Problemy finansowe elektrowni wodnych przedmiotem obrad

We wtorek odbyło się posiedzenie sejmowej komisji nadzwyczajnej ds. działań przeciwpowodziowych i usuwania skutków powodzi z 2024 roku, podczas którego omawiano trudności, z jakimi mierzą się przedsiębiorstwa posiadające elektrownie wodne.

Stan techniczny i funkcje zbiorników wodnych

Jak poinformował wiceminister aktywów państwowych Robert Kropiwnicki, w Polsce działa około 160 elektrowni wodnych z udziałem Skarbu Państwa. W większości są to obiekty przestarzałe i niskowydajne ekonomicznie.

– Trzeba pamiętać, że te zbiorniki w dużej mierze pełnią też funkcję rekreacyjną, ważną dla lokalnych społeczności. Dzisiaj trudno sobie wyobrazić, że taki zbiornik zostanie zamknięty albo będzie służył wyłącznie gospodarce energetycznej lub przeciwpowodziowej. Są one trwale wpisane w krajobraz społeczny i ekonomiczny, wokół nich działają także różne przedsiębiorstwa – powiedział Kropiwnicki.

Luka prawna w finansowaniu modernizacji

Konrad Konkol, pełnomocnik Tauron Polska Energia, zaznaczył, że obecne przepisy prawa wodnego nie określają jasno zasad finansowania obiektów nierentownych, a wiele zapór na Dolnym Śląsku powstało ponad sto lat temu i wymaga kosztownej modernizacji.

– Problemem jest to, że prawo wodne mówi jedynie o kosztach eksploatacji i remontów, ale nie obejmuje pojęcia modernizacji – wyjaśnił Konkol. – Nie ma też jasnych procedur ustalających, kto i w jakim stopniu powinien ponosić koszty utrzymania zapór.

Koszty modernizacji ponoszone przez spółki

Pełnomocnik Taurona poinformował, że w jego grupie kapitałowej żadne z postępowań dotyczących podziału kosztów nie zakończyło się wydaniem decyzji administracyjnej. W efekcie spółki muszą pokrywać wydatki sięgające dziesiątek milionów złotych z własnych środków, mimo że z infrastruktury korzystają także inne podmioty.

– Przykładowo zapora w Lubachowie na Dolnym Śląsku, przy mocy elektrowni zaledwie 1,2 MW, jest kluczowa dla zaopatrzenia w wodę aglomeracji dzierżoniowskiej, obejmującej około 80 tysięcy mieszkańców – dodał Konkol.

Ludgarda Iłowska-Śmietana z ENEA Nowa Energia wskazała na konieczność przebudowy zbiornika koronowskiego, powstałego według radzieckiej technologii sprzed kilku dekad. Modernizacja jest niezbędna dla zapewnienia bezpieczeństwa Koronowa i Bydgoszczy.

Konieczność współpracy międzyresortowej

Według Katarzyny Jędruszczak z KPRM, realizacja niezbędnych inwestycji wymaga współpracy trzech ministerstw: aktywów państwowych, infrastruktury oraz finansów.

– Obecnie finansowanie odbywa się z budżetu państwa, ale dostępne są również środki z Banku Rozwoju i Banku Światowego. Samorządy mogą korzystać ze wsparcia unijnego. W przyszłości należy rozważyć finansowanie takich działań w ramach kolejnej perspektywy finansowej UE – podsumowała Jędruszczak.