![AD1A PZO 2026 [13.05-09.06.26]](https://portalkomunalny.pl/wp-content/uploads/2026/05/pzo-2026-baner-1320-x-250-px.png?pas=16848865862606032333)
Łącznie artykułów: 30.
Najwyższa Izba Kontroli (NIK) opublikowała druzgocący raport, negatywnie oceniając działania polskiej administracji publicznej na rzecz poprawy stanu wód. Wyniki kontroli wskazują na rażące zaniedbania, brak skutecznego planowania i monitoringu, co stawia pod znakiem zapytania możliwość osiągnięcia unijnych celów środowiskowych do 2027 roku.
Najwyższa Izba Kontroli (NIK) bije na alarm. Najnowszy raport "NIK o wdrażaniu gospodarki obiegu zamkniętego", obejmujący lata 2018-2022, bezlitośnie obnaża braki w polskim systemie wdrażania Gospodarki Obiegu Zamkniętego (GOZ). Mimo rosnącej świadomości ekologicznej i unijnych zobowiązań, Polska nadal zmaga się z nieefektywnością i opóźnieniami w transformacji środowiskowej. Konsekwencje są odczuwalne zarówno dla środowiska, jak i dla budżetu państwa.
Najwyższa Izba Kontroli negatywnie oceniła sposób zarządzania Narodowym Instytutem Samorządu Terytorialnego (NIST) w latach 2019-2024. Wśród stwierdzonych nieprawidłowości są m.in. niecelowe wydatki, wykorzystanie zasobów Instytutu do celów prywatnych oraz niegospodarna organizacja działań, co skutkowało marnotrawstwem publicznych funduszy.
Najwyższa Izba Kontroli oceniła negatywnie działania administracji publicznej na rzecz ograniczenia powstawania odpadów oraz zapewnienia ich recyklingu. Minister Klimatu i Środowiska nie zapewnił skutecznego przygotowania pełnej transpozycji do polskiego porządku prawnego przepisów dotyczących systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP). Było to powodem wszczęcia przez Komisję Europejską postępowania przeciwko Polsce.
W ocenie NIK monitoring przyrody był planowany, prowadzony i nadzorowany w sposób nierzetelny i niezgodny z przepisami. W latach 2013–2023 (do 30 czerwca) nie objęto nim wszystkich gatunków ptaków oraz innych zwierząt, które były przedmiotem zainteresowania Unii Europejskiej. Kluczowe organy państwa odpowiedzialne za ochronę przyrody stały bowiem na stanowisku, że monitorowanie wszystkich takich gatunków roślin, ptaków i innych zwierząt jest bezzasadne.
Najwyższa Izba Kontroli złożyła do prokuratury i rzecznika dyscypliny finansów publicznych zawiadomienia wskazując na nieprawidłowości w Urzędzie Morskim w Gdyni i Ministerstwie Infrastruktury – podała NIK. To efekt kontroli przeprowadzonej w tych instytucjach po budowie przekopu przez Mierzeję Wiślaną.
Oprogramowanie komputerowe bez wymaganych licencji, nieaktualne, bez wsparcia producenta, wycofane z powodu niedostatecznych zabezpieczeń czy wręcz niebezpieczne – zresztą lista grzechów jest znacznie dłuższa. Urzędy dokonywały nie zawsze uzasadnionych zakupów oprogramowania, często od niezweryfikowanych dostawców, nie monitorowały jego stanu i aktualizacji ani też legalności wykorzystania - czytamy w informacji Najwyższej Izby Kontroli.
Czy organy administracji publicznej prawidłowo wykonują zadania w zakresie reglamentacji i kontroli spalarni? Czy prawidłowo wydawano zezwolenia i pozwolenia obejmujące procesy przetwarzania odpadów przez ich termiczne przekształcanie? Czy zapewniono prawidłową kontrolę i nadzór nad działalnością podmiotów przetwarzających odpady przez ich termiczne przekształcanie? To pytania, które postawiła Najwyższa Izba Kontroli przystępując do kontroli w zakresie nadzoru administracji w obszarze termicznego przekształcania odpadów.
