Owady zapylające pod lupą GIOŚ! Rusza monitoring za 22 mln zł

– Wspieramy szeroki monitoring środowiska, który obejmuje m.in. wody, gleby, powietrze, hałas czy pola elektromagnetyczne. Ten system stale się rozwija i dostarcza kluczowych danych o stanie środowiska. Po raz pierwszy tak kompleksowo przyglądamy się jednak dzikim owadom zapylającym, które, choć niewielkie, mają ogromne znaczenie dla bioróżnorodności i bezpieczeństwa żywnościowego. Dzięki wsparciu Funduszy Europejskich możemy uzupełnić system monitoringu o ten ważny element i skuteczniej chronić środowisko – podkreślił Robert Gajda, Zastępca Prezesa Zarządu NFOŚiGW.

Dlaczego dzikie owady zapylające są kluczowe dla ekosystemu

Zapylacze to niewielkie owady, ale ich rola w ekosystemie jest ogromna. Pszczoły, motyle, bzygi i inne owady zapylające codziennie wykonują pracę, od której zależy nasze bezpieczeństwo żywnościowe. To dzięki nim kwiaty zamieniają się w owoce, a pola i sady dają plony. Szacuje się, że bez zapylaczy zniknęłaby znaczna część upraw, które trafiają na nasze stoły. Owady zapylające są fundamentem zdrowych ekosystemów. Utrzymują różnorodność roślin, wspierają inne gatunki zwierząt i zwiększają odporność przyrody na zmiany klimatu. Ochrona zapylaczy to nie tylko troska o przyrodę, ale także inwestycja w zdrowie ludzi i naszego otoczenia. Ich znikanie to sygnał ostrzegawczy, że środowisko traci naturalną równowagę.

Finansowanie projektu „Misja: Zapylacze” z Funduszy Europejskich

Projekt „Pilotażowe wdrożenie monitoringu dzikich owadów zapylających – Misja: Zapylacze” jest realizowany w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko 2021–2027 (FEnIKS). Środki pozwolą na uruchomienie nowego, stałego elementu Państwowego Monitoringu Środowiska, który dostarczy wiarygodnych danych o stanie jednej z najważniejszych grup organizmów w ekosystemie.

Monitoring środowiska ma dziś kluczowe znaczenie w kontekście zmian klimatu i rosnącej presji na przyrodę. Coraz częstsze susze, fale upałów i gwałtowne zjawiska pogodowe sprawiają, że potrzebujemy rzetelnych danych, aby skutecznie chronić środowisko i lepiej dostosowywać się do zachodzących zmian. Dlatego NFOŚiGW wspiera rozwój szerokiego systemu monitoringu, obejmujący m.in. wody, gleby, powietrze, hałas czy pola elektromagnetyczne.

Jak będzie przebiegać ogólnokrajowy monitoring owadów zapylających?

Po raz pierwszy ten system zostaje uzupełniony o kompleksowy monitoring dzikich owadów zapylających. To ważny krok w adaptacji do zmian klimatu, ponieważ zapylacze są jednym z filarów stabilnych ekosystemów i produkcji żywności. Dzięki wsparciu Funduszy Europejskich możliwe jest objęcie obserwacją także tej kluczowej grupy organizmów i lepsze planowanie działań ochronnych.

Monitoring będzie prowadzony na 70 punktach zlokalizowanych w całej Polsce. Badania obejmą cztery główne grupy dzikich owadów zapylających i będą realizowane w sezonie ich aktywności, od wiosny do jesieni. Zebrane dane pozwolą ocenić zmiany liczebności i różnorodności gatunkowej oraz określić długoterminowe trends. Wyniki monitoringu będą publicznie dostępne na stronie internetowej. Projekt zakończy się seminarium podsumowującym, podczas którego zaprezentowane zostaną najważniejsze wnioski i rekomendacje.

Projekt realizuje zobowiązania Polski wynikające z przepisów Unii Europejskiej dotyczących odbudowy zasobów przyrodniczych i wprost wpisuje się w cele ochrony bioróżnorodności finansowane z Funduszy Europejskich.

Budżet i ramy czasowe nowego systemu ochrony przyrody

Całkowity koszt projektu wynosi 21,8 mln zł, z czego 18,53 mln zł pochodzi z Funduszy Europejskich, a 3,27 mln zł stanowi wkład krajowy. Projekt będzie realizowany w latach 2025–2029 w ramach programu FEnIKS – Ochrona przyrody i rozwój zielonej infrastruktury. Pozyskana wiedza stanie się podstawą do planowania skutecznych działań ochronnych oraz racjonalnego wykorzystania środków publicznych, w tym Funduszy Europejskich.