Oto założenia projektu nowelizacji ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

– Tania, czysta woda z kranu – bez mikroplastików – powinna być dostępna dla wszystkich – mówił o ustawie Przemysław Koperski, wiceminister infrastruktury z Nowej Lewicy

Minister zapowiedział także obowiązek podłączenia do sieci wodociągowej, budowę poidełek w przestrzeni publicznej i wielką wymianę przestarzałej infrastruktury wodociągowej. Jak zaznaczył, aż 400 tys. rodzin w Polsce nadal nie ma dostępu do bieżącej wody, a pierwsze efekty reformy mają być widoczne już w 2026 roku. Słowa ministra wpisują się w szerszy kontekst unijnych regulacji, krajowych planów inwestycyjnych oraz oczekiwań społecznych wobec nowoczesnej i dostępnej gospodarki wodnej.

Jakie zmiany planowane są w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Reformę wspiera projekt ustawy o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw, przyjęty przez Radę Ministrów i przedłożony przez Ministra Infrastruktury 15 lipca 2025. Dokument ten stanowi bezpośrednią implementację przepisów unijnych, w szczególności dyrektywy UE 2020/2184 w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Nowe przepisy mają obowiązywać po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, a ich pełne wdrożenie planowane jest do 2029 roku.

Nowe przepisy mają wprowadzić szereg kluczowych rozwiązań, które znacząco zmienią funkcjonowanie sektora wodociągowo-kanalizacyjnego w Polsce. Określone zostały szczegółowe obowiązki dostawców wody – przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych – w zakresie informowania konsumentów o jakości, cenach i zużyciu wody. Przynajmniej raz w roku konsumenci będą otrzymywać informacje dotyczące rocznego zużycia, porównania tego zużycia ze średnim poziomem w gospodarstwach domowych, a także ceny za litr wody z kranu, zestawionej z ceną wody butelkowanej.

Dzięki nowym regulacjom konsumenci zyskają również dostęp online do bieżących danych, obejmujących jakość wody, przekroczenia wartości parametrów jakościowych, stopień jej twardości i mineralizacji, wyniki programów monitoringu oraz oceny ryzyka. Ustawa wprowadza obowiązek prowadzenia przez dostawców regularnych badań jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi w ramach kontroli wewnętrznej. Jednocześnie doprecyzowano kompetencje Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz procedury nadzoru nad jakością wody, w tym w zakresie jej monitorowania i oceny przydatności do spożycia.

Nowe regulacje nakładają również na dostawców obowiązek przeprowadzania ocen ryzyka w obszarach zasilania ujęć oraz w całych systemach zaopatrzenia w wodę. Oceny te będą podlegały przeglądowi co sześć lat i – w razie potrzeby – aktualizacji. Analogiczny obowiązek spocznie także na właścicielach lub zarządcach nieruchomości, którzy będą zobowiązani do przeprowadzania ocen ryzyka w wewnętrznych systemach wodociągowych. Przegląd i aktualizacja tych ocen również będą musiały następować co sześć lat. Obowiązek ten obejmie m.in. właścicieli lub zarządców budynków niemieszkalnych, przeznaczonych do przebywania ludzi, oraz obiektów użyteczności publicznej.

Inwestycje w jakość i ograniczenie strat

Na poziomie krajowym rząd przyjął już w 2021 Program Inwestycyjny na rzecz poprawy jakości i ograniczenia strat wody, który wpisuje się w szerszy kontekst funduszy unijnych dostępnych w ramach FEnIKS oraz KPOŚK. Straty wody w wielu miastach sięgają 30–40%, co w świetle nowych przepisów i rosnących kosztów energii staje się nieakceptowalne.

Dla przedsiębiorstw wodociągowych oznacza to konieczność modernizacji sieci, wdrożenia inteligentnych systemów wykrywania wycieków oraz dokładnego bilansowania strat rzeczywistych i administracyjnych. Jednocześnie pojawiają się nowe obowiązki w zakresie monitorowania zanieczyszczeń, takich jak PFAS, bisfenol A, mikroorganizmy, metale ciężkie czy produkty uboczne dezynfekcji.

Nowa woda, nowa rzeczywistość?

Wszystkie te zmiany składają się na nową rzeczywistość operacyjną sektora wod-kan, w której standardem staje się dostęp do taniej, bezpiecznej, wolnej od mikroplastików wody z kranu – zarówno w domach, jak i w przestrzeni publicznej. To ogromna szansa na podniesienie jakości usług, ale też potężne wyzwanie inwestycyjne i technologiczne.

W nadchodzących latach przedsiębiorstwa wodociągowe będą musiały wykazać się nie tylko elastycznością, ale i odwagą w inwestowaniu w nowoczesne technologie, infrastrukturę oraz edukację odbiorców. Reforma już trwa – a pierwsze jej efekty mają być widoczne w 2026 roku.