Przegląd rynku ITPO na Konferencji „Termiczne Przekształcanie Odpadów. Odzysk Energii”

Jak praca tych instalacji wpłynie na środowisko? Jakub Bator z Indaver udowadniał, że spalarnie mogą być wręcz neutralne klimatycznie. Przede wszystkim przekształcając termicznie odpady, unikamy emisji metanu ze składowisk. Ponadto zastępujemy paliwa kopalne lokalnym paliwem – bez wydobycia i przewożenia przez tysiące kilometrów. Istotny jest także odzysk i recykling metali, które zawierają popioły i żużle powstające w procesie spalania. Konkluzja prelegenta była prosta: termiczne przekształcanie kompensuje swoją emisję CO2, co czyni to rozwiązanie neutralnym klimatycznie.

W ten sposób udowadniał, że opisywane w czasie konferencji instalacje wpłyną korzystnie na środowisko.

Dekada ITPO w Krakowie

W pierwszej kolejności odwiedziliśmy Zakład Termicznego Przekształcania Odpadów w Krakowie, który działa już od dekady. Od 2017 r. przetwarzała ona powyżej 200 tys. ton odpadów rocznie; najwięcej w 2023, kiedy było to 232 215 ton. Od 2020 r. zawsze przekraczała 8000 godzin pracy w czasie roku. –  Jednocześnie wielokrotnie usprawnialiśmy instalację, zwiększając ilość produkowanej energii elektrycznej i ciepła oraz oszczędzając bardzo dużo wody. Najważniejszą zmianą był odzysk ciepła ze spalin – mówił Wojciech Wróbel z Krakowskiego Holdingu Komunalnego S.A. Całkiem niedawno w zakładzie pojawiła się też duża pompa ciepła, dzięki której udaje się uniknąć emisji ok. 3500 ton CO2 rocznie.

– W Krakowie wciąż rośnie ilość wytwarzanych przez mieszkańców odpadów, ale też krakowskie instalacje sortują ich coraz więcej – zauważył Wojciech Wróbel. W ubiegłym roku było to 429 216 ton, z czego odpadów niesegregowanych powstało 206 957 ton. Co ciekawe, zmienia się też morfologia odpadów, które w ostatnim czasie stają się coraz bardziej kaloryczne. Dla krakowskiego zakładu oznacza to, że może on przetworzyć mniej odpadów, a dodatkowo rosną koszty konserwacji i remontów obiektu.

Włocławek jest coraz bliżej

Marcin Zeszutek z PreZero opowiedział z kolei o zakładzie, który dopiero ma powstać – Centrum Energii Włocławek. Będzie to druga instalacja w portfolio firmy, która wybudowała i prowadzi także ITPO w Poznaniu. Instalacja we Włocławku osiągnie wydajność 90 000 ton rocznie i wyprodukuje w tym czasie do 700 000 GJ ciepła i 44 500 MWh energii elektrycznej. ITPO ma wykorzystywać podobną technologię, jak ta, która została wykorzystana w Gdańsku.

– O projekcie zaczęliśmy rozmawiać w 2022 r., a już 3 lata później mamy wszystkie niezbędne pozwolenia i jesteśmy bliscy podpisania umowy z wykonawcą. Jeżeli wszystko pójdzie dobrze, to budowa rozpocznie się w grudniu i potrwa około 30 miesięcy – zapowiadał Zeszutek. Stwierdził, że kluczem do tak szybkiego przeprowadzenia procesu była dobra współpraca z włocławskim ratuszem.

Gigant w Inowrocławiu

W Inowrocławiu za kilka lat powstanie największy kocioł ITPO w Europie, który przetworzy aż 310 000 ton odpadów rocznie. Zbuduje go firma Qemetica (wspólnie z PreZero), która prowadzi w tym mieście zakłady sodowe. Zakład jest jedynym w Polsce producentem sody kalcynowanej oraz największym rodzimym producentem soli warzonej. Dotychczas pozyskiwał energię na ten cel z węgla, spalając go aż 1 mln ton rocznie. To ma się zmienić, a w 2030 r. firma chce korzystać z odpadów, biomasy, gazu ziemnego oraz innych źródeł OZE.

Na taką decyzję ogromny wpływ miały rosnące koszty energii produkowanej z węgla, które stanowią aż 70% kosztów firmy. Europejscy producenci, obciążeni ETS, są w związku z tym coraz mniej konkurencyjni na światowych rynkach. Ten rodzimy zalała turecka soda, produkowana w oparciu o rosyjski węgiel i gaz. Kolejne powody to wysokie koszty uprawnień do emisji CO2. Tanie źródło energii, a takim bez wątpienia jest spalarnia odpadów, stanowi zatem „być albo nie być” dla takich firm, jak Qemetica. Widać to w zakładzie w Janikowie w kujawsko-pomorskim, w którym firma zawiesiła produkcję.  

30 maja br. inwestycja w Inowrocławiu uzyskała decyzję środowiskową, co otwiera drogę do wybudowania i uruchomienia instalacji. Uruchomienie spalarni zostało zaplanowane na 2030 r. – ma ona kosztować ok. 1,5 mld zł i zatrudniać 50 osób.

Dołączą ciepłownie?

– Polskie gospodarstwa domowe od wielu lat produkują coraz więcej odpadów; dziś jest to już 14 mln ton. Co więcej, ta ilość będzie rosła. Właśnie dlatego musimy poważnie zastanowić się nad tym, co z nimi zrobimy – zaczął swoje wystąpienie prof. Grzegorz Wielgosiński z Politechniki Łódzkiej. Zauważył, że w Polsce mamy niewielkie szanse na dogonienie rosnących poziomów recyklingu wyznaczonych przez Unię Europejską. Jednocześnie UE wymaga od nas, żebyśmy ograniczyli składowanie do poziomu 10% masy wytwarzanych odpadów. Właśnie tu Wielgosiński widzi miejsce w systemie dla spalania odpadów, które wbrew opinii jego przeciwników, nie ogranicza recyklingu, lecz właśnie deponowanie na składowiskach.

Kolejną korzyścią z pracy ITPOK jest produkcja ciepła, z czym nasze instalacje już dziś radzą sobie dobrze – 8 działających w 2023 r. obiektów sprzedało wtedy łącznie 3 803 346 GJ energii cieplnej.

Prof. Wielgosiński ma także pomysł, jak sprawić, żeby produkowanego ciepła było jeszcze więcej. Przedstawił propozycję, by polskie ciepłownie dotychczas opalane wyłącznie węglem, dodawały do procesu spalania ok. 10% paliwa z odpadów. Zgodnie z jego wyliczeniami rocznie w każdym kotle typu WR-25 można w ten sposób spalić ok. 4 tys. ton RDF-u. – Żeby udowodnić, że to wykonalne i bezpieczne, przeprowadzimy próby współspalania w jednej ciepłowni – zapowiedział prof. Wielgosiński. Zauważył też, że aby to się stało, potrzebne są zmiany w polskim prawie. Rozmowy na ten temat trwają.

Trwa także Konferencja „Termiczne Przekształcanie Odpadów. Odzysk Energii”, której uczestnicy odwiedzą jutro Warszawską Wytwórnię Energii.

Zarządzanie frakcją palną odpadów komunalnych w Polsce. Diagnoza i rekomendacje