NIK objęła kontrolą 10 gmin miejskich i miejsko-wiejskich z obszaru pięciu województw. W kontroli uwzględniono również opinie biegłych w dziedzinie bezpieczeństwa dostaw wody w sytuacjach kryzysowych. Żadna ze skontrolowanych gmin nie była przygotowana na zaopatrywanie mieszkańców w wodę w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowych. Nie identyfikowano aktualnych potrzeb i nie planowano kompleksowych działań na wypadek wystąpienia takich zdarzeń. Nie zabezpieczono również dostaw wody na taką okoliczność.
Realizacja Programu kształtowania zasobów wodnych na terenach rolniczych przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (PGW WP) była nieskuteczna i nie była prawidłowa. Celem Programu było zwiększenie retencji korytowej o 100 mln m3. W badanym przez NIK okresie zwiększenie retencji nastąpiło o 10,1 mln m3 - poinformowała Najwyższa Izba Kontroli.
Na obszarze całej Polski rozpoczęły się kontrole kanalizacji. Zgodnie z aktualnie obowiązującymi zmianami w ustawie Wody Polskie – Prawo wodne z 7 lipca 2022 roku, gminni pracownicy samorządowi zobowiązani zostali do sporządzenia szczegółowych sprawozdań dotyczących gospodarki nieczystościami na podległym im terenie.
Najwyższa Izba Kontroli negatywnie oceniła postępowanie w latach 2019-2022 (I kwartał) z zakaźnymi odpadami medycznymi, w tym wytworzonymi w związku z przeciwdziałaniem COVID-19. W okresie objętym kontrolą takie odpady, w tym wytworzone w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, były magazynowane, odbierane i zagospodarowywane niezgodnie z przepisami. Ani szpitale, ani organy administracji publicznej nie sprawowały skutecznego nadzoru nad gospodarką zakaźnymi odpadami medycznymi.
![Miażdżąca ocena NIK. Złota alga obnażyła niemoc państwa [retransmisja konferencji NIK]](https://portalkomunalny.pl/wp-content/uploads/2023/11/depositphotos_309206912_xl-300x200.jpg.pagespeed.ce.3UR1OxIc3f.jpg)
Kluczowe organy administracji publicznej odpowiedzialne za bezpieczeństwo obywateli pozostawały bierne w pierwszej fazie katastrofy ekologicznej na Odrze. Mimo że z nieznanych przyczyn w rzece pojawiły się tysiące martwych ryb, to nie podjęto odpowiednich działań - ocenia NIK.
Większość skontrolowanych gmin nie zapewniła wymaganego ustawą udziału aut elektrycznych we flotach, nie korzystając z oferowanego dofinansowania. Natomiast niektóre jst kupowały autobusy zeroemisyjne głównie ze wzgl. na dofinansowania. W Raporcie NIK znajdziemy wiele ciekawych informacji.
Zarówno wyniki kontroli prowadzone przez Najwyższą Izbę Kontroli jak i wyniki z cykli kontrolnych GIOŚ nie napawają optymizmem. Niewystarczający nadzór gmin nad sposobami postępowania z odpadami komunalnymi oraz brak działań kontrolnych w odniesieniu do podmiotów odbierających odpady czy dokonywanie wpisów do rejestru działalności regulowanej bez niezbędnej wiedzy na temat wnioskujących o to podmiotów - to główne wnioski.
Najwyższa Izba Kontroli opublikowała raport z kontroli systemu gospodarki odpadami komunalnymi. Wynika z niego, że 98 proc. wykrytych nieprawidłowości dotyczy stołecznego ratusza. Wg. NIK miasto straciło na tym ponad 80 mln zł.
Brak współpracy lub choćby wymiany informacji między Inspektoratami Ochrony Środowiska, starostwami, urzędami marszałkowskimi i jednostkami Państwowej Straży Pożarnej wyklucza skuteczne zapobieganie pożarom w miejscach gromadzenia odpadów. Podmioty te dostrzegają wprawdzie potrzebę wzajemnego informowania się o funkcjonujących na ich terenie miejscach gromadzenia odpadów oraz o pożarach tych miejsc, jednak nie przejawiały inicjatywy, by te dane uzyskać.
