Wielkopolskie: wiatraki czy krajobraz? Mieszkańcy Szydłowa decydują

W niedzielę mieszkańcy gminy Szydłowo od wczesnych godzin porannych brali udział w referendum. To głosowanie miało charakter strategiczny – jego wynik wpłynie na to, jak będzie wyglądać gmina w perspektywie najbliższych dekad.

Mieszkańcy odpowiadali na dwa kluczowe pytania. Pierwsze dotyczy zgody na rozwój wielkopowierzchniowych instalacji wiatrowych i fotowoltaicznych w strategii gminy. Drugie – ewentualnego powołania parku krajobrazowego na większości jej obszaru, z wyłączeniem kilku wskazanych obrębów.

Wójt gminy Tobiasz Wiesiołek podkreślał w mediach społecznościowych, że udział w referendum to wyjątkowa okazja do bezpośredniego wpływu na przyszłość lokalnej społeczności.

Aby wynik był wiążący, frekwencja musiała wynieść co najmniej 30 procent – czyli do urn powinno pójść minimum 2309 osób.

Energetyka wiatrowa w Polsce – dynamiczny rozwój i wyzwania

Decyzja mieszkańców wpisuje się w szerszy kontekst transformacji energetycznej w Polsce. Energetyka wiatrowa jest obecnie jednym z najszybciej rozwijających się segmentów odnawialnych źródeł energii.

Na koniec 2024 roku moc zainstalowana w lądowych farmach wiatrowych w Polsce przekroczyła 9 GW, co oznacza, że wiatr odpowiada już za około 15–18 proc. produkcji energii elektrycznej w kraju. W niektóre dni – szczególnie w okresach silnych wiatrów – udział ten potrafi być znacznie wyższy.

Według prognoz branżowych do 2030 roku moc lądowych farm wiatrowych może wzrosnąć nawet do 14–16 GW, a dodatkowo dynamicznie rozwija się sektor morskiej energetyki wiatrowej na Bałtyku.

Jednocześnie rozwój ten budzi lokalne kontrowersje – zwłaszcza w kontekście wpływu turbin na krajobraz, hałas czy wartości nieruchomości.

Nowe przepisy zmieniają zasady gry

Kluczowe znaczenie dla inwestycji wiatrowych mają zmiany legislacyjne wprowadzone w ostatnich latach. Najważniejszą z nich była nowelizacja tzw. ustawy odległościowej (zasada 10H), która przez lata praktycznie blokowała rozwój nowych farm wiatrowych na lądzie.

Obecnie minimalna odległość turbin od zabudowy mieszkaniowej została zmniejszona do 700 metrów (z możliwością dalszej modyfikacji przez gminy w planach miejscowych). To otworzyło drogę do nowych inwestycji, ale jednocześnie zwiększyło znaczenie decyzji podejmowanych na poziomie lokalnym.

Dodatkowo obowiązujące przepisy wzmacniają rolę konsultacji społecznych oraz udziału mieszkańców w procesach planistycznych – czego przykładem jest właśnie referendum w Szydłowie.

Warto też zwrócić uwagę na rosnące znaczenie tzw. korzyści lokalnych – inwestorzy coraz częściej oferują gminom udział w dochodach, fundusze społeczne czy tańszą energię dla mieszkańców.

Krajobraz kontra transformacja energetyczna

Dylemat, przed którym stanęli mieszkańcy Szydłowa, nie jest odosobniony. W wielu gminach w Polsce ścierają się dwie wizje rozwoju: ochrona krajobrazu i walorów przyrodniczych oraz udział w transformacji energetycznej i związane z tym korzyści finansowe.

Utworzenie parku krajobrazowego oznaczałoby większą ochronę środowiska i ograniczenie intensywnej zabudowy, ale jednocześnie mogłoby zamknąć drogę do dużych inwestycji energetycznych.

Z kolei rozwój farm wiatrowych i fotowoltaicznych to szansa na dodatkowe wpływy do budżetu gminy, nowe miejsca pracy i udział w zielonej transformacji – ale także zmiana charakteru krajobrazu.

Decyzja należy do mieszkańców

Aby ułatwić mieszkańcom podjęcie decyzji, przygotowano specjalny informator referendalny dostępny zarówno w wersji papierowej, jak i online. Na stronie internetowej gminy opublikowano także wizualizacje i symulacje krajobrazowe, pokazujące możliwe scenariusze zmian.

Wynik referendum będzie nie tylko wskazówką dla władz gminy, ale także ważnym sygnałem dla inwestorów i innych samorządów. Szydłowo staje się przykładem tego, jak na poziomie lokalnym rozstrzygają się kluczowe dylematy współczesnej energetyki i ochrony środowiska. Na razie brak informacji o frekwencji i wyniku końcowym.