ROP. Oto nowy projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych - do pobrania!

Nowy projekt ustawy zakłada radykalną zmianę. Systemem ROP będzie zarządzał jeden, państwowy podmiot – Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW).

Projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych jest bezpośrednią odpowiedzią na nieskuteczność dotychczasowego systemu w Polsce. Jak wynika z Oceny Skutków Regulacji (OSR), konieczne jest pilne dostosowanie krajowego prawa do najnowszych wymogów Unii Europejskiej, w tym do rozporządzenia PPWR, które nakłada nowe, ambitniejsze cele. Autorzy dokumentu podkreślają, że “obowiązujący system ROP dla opakowań oparty na funkcjonowaniu wielu organizacji odpowiedzialności producenta (…) nie wykazuje zadowalającej efektywności.”

Głównym problemem jest wadliwe finansowanie systemu. Ocena Skutków Regulacji zwraca uwagę, że obecny model “nie zapewnia jednak zadowalającego pokrycia kosztów selektywnego zbierania i transportu odpadów opakowaniowych pochodzących z gospodarstw domowych, które finansowane są przez mieszkańców z ponoszonych przez nich opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.” W rezultacie, mieszkańcy są nadmiernie obciążani opłatami, ponosząc koszty zarówno w cenie produktu, jak i w opłatach za odpady komunalne, a w skrajnych przypadkach również w podwyższonych karach nakładanych na gminy za niewykonanie celów recyklingu.

Nowy model ROP: centralizacja i opłata opakowaniowa

Jako rozwiązanie tych problemów rekomenduje się całkowitą reformę systemu. Kluczowym elementem nowego podejścia jest stworzenie centralnego, państwowego podmiotu, który przejmie zarządzanie systemem. Tę rolę ma pełnić Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW). Jak wskazują autorzy, “Proponuje się, żeby NFOŚiGW, który jest państwową osobą prawną (…), realizował obowiązki wynikające z ROP, w ramach zamkniętego obiegu finansowego.”

Nowy model będzie oparty na opłacie opakowaniowej, którą “ponosić będzie producent za każdy kilogram opakowania”. Wysokość tej opłaty zostanie zróżnicowana, aby promować projektowanie opakowań łatwiejszych do recyklingu i bardziej ekologicznych. Fundusz będzie zbierał środki i dystrybuował je w formie rekompensat dla gmin, firm odbierających odpady, a także recyklerów.

“Środki te obejmą przekazywane co kwartał przez marszałków województw wpływy z tytułu opłat opakowaniowych. NFOŚiGW z tych środków będzie udzielał wsparcia finansowego (…) gminom i innym uprawnionym podmiotom.” – czytamy w OSR.

Nowy system zakłada likwidację dotychczasowych organizacji odzysku oraz opłaty produktowej po dwuletnim okresie przejściowym, który ma się zakończyć 31 grudnia 2027 r.

Wpływy i oczekiwane efekty

Głównym celem jest odwrócenie obecnego schematu, aby to “producenci ponosili finansową odpowiedzialność za cały cykl życia opakowań”. Dzięki temu oczekuje się, że nowy model “powinien zapewnić finansowanie gospodarowania odpadami opakowaniowymi wytworzonymi w systemie gminnym (…), co będzie stanowiło blisko 24% wydatków gmin.” Ostatecznie ma to doprowadzić do “zmniejszenia realnych kosztów (…) ponoszonych przez mieszkańców w ramach opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.”

Projekt ma także pomóc Polsce w osiągnięciu unijnych celów redukcyjnych, które obejmują ograniczenie ilości wytwarzanych odpadów opakowaniowych na mieszkańca o:

• 5% do 2030 r.
• 10% do 2035 r.
• 15% do 2040 r.

Inspiracje zagraniczne

W dokumencie OSR wskazano, że Polska nie jest odosobniona w poszukiwaniu optymalnego modelu ROP. “W państwach członkowskich UE prace nad dostosowaniem przepisów krajowych do PPWR prowadzone będą równolegle do tych mających miejsce w Polsce”.

Jednakże w przeszłości stosowano różne rozwiązania:

• W Niemczech i Austrii działało wiele konkurujących ze sobą organizacji ROP.
• W Czechach i na Węgrzech postawiono na model z jednym podmiotem – monopol.
• Model chorwacki, gdzie państwowy Fundusz zarządza całym systemem, jest najbardziej zbliżony do polskiego projektu.

Autorzy OSR podkreślają, że polski model ma uniknąć błędów, które pojawiły się na Węgrzech, gdzie środki z opłat produktowych “trafiały do budżetu państwa i nie były w całości wydatkowane na koszty związane z ROP.”

Projekt ustawy opublikowany w RCL w dniu 13 sierpnia 2025 – do pobrania:

Sprawiedliwy czy parapodatkowy? Mamy pierwsze komentarze po projekcie ustawy wprowadzającej ROP!

Tematyka ROP oraz systemu kaucyjnego będzie omawiana podczas Forum Recyklingu w Warszawie w dniach 1 – 2 października 2025.

Forum Recyklingu 2025 – spotkajmy się by działać!

W dniach 1-2 października 2025 r. w Warszawie, w Hotelu Airport Okęcie odbędzie się wyjątkowe wydarzenie: 

Forum Recyklingu 2025

Szczegóły i rejestracja na stronie forumrecyklingu.pl