiązku segregacji tej frakcji, a aż 40% nie ma pojęcia, co dzieje się z bioodpadami po ich odbiorze. W efekcie wielu z nas traktuje je jak śmieci, choć w rzeczywistości mają one ogromny potencjał.

Raport “Zmieszani w kwestii bioodpadów” do pobrania:

Bioodpady kuchenne to nie problem – to szansa, którą warto wykorzystać. Mamy wiedzę, technologię i system prawny, który wyznacza kierunek. Brakuje nam jedynie konsekwencji w działaniu i odrobiny odwagi, by inwestować w rozwiązania, które naprawdę działają. Kuchenne resztki mogą dziś zasilić lokalną biogazownię, użyźnić pola uprawne oraz pomóc gminie zrealizować cele klimatyczne. Ale nic z tego się nie wydarzy, jeśli bioodpady trafią do pojemnika na odpady zmieszane albo do niewydolnej instalacji, która nie potrafi ich efektywnie wykorzystać. Bioodpady kuchenne to cenny surowiec. To także konkretna odpowiedź na problemy, z którymi mierzą się samorządy, mieszkańcy i środowisko.