Utworzenie Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii korzystnie wpłynęło na organizację publicznego transportu zbiorowego na terenie aglomeracji śląsko-zagłębiowskiej. M.in. wzbogacono ofertę połączeń, w tym autobusowych linii metropolitalnych, a także zapewniono dodatkowe dofinansowania połączeń kolejowych w granicach Metropoli. Jednak podział zadań pomiędzy jednostkami tworzącymi Metropolię był nierzetelny: rzeczywisty zakres realizowanych przez nie zadań był niezgodny z ich wewnętrznymi regulacjami - poinformowała Najwyższa Izba Kontroli.
Nie tylko rodzaj wykroczenia i okoliczności, w jakich zostało popełnione decydują o tym czy straż miejska wystawi nam mandat, czy też skończy się na pouczeniu. Kontrola przeprowadzona przez NIK pokazała, że w badanym okresie (2019-2021) decyzja w tej sprawie zależała przede wszystkim od indywidualnego podejścia funkcjonariusza do konkretnego wykroczenia i od miasta, w którym do niego doszło.
Zadania z zakresu gospodarki mieszkaniowej w kontrolowanych przez NIK gminach województwa dolnośląskiego realizowane były prawidłowo, rzetelnie i gospodarnie w zakresie zarządzania posiadanym zasobem mieszkaniowym – wynika z raportu NIK-u1. Izba sformułowała jednak szereg uwag, które mogą dopomóc we właściwym prowadzeniu gospodarki mieszkaniowej także w innych regionach, w szczególności w gminach miejsko-wiejskich.
W wtorek Najwyższa Izba Kontroli przedstawi sejmowej komisji raport dotyczący projektowania, budowy i eksploatacji kolektora podziemnego transportującego ścieki z lewobrzeżnej Warszawy do Oczyszczalni Ścieków Komunalnych "Czajka". W raporcie NIK oceniła m.in. przyczyny awarii, do których doszło w 2019 i 2020 r.
Stan epidemii Covid-19, który ogłoszono w Polsce w marcu 2020 r. postawił instytucje publiczne w trudnej sytuacji. Zapewnienie pracownikom bezpieczeństwa, a urzędom ciągłości funkcjonowania wymagało natychmiastowej zmiany organizacji pracy, co stwarzało nowe zagrożenia dla gromadzonych i przetwarzanych w tych instytucjach danych.
Marszałkowie i starostowie nie zapewnili prawidłowego wykorzystania odpadów do rekultywacji gruntów, gdyż nie sprawowali należytego nadzoru nad realizacją wydanych zezwoleń. W toku kontroli ustalono, że nierzetelnie weryfikowali wnioski o wydanie zezwoleń, nieskutecznie i opieszale prowadzili postępowania w sprawie cofnięcia zezwoleń. Praktycznie nie przeprowadzali planowych kontroli podmiotów, w zakresie spełnienia warunków określonych w wydanych im zezwoleniach - poinformowała Najwyższa Izba Kontroli.
W latach 2018–2020 skontrolowane jednostki samorządu terytorialnego z województwa dolnośląskiego przekazały łącznie 2,7 mld zł na wsparcie spółek komunalnych. Środki te przyznano nie zawsze w sposób legalny i rzetelny, o czym świadczy skala ujawnionych nieprawidłowości o charakterze finansowym w łącznej wysokości 124 mln zł - informuje Najwyższa Izba Kontroli.
![Do circular economy jeszcze daleko. Raport NIK o plastikach nie pozostawia złudzeń [PLUS]](https://portalkomunalny.pl/wp-content/uploads/2021/02/circular-economy--300x200.jpg.pagespeed.ce.r6pze65gqI.jpg)
Szanse na szybkie wdrożenie w naszym kraju modelu gospodarki o obiegu zamkniętym są niewielkie, a wolne tempo prac koncepcyjnych i legislacyjnych nie daje nadziei na ich rychłe zakończenie - ocenia Najwyższa Izba Kontroli. Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie dysponuje rzetelnymi danymi o odpadach z tworzyw sztucznych. Unijne cele recyklingu plastiku mogą być trudne do osiągnięcia.
