Interwencja organizacji samorządowych z początku lutego 2026 roku była krokiem w stronę zabezpieczenia stabilności budżetowej jednostek samorządu terytorialnego (JST). Rozbieżność między rygorystycznym progiem 55% a faktycznymi możliwościami gmin, pozbawionych systemowego wsparcia, groziła masowym nakładaniem kar administracyjnych za czynniki niezależne od lokalnych włodarzy.
Pod apelem z dnia 5 lutego 2026 r. podpisali się: Andrzej Porawski (Dyrektor Biura Związku Miast Polskich), Dorota Bąbiak-Kowalska (Unia Metropolii Polskich) oraz Aneta Kowalewska (Związek Gmin Wiejskich RP). Pismo skierowano do Pauliny Hennig-Kloski, Minister Klimatu i Środowiska, przekazując je również do wiadomości: Anity Sowińskiej – Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, Urszuli Pasławskiej – Przewodniczącej sejmowej Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa,, Gabrieli Lenartowicz – Przewodniczącej sejmowej Podkomisji stałej do spraw monitorowania gospodarki odpadami, Stanisława Gawłowskiego – Przewodniczącego senackiej Komisji Klimatu i Środowiska.
Argumenty strony samorządowej
Głównym argumentem strony samorządowej był brak wdrożenia systemu Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP). ” Obecne wymagania należy uznać za nieadekwatne do realnych uwarunkowań funkcjonowania gminnych systemów gospodarki odpadami.” – pokreślili samorządowcy.
Oto treść Apelu organizacji samorządowych w sprawie pilnego obniżenia w 2025 r. poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych z 55% do 50% – do pobrania:
Apel organizacji samorządowych w sprawie pilnego obniżenia w 2025 r. poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.pdf
Rozmiar pliku: 606 KB
Odpowiedź MKiŚ: Szczegóły nowelizacji i projekt UC100
W oficjalnym piśmie z dnia 27 lutego 2026 r., Ministerstwo Klimatu i Środowiska przedstawiło propozycję kompromisu urealniającego ścieżkę dojścia do celów unijnych. Wskazano, że resort aktywnie dąży do wdrożenia derogacji uzyskanej na poziomie Komisji Europejskiej.
Najważniejsze założenia nowej propozycji legislacyjnej obejmują:
- obniżenie do 50% wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu dla roku 2025,
- proporcjonalne dostosowanie wartości dla lat 2026–2029, co ma umożliwić gminom płynną adaptację do rosnących wymagań,
- osadzenie zmian w projekcie UC100 (ustawa o opakowaniach i odpadach opakowaniowych).
“Zmiana przepisów obniżających do 50% wymagany do osiągnięcia poziom recyklingu została zaproponowana w ramach prowadzonego procesu legislacyjnego projektu ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100), która ma dla resortu charakter priorytetowy i procedowana jest tak, aby jak najszybciej trafić do dalszych etapów w ramach powadzonego procesu legislacyjnego” – czytamy w odpowiedzi MKiŚ.
Dodatkowo, resort zapowiedział wprowadzenie mechanizmu „z urzędu” (ex-officio). Oznacza to, że ewentualne kary za rok 2025 miałyby być automatycznie uchylane lub obniżane przez organy nadzorcze bez konieczności składania przez gminy tysięcy indywidualnych odwołań, co radykalnie odciąży administrację samorządową.
System kar i ulg a wsparcie dla obszarów dotkniętych klęską żywiołową
Resort klimatu uwzględnił również wpływ nadzwyczajnych zdarzeń losowych na gospodarkę odpadami. Wprowadzono zróżnicowany system łagodzenia rygorów finansowych, oparty na ustawie z dnia 21 listopada 2024 r. (Dz. U. poz. 1717).
“Ministerstwo Klimatu i Środowiska zaproponowało wprowadzenie przez ustawodawcę zmian dotyczących złagodzenia kar za ewentualne nieosiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu za rok 2024 i 2025 oraz poziomów składowania za rok 2025 przez gminy i inne podmioty odbierające odpady komunalne. W stosunku do podmiotów oraz gmin z obszaru objętego klęską żywiołową wprowadzono zwolnienie z kar, natomiast w przypadku gmin i podmiotów z pozostałych obszarów kraju zmniejszono kary o połowę” – deklaruje MKiŚ.
Zastosowanie tych zwolnień jest bezpośrednim uznaniem faktu, że czynniki zewnętrzne, takie jak powodzie, realnie paraliżują systemy zbiórki i przetwarzania odpadów. Dla wielu gmin oznacza to utrzymanie płynności finansowej, która w przeciwnym razie zostałaby zachwiana przez rygorystyczne egzekwowanie wskaźników środowiskowych.
Oto odpowiedź Ministerstwa Klimatu i Środowiska na apel w sprawie obniżenia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych – do pobrania:
Odpowiedź MKiŚ_poziomuy recyklingu dla roku 2025.pdf
Rozmiar pliku: 91 KB
Perspektywy długofalowe. Cele recyklingowe do 2035 roku
Należy podkreślić, że obecne obniżenie progu do 50% jest jedynie czasową derogacją (korektą krótkoterminową), a nie zmianą strategicznego kursu Polski. Ministerstwo wyraźnie zaznaczyło, że długofalowe zobowiązania wynikające z dyrektyw unijnych na lata 2030–2035 pozostają na ten moment niezmienione.
Eksperci i organizacje samorządowe podkreślają, że obok ulg finansowych, kluczowe jest ujednolicenie i usprawnienie metodyki obliczania poziomów recyklingu. Taka techniczna reforma jest niezbędna, aby wyeliminować luki interpretacyjne i zapewnić gminom bezpieczeństwo prawne przy raportowaniu danych. Obecnie sektor oczekuje na finalizację prac parlamentarnych nad projektem UC100, który nada zapowiedziom resortu moc obowiązującego prawa.
🔍 Jaki będzie wymagany poziom recyklingu w 2025 roku?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska zaproponowało obniżenie wymaganego poziomu z 55% do 50% dla roku 2025. Zmiana ta ma zostać wprowadzona w ramach projektu ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100).
🔍 Co z karami dla gmin za nieosiągnięcie poziomów recyklingu?
Resort zapowiedział mechanizm uchylania lub obniżania kar „z urzędu” za rok 2025. Dodatkowo, dla gmin z obszarów objętych klęską żywiołową przewidziano całkowite zwolnienie z kar, a dla pozostałych ich zmniejszenie o połowę.
🔍 Czy cele recyklingowe na rok 2030 również ulegną zmianie?
Nie. Ministerstwo Klimatu i Środowiska zaznaczyło, że cele wyznaczone przez dyrektywy unijne na lata 2030–2035 pozostają bez zmian.
Komentarze (0)