Eksperci o roli zieleni w dobie napiętych budżetów i rosnących oczekiwań

Forum Zielone Miasto 360° zainicjowano po to, by porozmawiać o tym, jak zarządzać zielenią miejską z głową, w budżecie i z myślą o przyszłości. – Dlaczego 360°? – zapytała, podczas otwarcia, Judyta Więcławska, redaktorka prowadząca miesięcznik “Zieleń Miejska”, organizatorka i moderatorka Forum. – Bo tylko wtedy widzimy całość, a nie pojedyncze puzzle. Współczesna zieleń miejska to nie skwer wyrwany z kontekstu, nie same drzewa przy ulicy i nie sama technologia, budżet czy estetyka. To system – żywy, dynamiczny, zależny od danych, finansów, przyrody, społeczności, planowania i polityki. To całość, której nie da się analizować po kawałku. – odpowiedziała.

Mieszany model zarządzania zielenią

W pierwszej części Forum Kamila Nowocin, zastępczyni dyrektora ds. utrzymania terenów zieleni w Zarządzie Zieleni m.st. Warszawy (ZZW), przedstawiła diagnozę aktualnych wyzwań w stolicy. Wskazała na potrzebę koordynacji wielu wykonawców, presję budżetową na utrzymanie zasobów własnych oraz konieczność wdrażania jednolitych standardów dla firm zewnętrznych, zwłaszcza przy realizacji inwestycji w formule „zaprojektuj i wybuduj”. Zgodnie z prezentowanymi rekomendacjami, dla dużych miast najskuteczniejsze okazuje się podejście mieszane. Równowaga między stabilnością i wiedzą służb miejskich (jak Dział Koordynacji Ogrodniczej czy rejony ogrodnicze ZZW) a specjalizacją i elastycznością rynku usług zewnętrznych jest kluczem do osiągnięcia trwałej jakości i efektywności.

Cyfrowe wsparcie w adaptacji do zmian klimatu

O innowacjach dla zieleni mówili Monika Pec-Święcicka z Zarządu Zieleni Miejskiej we Wrocławiu oraz Łukasz Sławik z MGGP Aero. Prezentowali oni narzędzie opracowane w projekcie Life Cool City, które umożliwia szybkie wspieranie decyzji w ochronie i planowaniu zieleni. Opiera się ono na złożonych analizach przestrzennych i wykorzystaniu teledetekcji do zarządzania błękitno-zieloną infrastrukturą (BZI) miast. Narzędzie pozwala ocenić zasadność wdrażania rozwiązań Nature-based Solutions (NBS) z uwzględnieniem priorytetów, kosztów i korzyści. Jak podkreśliła Monika Pec-Święcicka, misją ZZM jest ochrona zasobów przyrodniczych i rozwój terenów zieleni dla podniesienia jakości życia mieszkańców.

Również Szymon Ciupa ze Smart Factor zaprezentował narzędzie, które może być pomocne w zarządzaniu przestrzenią miejską – zintegrowany, automatyczny system inteligentnej inwentaryzacji oraz e-kontroli reklam w przestrzeni publicznej wykorzystujący dane LIDARowe i obrazowe z mobilnych systemów mapowania oraz metody sztucznej inteligencji.

Zielone partnerstwa i gospodarka obiegu zamkniętego

Mateusz Nędza z Zarządu Zieleni Miejskiej w Krakowie omówił kwestię finansowania i zaangażowania społecznego. Podkreślił, że elastyczne pakiety sponsorskie – od pojedynczych drzew po narzędzia ogrodnicze – są skuteczną drogą do budowania mostu między biznesem a zielenią miejską, wzmacniając poczucie wspólnej odpowiedzialności.

Z kolei Wojciech Januszczyk, architekt krajobrazu i wykładowca, zaprosił do dyskusji o selektywnym demontażu w architekturze krajobrazu jako jednym z elementów gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ). Wskazał na konieczność projektowania obiektów z myślą o ich niskobudżetowym i niskoenergetycznym ponownym wykorzystaniu.

Nowe perspektywy i wycena usług ekosystemowych

Mariusz Puszko z Globtrak zaprezentował, jak telematyka może stanowić fundament zielonego miasta, redukując emisje i koszty operacyjne poprzez optymalizację zarządzania flotą.

Magdalena Wnęk (topoScape) wprowadziła pojęcie „czwartej przyrody” – spontanicznej, niekontrolowanej zieleni – i zastanawiała się, czy adaptacja nieużytków (np. na Kopcu Powstania Warszawskiego) może być tanią alternatywą dla klasycznych terenów zieleni.

O wymiernej wartości korzyści płynących z drzew miejskich mówił dr Zbigniew Szkop, dyrektor Warszawskiego Ośrodka Ekonomii Ekologicznej. Przedstawił metody wyceny usług ekosystemowych, które choć nie mają ceny rynkowej, posiadają istotną wartość ekonomiczną dla miast.

Unijne wsparcie i case study miast

Magdalena Biela z Zakładu Zieleni Miejskiej w Katowicach podzieliła się doświadczeniami miasta we wdrażaniu inwestycji opartych na Nature-based Solutions (NbS) z unijnym wsparciem. Na przykładzie zielonych przystanków, stworzonych w ramach projektu UPSURGE, pokazała, jak połączenie roślinności, sensorów środowiskowych i danych badawczych pomaga w walce z „miejskimi wyspami ciepła”.

Ewa Kułakowska, dyrektor Departamentu Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska w Białymstoku, przedstawiła case study łąk kwietnych i mozaikowego koszenia. Łąki zajmują już ok. 50 ha i stanowią element działań zwiększających bioróżnorodność i zdolności retencyjne miasta.

Oliwia Moderacka (OPEGIEKA) zaprezentowała narzędzie SeZZaM, które ułatwia codzienną pracę w zarządach zieleni.

Debata “Rola zieleni w warunkach ograniczonych budżetów”

W finale Forum odbyła się debata „Rola zieleni w dobie napiętych budżetów i rosnących oczekiwań społecznych”, moderowana przez Oktawię Wasielewską. Dyskutowali przedstawiciele Katowic, Krakowa, Warszawy i pracowni topoScape. Relacja z tej części wydarzenia już wkrótce.

Forum Zielone Miasto 360° pokazało, że skuteczne zarządzanie zielenią wymaga integracji nowoczesnych technologii, solidnych analiz ekonomicznych i rozwiązań opartych na przyrodzie. Wspólnym wnioskiem wszystkich wystąpień była potrzeba systemowego podejścia – opartego na danych, planowaniu wieloletnim i współpracy międzysektorowej.

Partner strategiczny Forum: MGGP Aero. Partnerzy: Gardenphilia.com, Globtrak, Łąki kwiatowe Słowińscy, OPEGIEKA, RosaĆwik, Smart Factor.